EN | AM

A legislative mandate that is valid only for a stated period of time and is thus subject to renewal.

Երկու պետությունների ցամաքային տարածքները կամ ծովային գոտիները կամ պետության առանձին մասերն իրարից առանձնացնող գիծ։ Այն կարող է վերաբերել նաև բնակեցված և զարգացած տարածքի եզրամասում հիմնադրված շրջանին։

Line separating the land territory or maritime zones of one State from another.

սահմանադրական կարգի վերականգնում 
restoration of constitutional rule 

սահմանադրական նորմ 
constitutional norm 

Պետության հիմնարար և ելակետային օրենքը, որով ամրագրվում են դրա հասկացությունը, բնույթը, դրա կառավարման կազմակերպումը, ինչպես նաև սահմանվում են պետության ինքնիշխանության սահմանները և դրա իրականացման ձևերը։ Միջազգային հանրային իրավունքում այն նշանակում է միջազգային կազմակերպություն հիմնադրող և նրա իրավասության ու գործունեության շրջանակները սահմանող պայմանագիր։

The fundamental and organic law of a State, establish- ing the conception, character, and organization of its government, as well as prescribing the extent of its sovereign power and the manner of its exercise. Treaty establishing an international organization and defining its mandate and functioning.

սահմանազատում (սահմանի դեմարկացիա) 
boundary demarcation 

Միգրանտ աշխատող, ով պահպանում է իր սովորաբար բնակվելու վայրը հարևան երկրում, ուր նա սովորաբար վերադառնում է ամեն օր կամ առնվազն շաբաթը մեկ անգամ («Բոլոր միգրանտ աշխատողների և նրանց ընտանիքների անդամների իրավունքների պաշտպանության վերաբերյալ» 1990 թ. միջազգային կոնվենցիայի 2(2)(ա) հոդված)։

A migrant worker who retains his or her habitual residence in a neighbouring State to which he or she normally returns every day or at least once a week (Art. 2(2) (a), International Convention on the Protection of the Rights of All Migrant Workers and Members of Their Families, 1990).

Պետության կողմից, իր ինքնիշխանության իրականացման նպատակով, իր տարածք անձանց մուտքի և իր տարածքից անձանց մեկնման կարգավորումը՝ անկախ այդ կարգավորումը ֆիզիկական սահմանի վրա կամ տարածքից դուրս՝ դեսպանատանը կամ հյուպատոսարանում իրականացնելու հանգամանքից։

A State’s regulation of the entry of persons to its territory, in exercise of its sovereignty.

The amount at any given volume of output by which aggregate costs are changed if the volume of output is increased or decreased by one unit.

Ընդհանրացված տերմին, որով բնութագրվում են այն ծառայողները, որոնց առաջնային խնդիրը սահմանի պահպանությունն է ու պետության՝ իմիգրացիայի [ներգաղթի] վերաբերյալ (հավանաբար նաև մաքսային) օրենսդրության կիրարկումը։ Օգտագործվում են նաև «սահմանապահներ», «սահմանային ոստիկանություն» կամ «օտարերկրյա անձանց/հպատակների հարցերով ոստիկանություն» տերմինները։ 

A generic term describing those officials whose primary task is to guard the border and enforce the immigration (and possibly customs) laws of the State. Also termed “border guards”, “border police” or “aliens police”.

Approved by the United Nations Conference on Restrictive Business Practices, adopted by the General Assembly in 1980 as a recommendation to States (resolution 35/63 of 5 Dec 1980).

The main objectives of "the Set" are to ensure that restrictive business practices (RBPs) do not "impede or negate the realization of the benefits that should arise from the liberalization of tariff and non-tariff barriers affecting world trade, particularly those affecting the trade and development of developing countries"; to promote competition and innovation, and to control concentration of economic power, in order to improve efficiency in international trade and to accelerate development; to protect and promote social welfare in general and, in particular, the interests of consumers.

Սահմանը հատելու ֆիզիկական գործողությունը՝ սահմանված անցակետում կամ սահմանի վրա գտնվող այլ վայրում։

Անձանց՝ ներառյալ գործարարների, զբոսաշրջիկների, միգրանտների և փախստականների՝ թույլատրված ներհոսքերի դյուրացումը, ինչպես նաև քաղաքացի չհանդիսացող անձանց՝ տվյալ երկիր անկանոն կարգավիճակով իրականացվող մուտքերի կանխարգելումը։ Սահմանների կառավարման միջոցները ներառում են պետությունների կողմից վիզայի տրամադրման պահանջների սահմանում, համապատասխան երկրի տարածք անկանոն կարգավիճակով միգրանտներ բերող՝ փոխադրումներ իրականացնող ընկերությունների նկատմամբ կիրառվող փոխադրման սանկցիաների սահմանում, ինչպես նաև ծովում իրականացվող գործունեության արգելքը։ Միջազգային ստանդարտներով պահանջվում է, որ հավասարակշռություն ապահովվի օրինական ճանապարհորդողի մուտքը դյուրացնելու և չհիմնավորված պատճառներով կամ անվավեր փաստաթղթերով ճանապարհորդողի մուտքը կանխելու միջև։ 

Facilitation of authorized flows of business people, tourists, migrants and refugees and the detection and prevention of illegal entry of aliens into a given country. Measures to manage borders include the imposition by States of visa requirements, carrier sanctions against transportation companies bringing irregular aliens to the territory, and interdiction at sea. International standards require a balancing between facilitating the entry of legitimate travellers and preventing that of travellers entering for inappropriate reasons or with invalid documentation.

սահմանների կառավարման միասնական համակարգ 
Integrated Border Management 

Assessed contributions are payments made as part of the obligations that nations undertake when signing treaties. At the UN, assessments on member states provide a reliable source of funding to core UN functions through the UN regular and peacekeeping budgets, based on each country’s ability to pay.

սահմանված պահանջներին համապատասխանության (համապատասխանելիության) չափանիշներ 
eligibility criteria 

ՍԱՄԱ / Սոմալիում Աֆրիկյան միության առաքելություն 
AMISOM / African Union Mission in Somalia 

ՍԱՄԱ / Սուդանում Աֆրիկյան միության առաքելություն 
AMIS / African Union Mission in the Sudan 

սանիտարահամաճարակաբանական ծառայություն 
SES / Sanitary-Epidemiological Service 

ՍԱՇ/Բ / Սուդանի ազատագրական շարժում/բանակ 
SLM/A / Sudan Liberation Movement/Army 

սառը պատերազմ 
Cold War 

Կանանց և տղամարդկանց աշխատանքի տեղավորման կայուն տենդենց խիստ որոշակի մասնագիտություններում, ճյուղերում, պաշտոններում: Այն ունի երկու մակարդակ` հորիզոնական և ուղղահայաց: Սեգրեգացիայի հականիշն է ինտեգրացիան, երբ տվյալ մասնագիտության մեջ կանանց և տղամարդկանց համամասնությունը համապատասխանում է բնակչության քանակում առկա համամասնությանը:

Unequal distribution of men and women in the occupational structure - sometimes also (and more accurately) called “occupational segregation by sex”. There are two forms: “vertical segregation” describes the clustering of men at the top of occupational hierarchies and of women at the bottom; “horizontal segregation” describes the fact that at the same occupational level (that is within occupational classes or even occupations themselves) men and women have different job tasks.

Միգրանտ աշխատող, ում աշխատանքը կամ աշխատանքի նպատակով իրականացվող միգրացիան իր բնույթով պայմանավորված է սեզոնային պայմաններով և կատարվում է տարվա որոշակի ժամանակահատվածի ընթացքում։ («Բոլոր միգրանտ աշխատողների և նրանց ընտանիքների անդամների իրավունքների պաշտպանության վերաբերյալ» 1990 թ. միջազգային կոնվենցիայի 2(2)(բ) հոդված)։

A migrant worker whose work by its character is dependent on seasonal conditions and is performed only during part of the year (Art. 2(2)(b), International Convention on the Protection of the Rights of All Migrant Workers and Members of Their Families, 1990).

սելավ 
mudflow 

սեմինար, ուսումնաժողով, մասնագիտական ժողով 
seminar 

Անձանց տեղաշարժը կամ ներկայությունը հայտնաբերող սարքավորումներ։ Դրանք ներառում են շարժման սենսորները և ածխաթթու գազի սենսորները։ Որոշ սենսորների համար պահանջվում են մարդ-օպերատորներ, մինչդեռ մյուսները տեղակայվում են սահմանի երկայնքով ընկած հեռավոր վայրերում և տեղեկատվություն են փոխանցում սահմանային հսկողության օբյեկտներին։

Equipment designed to detect the movement or presence of persons. This includes motion sensors, carbon dioxide sensors. Some sensors require a human operator, while others are fixed in remote places along the border and transmit information to a border control facility.

սեպտիկ համակարգ 
septic system 

Վերաբերում է կանանց ու տղամարդկանց վերագրվող մի շարք դերերի, պարտականությունների, սահմանափակումների, հնարավորությունների և արտոնությունների ցանկացած համատեքստում։ Այդ հատկանիշները գիտակցվում են և սոցիալապես ձևավորվում, ժամանակի ընթացքում ենթարկվում են փոփոխության և կարող են տարբերվել մշակույթների շրջանակներում ու դրանց միջև։ Սեռի հասկացությունը հարաբերական է և առնչվում է ոչ միայն կանանց կամ տղամարդկանց, այլ նաև նրանց միջև հարաբերություններին։

Իրական կամ սպառնալիքի ազդեցությամբ սեռական բնույթի ֆիզիկական ներխուժում՝ ուժի գործադրմամբ կամ անհավասար, կամ հարկադրանքի պայմաններում: 

սեռական բռնություն 
sexual violence 

Violence that is directed against a person on the basis of gender or sex. It includes acts that inflict physical, mental, or sexual harm or suffering, threats of such acts, coercion, or other deprivations of liberty. While women, men, boys and girls can be victims of gender-based violence, because of their subordinate status, women and girls are the primary victims.

Անհատի իրավունքը՝ ազատորեն որոշելու, թե երբ, որտեղ և ում հետ է ցանկանում սեռական հարաբերություններ ունենալ։

The right of a person to decide freely when, where and with whom they wish to have sex.

Խոցելի դիրքի, իշխանական դիրքի կամ վստահության ցանկացած իրական չարաշահում կամ դրա փորձը սեռական նպատակներով՝ ներառելով մեկ ուրիշի սեռական շահագործումից գումարային, սոցիալական կամ քաղաքական օգուտ ստանալը, սակայն չսահմանափակվելով դրանով։ 

Any abuse of a position of vulnerability, differential power, or trust for sexual purposes; this includes profiting monetarily, socially or politically from the sexual exploitation of another.

Տղամարդու վարքագիծ, որը ոտնձգություն է կնոջ պատվի եւ արժանապատվության նկատմամբ եւ որն արտահայտվում է բացահայտ ակնարկների, անպարկեշտ առաջարկությունների, արտահայտությունների, ծաղրի միջոցով։ Դա կարող է լինել ոտնձգություն տղամարդու կողմից փողոցում, աշխատավայրում կամ հանրային վայրում։ Կինը հատկապես խոցելի վիճակում է, երբ ոտնձգություն է կատարվում իր վերադասի կողմից, քանի որ շատ հաճախ մասնագիտական առաջընթացն անհնար է առանց նրա համաձայնության։ 

The man's behavior which is degrading to woman's honor and dignity and which is manifested through explicit hints, indecent proposals, expressions and derision thrown at her. That may be an encroachment by a man in the street, on the job or in public place. Woman finds herself in especially vulnerable situation when sexually harassed by her superior, since very often her career growth is impossible without his consent.

Սև ծովում, Միջերկրական ծովում և Մերձատլանտյան տարածքում կետանմանների պահմպանման մասին համաձայնագիր 
Agreement on the Conservation of Cetaceans in the Black Sea, Mediterranean Sea and Contiguous Atlantic Area 

Մարդու նկատմամբ խտրականություն սեռի հիմքով։ Հայեցակարգը շրջանառվել է ի շարս ռասիզմի (ռասայի հիման վրա խտրականություն) և էյջիզմի (տարեցների նկատմամբ խտրականություն)։ Այն շրջանառվել է ամերիկացի ֆեմինիստ, քաղաքագետ Կիրստեն Ամունդսենի կողմից՝ «Լուռ մեծամասնություն. կանայք և ամերիկյան ժողովրդավարությունը» գրքում (1971 թ.)։

Sex-based discrimination against a person. The concept was coined along the lines of concepts of racism (race-based discrimination) and ageism (violation of the rights of the elderly). It was put into circulation by American feminist, political scientist Kirsten Amundsen in her book "Silent majority. Women and American democracy" (1971).

See Convention on Prohibitions or Restrictions on the Use of Certain Conventional Weapons Which May Be Deemed to Be Excessively Injurious or to Have Indiscriminate Effects

The SBA framework allows the IMF to respond quickly to countries’ external financing needs, and to support policies designed to help them emerge from crisis and restore sustainable growth.  http://www.imf.org/external/np/exr/facts/sba.htm

Սիեռա Լեոնի գործերի հատուկ դատարան 
Special Court for Sierra Leone 

Սիերա Լեոնեում ՄԱԿ-ի միացյալ գրասենյակ 
UNIOSIL / UN Integrated Office in Sierra Leone 

սիմպոզիում, գիտաժողով 
symposium 

սինթետիկ թմրամիջոցներ 
synthetic narcotics 

սիրտ-անոթային համակարգի հիվանդություններ 
circulatory system diseases 

ՍԾՏՀ / Սևծովյան տնտեսական համագործակցության կազմակերպություն 
BSEC / Organization of the Black Sea Economic Cooperation 

Տե՛ս ծագման երկիր, ուղարկող երկիր: 

Սկզբունքների մասին հռչակագիր 
Declaration of Principles 

Սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակները՝ ՍՃՓՎ-ներ, այլ կերպ կոչվում են նաև «վեներական հիվանդություններ», որ ավելի հին տերմին է, կամ «սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդություններ», որը, ինչպես և «սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակներ» արտահայտությունը, չի վերհանում այդ հիվանդությունների՝ առանց ախտանշանների ընթանալու հնարավորությունը։ ՍՃՓՎ-ները հիվանդություններ են, որոնցով մարդը վարակվում է սեռական հարաբերությունների ժամանակ։ Ի հավելումն «ավանդական» ՍՃՓՎ-ների (սիֆիլիս և գոնորեա)՝ ներկայումս դրանց թվում են խլամիդիոզը, մարդու պապիլոմավիրուսը, որը կարող է հարուցել արգանդի վզիկի, առնանդամի կամ հետանցքի քաղցկեղ, սեռական օրգանների հերպեսը, փափուկ շանկրը, սեռական օրգանների միկոպլազմոզները, հեպատիտ B-ն, տրիխոմոնիազը և այլն: Ներկայումս հայտնի է ավելի քան 20 ՍՃՓՎ: 

Also called venereal disease (VD), an older public health term, or sexually transmitted disease (STD), terms that do not convey the concept of being asymptomatic in the same way that the term sexually transmitted infection does. Sexually transmitted infections are spread by the transfer of organisms from person to person during sexual contact. In addition to the “traditional” STIs (syphilis and gonorrhoea), the spectrum of STIs now includes HIV, which causes AIDS; Chlamydia trachomatis; human papilloma virus (HPV) which can cause cervical, penile or anal cancer; genital herpes; chancroid; genital mycoplasmas; hepatitis B; trichomoniasis; enteric infections; and ectoparasitic diseases (i.e.diseases caused by organisms that live on the outside of the host’s body). The complexity and scope of sexually transmitted infections have increased dramatically since the 1980s; more than 20 disease causing organisms and syndromes are now recognized as belonging in this category.

Set up in London in 1963 under the auspices of the United Nations because of the great economic importance of coffee. It has administered six International Coffee Agreements (ICAs). The ICO is the main intergovernmental organization for coffee, bringing together producing and consuming countries to tackle the challenges facing the world coffee sector through international cooperation. It makes a practical contribution to the world coffee economy and to improving standards of living in developing countries. Its members include coffee exporting and importing countries, and it functions through the International Coffee Council, the Executive Board, the Private Sector Consultative Board, the Executive Director and a small secretariat. 

սննդային անապահովություն 
nutrition insecurity 

սննդային ապահովություն 
nutrition security 

սննդային միկրոտարրերի անբավարարություն 
micronutrient deficiency 

Sequence of living species, in which each member of the chain is eaten by the next higher species in the chain; not synonymous with food cycle or food web.

սննդարար նյութեր 
nutrients 

Stability constitutes one pillar of food security. The concept of stability can refer to both the availability and access dimensions of food security. To be food secure, a population, household or individual must have access to adequate food at all times. They should not risk losing access to food as a consequence of sudden shocks (e.g. an economic or climatic crisis) or cyclical events (e.g. seasonal food insecurity).

Սնուցման թերապևտիկ ծրագիր 
TFP / Therapeutic Feeding Programme 

սնուցում 
nutrition 

սողանք 
landslide 

Սոմալիի հարցերով ՄԱԿ-ի քաղաքական գրասենյակ 
UNPOS / United Nations Political Office for Somalia 

Սոմալիում ՄԱԿ-ի գործողություն 
UNOSOM / United Nations Operation Somalia 

The body's way of signaling that it is running short of food and needs to eat something. Hunger can lead to malnutrition.

Freedom from hunger is the only right qualified as “fundamental” by the ICESCR (art.11.2). It is considered the minimum core content of the human right to food: the minimum level which should be secured for all whatever the level of development of a given state. Under this right, state authorities must ensure that no one is purposefully deprived of food or left to starve by actions or omissions of public officials; they must take positive measures to protect persons suffering from hunger or who are at risk of suffering from hunger.

Վայր այն երկրում, որտեղ անձը բնակվում է, և որտեղ նա սովորաբար անցկացնում է ամենօրյա հանգստի ժամանակահատվածը։

See country of habitual/usual residence    

Երկիր, որտեղ անձն ապրում է, այլ կերպ ասած՝ այն երկիրը, որտեղ նա ունի ապրելավայր, որտեղ սովորաբար անցկացնում է ամենօրյա հանգստի ժամանակը։ Հանգստի, արձակուրդի, ընկերներին ու հարազատներին այցելելու, գործնական, բուժման կամ կրոնական ուխտագնացության նպատակներով դեպի արտերկիր կատարվող ժամանակավոր ճանապարհորդություններով չի փոխվում անձի սովորական բնակության վայրի երկիրը։ 

The country in which a person lives, that is to say, the country in which s/he has a place to live where s/he normally spends the daily period of rest. Temporary travel abroad for purposes of recreation, holiday, visits to friends and relatives, business, medical treatment or religious pilgrimage does not change a person’s country of usual residence.

սովորական թյունոսի պաշարներ 
blue-fin tuna stocks 

Սովորական սպառազինությունների ՄԱԿ-ի ռեգիստր 
United Nations Register of Conventional Arms 

Միջազգային իրավունքի աղբյուր։ Նորմը՝ որպես «սովորութային իրավունք» ճանաչվելու համար անհրաժեշտ է երկու չափորոշիչների առկայությունը՝ պետությունների պրակտիկայի և «opinio juris»–ի (հասկացություն, ըստ որի պրակտիկան պահանջվում է գերակա ուժ ունեցող իրավունքով կամ համահունչ է դրան): 

A source of international law. The two criteria for a norm to be recognized as “customary law” are state practice and opinio juris (a conception that the practice is required by or consistent with the prevailing law).

Սոցիալ-տնտեսական հարցերի գործադիր կոմիտե 
Executive Committee on Economic and Social Affairs 

Միջազգային միգրանտների կողմից իրենց ծագման երկիր փոխանցվող մասնագիտական կարողությունները, հմտությունները, գիտելիքը, գործելակերպերը և գաղափարները։ 

սոցիալական ապահովության նպաստ 
social assistance benefit 

The protection which society provides for its members through a series of public measures, against the economic and social distress that otherwise would be caused by the stoppage or substantial reduction of earnings resulting from sickness, maternity, employment injury, unemployment, invalidity, old age and death.

Benefits in-cash or in-kind that are financed by the state, not contributory, and that are mostly provided on the basis of a means or income level.

UNDP; complements the analytical framework contained in the Human Development Report.

Generally thought of as a society which affords individuals and groups fair treatment and a just share of the benefits of society.

Սոցիալական զարգացման համաշխարհային գագաթնաժողով 
WSSD / World Summit for Social Development 

Սոցիալական զարգացման հարցերով հանձնաժողով 
Commission for Social Development 

Սոցիալական զարգացման մասին Կոպենհագենի հռչակագիր և գործողությունների ծրագիր 
Copenhagen Declaration for Social Development and Programme of Action 

The World Summit for Social Development, held in Copenhagen from 6 to 12 March 1995, defined the objective of social development in general and social integration in particular as the creation of “a society for all”.

Social integration is the process of building the values, relations and institutions essential for the creation of such an equitable and dynamic society, where all individuals, regardless of their race, sex, language or religion, can fully exercise their rights and responsibilities on an equal basis with others and contribute to society.

A complex concept, which can be understood roughly as networks of social relations and associated norms to facilitate action. Social capital is beneficial as a resource for individuals’ and communities’ well being in terms of information, influence and solidarity. The concept has been applied widely ranging from families, education to public health, and economic development.

The capacity of a society to ensure the well-being of all its members, minimizing disparities and avoiding marginalization.

սոցիալական հետազոտություն 
social research 

սոցիալական ձեռներեցություն 
social entrepreneurship 

Refers to a policy designed to ensure that all people are able to participate in society regardless of their background or specific characteristics, which may include: race, language, culture, gender, disability, social status, age, and other factors. Compared to the general population, groups with such special characteristics are much more likely to face low education, unemployment, homelessness - and resulting poverty and social exclusion. The goal of social inclusion is to give all people an equal chance for participation in society.

As opposed to social exclusion.

սոցիալական նորարար 
social innovator 

A set of policies and programmes designed to reduce poverty and vulnerability aimed at making the poor less vulnerable to risks and more able to participate in equitable economic growth. Social protection helps foster inclusive social development by promoting efficient labour markets, diminishing people's exposure to risks, and enhancing their capacity to protect themselves against or cope with hazards and interruption or loss of income.

Սոցիալական վերափոխումների ծրագիր 
Social Transformations Programme 

Սոցիալական քաղաքականության և զարգացման բաժանմունք 
Division for Social Policy and Development 

Relates to guidelines for the changing, maintenance or creation of living conditions that are conducive to human welfare. Thus social policy is that part of public policy that has to do with social issues.

սոցիալապես անապահով խումբ, խոցելի խումբ 
disadvantaged group 

սոցիոլոգ 
social scientist 

սուբսիդիա, նպաստ, օժանդակություն 
subsidy 

Սուդանի Ժողովրդի ազատագրական շարժում/բանակ 
SPLM/A / Sudan People’s Liberation Movement/Army 

Սուդանում ՄԱԿ-ի առաքելություն 
UNMIS / United Nations Mission in Sudan 

The number of cases and deaths recorded or estimated from respiratory infections during the most recent year for which valid statistics are available.

Կանանց պայքարը 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին իրենց ընտրական իրավունքների համար Եվրոպական երկրներում, Ռուսաստանում և ԱՄՆ-ում։ Արդյունքում կանանց շնորհվեց օրենսդիր մարմինների կազմում ընտրվելու և ընտրելու, սեփականություն ունենալու և ապահարզանի դեպքում սեփականություն ստանալու ու երեխաների նկատմամբ իրավունք։ Նրանք նաև հնարավորություն ստացան զբաղվել գիտությամբ, քաղաքացիական, պետական և քաղաքական գործունեությամբ։ 

The struggle of women for their voting rights in many European countries, Russia and USA in the 19th and in early 20th century. As a result women were granted the rights to elect and to be elected to legislative bodies, to own property and the rights to property and children in case of divorce.They also obtained the opportunity to engage in science, in civic, State and political activities.

սպառազինություն 
armament 

սպառազինությունների կանոնակարգում 
arms regulation 

Սպառման ագրեգացված ցուցանիշը ներառում է հետևյալ բաղկացուցիչները. (ա) սպառված պարենային և ոչ պարենային ապրանքների արժեքը, ներառյալ սեփական արտադրության ապրանքները, մարդասիրական կազմակերպություններից և այլ աղբյուրներից ստացված օգնությունը և (բ) երկարատև օգտագործման ապրանքների հաշվարկային արժեքը:

 The consumption aggregate comprises the following: a) the value of consumed food and non-food goods, including own production goods, the assistance received from humanitarian organizations and other sources, and b) the estimated value of durable goods.

Սպառնալիքների, մարտահրավերների ու փոփոխության հարցերով բարձրաստիճան խումբ 
High-Level Panel on Threats, Challenges, and Change 

Also known as the cost‐of‐living index, it measures changes in the price of typical consumer goods. Collected by Governments.

սպառողների կրթություն 
consumer education 

A form of malnutrition measured not by how much food is eaten but by physical measurements of the body - weight or height - and age (see Stunting, Wasting, Underweight).

Սպորտում դոպինգի դեմ պայքարի մասին միջազգային կոնվենցիա 
International Convention against Doping in Sport 

ստանդարտ գործառնական ընթացակարգ 
SOP / Standard Operational Procedure 

ստանդարտ շեղում 
standard deviation 

ստանձնել պաշտոնը 
assume office 

ստատուտ, օրենսդրական ակտ, կանոնադրություն 
statute 

ՍՏԱՐՏ / հակառետրովիրուսային բուժման ռազմավարական ժամկետ 
START / Strategic Timing of Antiretroviral Treatment 

ստորագրող կողմ 
signatory 

ստորագրող պետություն 
signatory state 

Established by the General Assembly in 1991 (resolution 46/122) to assist non-governmental organizations dealing with contemporary forms of slavery to participte in the deliberations of the Working Group on Contemporary Forms of Slavery and to provide humanitarian, legal and financial aid to individuals victims of such violations. Administered through a Board of Trustees of five members.

Այն անձի կարգավիճակը կամ դրությունը, ում նկատմամբ կիրառվում է սեփականության իրավունք ընձեռող լիազորություններից որևէ մեկը կամ բոլորը («Ստրկության մասին» 1926 թ. կոնվենցիայի 1-ին հոդված՝ փոփոխված 1953 թ. արձանագրությամբ): Ստրկությունը բնորոշվում է որպես մեկ այլ անձի կյանքի նկատմամբ սեփականության կամ հսկողության տարրերի առկայությամբ, հարկադրանքով և տեղաշարժի սահմանափակմամբ, ինչպես նաև այն փաստով, որ որևէ մեկին ընձեռված չէ գործատուից հեռանալու կամ գործատուին փոխելու ազատությունը (օրինակ՝ ավանդական ստրկացուցիչ աշխատանքը, կախյալ վիճակ ենթադրող աշխատանքը, ճորտատիրական կախվածություն ենթադրող աշխատանքը, հարկադիր աշխատանքը և ծիսական կամ կրոնական նպատակներով ստրկությունը): 

The status or condition of a person over whom any or all the powers attaching to the right of ownership are exercised (Art. 1, Slavery Convention, 1926 as amended by 1953 Protocol). Slavery is identified by an element of ownership or control over another’s life, coercion and the restriction of movement and by the fact that someone is not free to leave or to change employer (e.g. traditional chattel slavery, bonded labour, serfdom, forced labour and slavery for ritual or religious purposes).

Սփյուռքը լայն առումով բնորոշվում է որպես անհատներ և անդամներ կամ խմբեր, միություններ ու համայնքներ, որոնք մեկնել են իրենց ծագման երկրից, սակայն պահպանում են կապերը հայրենիքի հետ։ Այս հասկացությունը տարածվում է արտաբնակ և առավել բնակեցված համայնքների, արտերկրում ժամանակավոր հաստատված միգրանտ աշխատողների, հյուրընկալող երկրի քաղաքացիությունն ունեցող արտաբնակների, երկքաղաքացիություն ունեցող անձանց և երկրորդ/երրորդ սերնդի միգրանտների վրա։

Refers to any people or ethnic population that leave their traditional ethnic homelands, being dispersed throughout other parts of the world.