EN | AM

Այն անձը, որը. «ռասայի, կրոնի, քաղաքացիության, որոշակի սոցիալական խմբի կամ քաղաքական հայացքի հարելու պատճառով հետապնդվելու հիմնավորված երկյուղի հետևանքով գտնվում է իր քաղաքացիության երկրից դուրս և անկարող է կամ, նման երկյուղի պատճառով, չի ցանկանում օգտվել այդ երկրի պաշտպանությունից»։ («Փախստականների կարգավիճակի մասին» 1951 թ. կոնվենցիայի 1 (Ա) (2) հոդված՝ փոփոխված 1967 թ. արձանագրությամբ)։ Ի լրումն «Փախստականների կարգավիճակի մասին» 1951 թ. կոնվենցիայի 1 (2) հոդվածով սահմանված «փախստական» հասկացության սահմանման՝ Աֆրիկյան միասնության կազմակերպության (ԱՄԿ) 1969 թ. կոնվենցիայով «փախստական» հասկացությունը սահմանվում է որպես ցանկացած անձ, որին հարկադրել են լքել իր երկիրը. «արտաքին ագրեսիայի, օկուպացիայի, օտարերկրյա գերիշխանության կամ այնպիսի իրադարձությունների հետևանքով, որոնք լրջորեն խախտում են հասարակական կարգը նրա ծագման կամ քաղաքացիության երկրի մի մասում կամ ամբողջ տարածքում»։ Նմանապես, 1984 թ. Կարթագենի հռչակագրում նշվում է, որ փախստականներ են համարվում նաև այն անձինք, որոնք փախուստի են դիմում իրենց երկրից. «քանի որ նրանց կյանքին, անվտանգությանը կամ ազատությանը վտանգ է սպառնում համընդհանուր բռնության, օտարերկրյա ագրեսիայի, ներքին հակամարտությունների, մարդու իրավունքների զանգվածային խախտումների կամ այնպիսի հանգամանքների պատճառով, որոնցով լրջորեն խախտվել է հասարակական կարգը»։ 

 

A person, who owing to a well-founded fear of being persecuted for reasons of race, religion, nationality, membership of a particular social group or political opinion, or for reasons owing to external aggression, occupation, foreign domination or events seriously disturbing public order in either part or the whole of his country of origin or nationality, is compelled to leave his place of habitual residence in order to seek refuge outside his country of origin or nationality and is unable or, owing to such fear, is unwilling to avail himself of the protection of his country of origin or nationality.

Անձինք, ովքեր պետության կամ ՄԱԿ ՓԳՀ-ի կողմից ճանաչվել են որպես փախստականներ իրենց ծագման երկրում, առկա հանգամանքներով պայմանավորված՝ օբյեկտիվ չափորոշիչների հիման վրա, որոնցով արդարացվում է այն կանխավարկածը, որ նրանք համապատասխանում են «փախստականի» կիրառելի սահմանման չափորոշիչներին։

A person, who owing to a well-founded fear of being persecuted for reasons of race, religion, nationality, membership of a particular social group or political opinion, or for reasons owing to external aggression, occupation, foreign domination or events seriously disturbing public order in either part or the whole of his country of origin or nationality, is compelled to leave his place of habitual residence in order to seek refuge outside his country of origin or nationality and is unable or, owing to such fear, is unwilling to avail himself of the protection of his country of origin or nationality.

Անձ, որը բավարարում է Միավորված ազգերի կազմակերպության փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատարի գրասենյակի (ՄԱԿ ՓԳՀ) կանոնադրությամբ սահմանված չափորոշիչները և հավակնում է Միավորված ազգերի կազմակերպության գերագույն հանձնակատարի կողմից տրամադրվող պաշտպանությանը` անկախ այն հանգամանքից, թե արդյոք տվյալ անձը գտնվում է այնպիսի երկրում, որը «Փախստականների կարգավիճակի մասին» 1951 թ. կոնվենցիային կամ «Փախստականների կարգավիճակի մասին» 1967 թ. արձանագրությանը, կամ արդյո՞ք այդ անձը հյուրընկալող երկրում, նշված փաստաթղթային գործիքներից որևէ մեկի համաձայն, ճանաչվել է որպես փախստական, թե ոչ։

A person who meets the criteria of the UNHCR Statute and qualifies for the protection of the United Nations provided by the High Commissioner, regardless of whether or not s/he is in a country that is a party to the Convention relating to the Status of Refugees, 1951 or the 1967 Protocol relating to the Status of Refugees, or whether or not s/he has been recognized by the host country as a refugee under either of these instruments.

The European Council on Refugees and Exiles (ECRE) is a pan-European alliance of 82 NGOs protecting and advancing the rights of refugees, asylum seekers and displaced persons. http://www.ecre.org/

 

Locations where refugees are gathered in order to receive the necessary material assistance which meets their needs.

փախստականների հոսք 
refugee flow 

A plot of land temporarily made available to host refugees fleeing from an armed conflict in temporary homes. UN Agencies, particularly UNHCR, and other humanitarian organizations provide essential services in refugee camps including food, sanitation, health, medicine and education. These camps are ideally located at least 50 km away from the nearest international border to deter camp raids and other attacks on its civilian occupants.

A camp, which is no longer receiving new refugees.

փայատեր, բաժնետեր 
shareholder 

փայտամթերում 
logging 

փայտացում, պրկախտ, կարկամախտ 
tetanus 

Քաղաքացիություն չունեցող անձ, որը մուտք է գործում երկիր կամ մնում է այնտեղ առանց համապատասխան փաստաթղթերի։ Փաստաթղթային խնդիրներ ունեցող միգրանտ է համարվում նաև այն անձը, որը՝ ա) չունի երկիր մուտք գործելու համար պահանջվող օրինական փաստաթղթեր, բայց ով կարողանում է այնտեղ մուտք գործել լատենտային եղանակով, բ) մուտք է գործում երկիր և մնում այնտեղ՝ օգտագործելով կեղծ փաստաթղթեր, գ) օրինական փաստաթղթերով երկիր մուտք գործելուց հետո այնտեղ մնացել է թույլատրված ժամկետից ավելի կամ որևէ այլ կերպ խախտել է մուտքի պայմանները և զրկվել թույլտվությունից։ 

Միգրանտ աշխատողներ կամ նրանց ընտանիքների անդամներ, որոնց չի թույլատրվում որևէ պետության տարածք մուտք գործել, այնտեղ գտնվել կամ աշխատել: 

Migrant workers or members of their families, who are not authorized to enter, to stay or to engage in employment in a State.

Պաշտոնական կամ իրավական գրավոր փաստաթուղթ, ինչպես օրինակ՝ համաձայնագրերը կամ պայմանագրերը։ Պայմանագրի վավերացման, ընդունման, հաստատման կամ դրան միանալու դեպքում, դա այն փաստաթուղթն է, որով հաստատվում է պետության համաձայնությունը պայմանագրով պարտավորված լինելու մասին։

A formal or legal document in writing such as a contract or treaty. In the case of ratification, acceptance, approval or accession to a treaty, it is the document which establishes the consent of the State to be bound by the treaty.

Տե՛ս փաստաթղթային խնդիրներ ունեցող միգրանտ աշխատող/անկանոն կարգավիճակում գտնվող միգրանտ աշխատողներ

See undocumented migrant workers

փաստահավաք առաքելություն 
fact-finding mission 

փաստացի մասնատում 
de facto partition 

ՓԳՀԳ / ՄԱԿ-ի Փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատարի գրասենյակ 
UNHCR / Office of the United Nations High Commissioner for Refugees 

ՓՀ / փոխըմբռնման հուշագիր 
MOU / Memorandum of Understanding 

ՓՄՁ / փոքր և միջին ձեռնարկություններ 
SME / small and medium enterprises 

Օդանավի, նավի, գնացքի, ավտոմեքենայի կամ այլ ավտոտրանսպորտային միջոցի կամ ջրային փոխադրամիջոցի ցանկացած տեսակ, որը կարող է օգտագործվել անձանց՝ դեպի պետություններ կամ պետություններից հետ փոխադրելու համար։ 

Any form of aircraft, ship, train, automobile or other vehicle or vessel capable of being used to transport a person to or from a State.

փոխադրամիջոցի արդյունավետության չափանիշներ 
vehicle efficiency standards 

«Փոխադրողը»՝ փոխադրամիջոցի առնչությամբ նշանակում է փոխադրամիջոցի սեփականատեր կամ վարձակալ։ «Փոխադրող» հասկացությունը սովորաբար վերաբերում է ավիաընկերությանը, ավտոբուսային կամ երկաթուղային ընկերությանը կամ ծովային ճանապարհորդություններ իրականացնող ընկերությանը։ Որոշ պետությունների օրենքների համաձայն՝ այս տերմինը նշանակում է նաև փոխադրամիջոցի ցանկացած սեփականատեր, որն ուղևորներ է փոխադրում իր տարածքում։ 

“Carrier” in relation to conveyance means the owner or charterer of the conveyance. A carrier usually refers to an airline, bus or rail company, or cruise line. Under the laws of some States, the term includes any owner of a means of conveyance, which carries a person onto its territory.

Միգրացիայի համատեքստում՝ մի շարք վարչական կամ քրեական պատասխանատվության միջոցների, այդ թվում տուգանքների կամ այլ պատժամիջոցների նշանակում այն փոխադրողների նկատմամբ, որոնք պետության տարածք են բերում մուտքի վավեր փաստաթղթեր չունեցող անձանց։ 

 

A law imposing fines upon carriers who bring in to the territory of a State persons who do not have valid entry documents.

Ապրանքների և անձանց տեղաշարժը մեկ վայրից մյուսը ցանկացած տեսակի փոխադրողի կողմից։

The movement of goods or persons from one place to another by a carrier.

Փոխանցման եղանակներ 
MoT / Modes of Transmission 

փոխըմբռնման հուշագիր 
LOU / Letter of Understanding 

փոխհամաձայնություն 
consensus 

«Փոխհատուցման դիմաց սեռական ծառայությունների տրամադրող» արտահայտությունը զերծ է քննադատական ենթաիմաստից և շեշտադրում է այն պայմանները, որոնցում տեղի է ունենում սեռական ծառայությունների «վաճառքը»:

The term “sex worker” is intended to be non-judgmental, focusing on the conditions under which sexual services are sold.

Providing sexual services in exchange for money or goods. The term may be used to cover a broad range of transactions and sex workers are not a homogenous group. Work may be either regular or occasional, involve female, male or transgender adults, young people and children. The sex worker may or may not consciously define such activity as income-generating.

Note: The terms sex work and sex worker emerged in the 1980s as workers involved in the industry began to organize (in response to violence, AIDS and other issues). They are often used in a very specific way to indicate that people involved in this type of activity are not forced into it (as with prostitution). Those involved also feel that it is less stigmatizing and that the reference to "work" better describes their experience.

փոխհատուցման և չնախատեսված հանգամանքներում ֆինանսավորման մեխանիզմ (ԱՄՀ) 
CCFF / Compensatory and Contingency Financing Facility (IMF) 

փոխհարաբերությունների մասին համաձայնագիր 
Relationship Agreement 

Initiated in October 1996 by the United Nations International Drug Control Programme, in cooperation with the Crime Prevention and Criminal Justice Division; designed to assist States in establishing the necessary legal basis to counter money-laundering; provide assistance to judicial, financial and law enforcement.

A body of at least seven immunization experts appointed by the WHO Regional Director for Europe. This group is tasked with providing independent review and expert technical input to WHO/Europe’s Vaccine-preventable Diseases and Immunization programme, with the goal of facilitating and accelerating achievements in relation to the eradication, elimination and control of infectious diseases in the Region.

փորձագետների հանձնախումբ 
expert panel 

A subsidiary body the members of which may be governmental experts, i.e. elected as State representatives, or members serving in their personal capacity, i.e. elected as individuals.

փորձնակ, ուսնակ, պրակտիկանտ 
intern 

փորձնական փուլ 
pilot phase 

փորձնական/ փորձարկային փուլ 
pilot stage 

փուլավորման չափանիշներ 
staging criteria 

Cost of inputs, which changes in linear relation to output unit number.

Փոքր տրամաչափի զինատեսակների և թեթև զենքերի վերահսկման Կենտրոնական Աֆրիկայի կոնվենցիա (Կինշասայի կոնվենցիա) 
Central African Convention for the Control of Small Arms and Light Weapons (Kinshasha Convention) 

փոքր տրամաչափի հրազենի տարածում 
small arms proliferation 

փոքր տրամաչափի հրաձգային զենք 
small arms 

Թեև «փոքրամասնություն» հասկացության համար միջազգային իրավունքում չկա համընդհանուր ճանաչում գտած սահմանում, փոքրամասնություն կարող է համարվել այն խումբը, որի անդամների թիվը զգալիորեն զիջում է պետության բնակչության մնացած մասի թվին, և որը գտնվում է ոչ գերիշխող դիրքում, որի անդամների էթնիկական, կրոնական կամ լեզվական հատկանիշները տարբերվում են բնակչության մնացած մասի նույն հատկանիշներից և որոնք, առնվազն անուղղակիորեն, համերաշխություն են դրսևորում իրենց մշակույթը, ավանդույթները, կրոնը կամ լեզուն պահպանելու հարցում։

Although there is no universally accepted definition of minority in international law, a minority may be considered to be a group which is numerically inferior to the rest of the population of a State and in a non- dominant position, whose members possess ethnic, religious or linguistic characteristics which differ from those of the rest of the population and who, if only implicitly, maintain a sense of solidarity directed towards preserving their culture, traditions, religion or language.

Իրավական նորմեր, որոնցով փոքրամասնություն կազմող խմբերին և այդպիսի խմբերի առանձին անդամներին առաջարկվում է պաշտպանություն՝ երաշխավորելով այնպիսի իրավունքներ, ինչպիսիք են իրենց մայրենի լեզուն ազատորեն օգտագործելու իրավունքը, իրենց կրոնն ազատորեն դավանելու իրավունքը և այլն։ Տե՛ս նաև «Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» 1966 թ. միջազգային դաշնագրի 27-րդ հոդվածի դրույթները։

Իրավիճակ, երբ ջրային փոխադրամիջոցն օգնություն է տրամադրում ծովում աղետալի իրավիճակում հայտնված անձին կամ նավին։ Ծովում աղետալի իրավիճակում հայտնվածներին փրկելու պարտականությունը խիստ սահմանված է ինչպես պայմանագրով, այնպես էլ միջազգային սովորութային իրավունքով: Փրկարարական աշխատանքների համակարգման համար պատասխանատու պետությունը բանակցում է դեպի անվտանգ վայր
ափհանելու հարցի շուրջ։ Աջակցություն տրամադրող պետությունը կարող է մերժել նավից մարդկանց իջեցումը և կարող է պահանջել, որ անձնակազմը լքի իր տարածքը։ Այն կարող է նաև ափհանման համար սահմանել պայմաններ, ինչպես օրինակ՝ վերաբնակեցման, հարցազրույցի, վերադարձի և այլ առումներով, որոնք պետք է բավարարվեն դրոշի պետության, երրորդ պետության կամ միջազգային որևէ կազմակերպության կողմից: 

The duty to rescue those in distress at seas is firmly established by both treaty and customary international law. A State where those rescued arrive may refuse disembarkation and require the ship master to remove them from the jurisdiction; or it may make disembarkation conditional upon satisfactory guarantees as to resettlement, care and maintenance, to be provided by flag or other States, or by international organizations.

Փրկարարության միջազգային կոմիտե 
International Rescue Committee