EN | AM

Non-cash assistance in materials or services (e.g. food, tents, secondment of staff).

Փախստականների, ռազմագերիների ու պահվող քաղաքացիական բնակչության վերադարձը իրենց ծագման պետության տարածք՝ պայմանավորված այլընտրանքային լուծման հնարավորություն չընձեռող հանգամանքների առաջացմամբ։ Հայրենադարձությունը անձի իրավունքն է (ի տարբերություն արտաքսման և վտարման, որոնք ի սկզբանե գտնվում են պետության ինքնիշխանության ներքո), որպես այդպիսին ո՛չ քաղաքացիության պատկանելիության պետության և ո՛չ էլ ժամանակավոր բնակության վայրի պետության կամ արգելանքի տակ պահելու իրավասություն ունեցող մարմինների կողմից իրավասու անձին՝ լինի փախստական կամ ռազմագերի, կամ էլ պահվող քաղաքացիական բնակչության ներկայացուցիչ, իր կամքին հակառակ հայրենադարձությանը հարկադրելը չի արդարացվում: Ժամանակակից միջազգային իրավունքին համապատասխան՝ ռազմագերիները, պահվող քաղաքացիական բնակչությունը կամ փախստականները, որոնք հրաժարվում են հայրենադարձությունից` հատկապես իրենց սեփական երկրում քաղաքական հետապնդման զոհ դառնալու երկյուղի շարժառիթով, պետք է ստանան անձին վերադարձնելու թույլատրելիությունից պաշտպանություն, հնարավորության դեպքում նաև՝ ժամանակավոր կամ մշտական ապաստան։

Repatriation of refugees to the country of origin induced by the receiving country by creating circumstances which do not leave any other alternative. As repatriation is a personal right (unlike expulsion and deportation which are primarily within the domain of State sovereignty), as such, neither the State of nationality nor the State of temporary residence or detaining power is justified in enforcing repatriation against the will of an eligible person, whether refugee or prisoner of war. According to contemporary international law, prisoners of war or refugees refusing repatriation, particularly if motivated by fears of political persecution in their own country, should be protected from refoulement and given, if possible, temporary or permanent asylum.

ոչ կամավոր տեղափոխվող անձինք 
IRPs / Involuntarily relocating persons 

ոչ կոնվենցիոնալ զենք 
non-conventional weapon 

ոչ մշտական անդամ 
non-permanent member 

Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պաշտպանության մասին կոնվենցիա 
Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage 

Also termed an informal meeting – is convened by or on behalf of a calendar body, usually for the purpose of deliberations on a specific topic or proposal. An unofficial or informal meeting is not considered part of the body’s official entitlement and is thus additional. Unless previously decided, for example, replacing an unofficial with an official meeting or a conversion of an official to an unofficial meeting, no provision is made for conference services, although support may be provided by the secretariat of the body concerned. There are no written records of informal meetings.

ոչ պարենային ապրանք 
NFI / Non-food item 

In general terms, non-state actors include all actors that are not states. The term amalgamates a large number of very different actors with very different roles within a society, ranging from non-governmental organizations to private companies.

ոչ վարակիչ հիվանդություններ 
NCD / Non-Communicable Diseases 

«Միգրանտ աշխատող, ով զբաղվում է վարձատրվող գործունեությամբ` ոչ աշխատանքային պայմանագրի շրջանակներում, և ով այդպիսի գործունեության միջոցով հոգում է իր ապրուստը` սովորաբար աշխատելով առանձին կամ իր ընտանիքի անդամների հետ միասին, ինչպես նաև ցանկացած այլ միգրանտ աշխատող, ով ճանաչվել է որպես ոչ վարձու աշխատող անձ` աշխատանք տրամադրող պետության գործող օրենսդրության համաձայն կամ ըստ երկկողմ կամ բազմակողմ համաձայնագրերի» («Բոլոր միգրանտ աշխատողների և նրանց ընտանիքների անդամների իրավունքների պաշտպանու- թյան վերաբերյալ» 1990 թ. միջազգային կոնվենցիայի 2(2)(ը) հոդված): 

A migrant worker who is engaged in a remunerated activity otherwise than under a contract of employment and who earns his or her living through this activity normally working alone or together with members of his or her family, and to any other migrant worker recognized as self-employed by applicable legislation of the State of employment or bilateral or multilateral agreements (Art. 2(2) (h), International Convention on the Protection of the Rights of All Migrant Workers and Members of Their Families, 1990).

A meeting or session that is not listed in the official United Nations calendar of conferences and meetings.

ոտնահարում, խախտում 
violation 

Observations that are categorical rather than numerical, and often involve attitudes, perceptions and intentions. Where relevant and possible, data should be disaggregated by sex, age and other relevant variables.

Որակի երաշխավորումը ներառում է ցանկացած գործողություն, որի նպատակն է գնահատել և բարելավել զարգացման ոլորտի միջամտության արժեքը կամ դրա համապատասխանությունը որոշակի չափանիշների: Որակի երաշխավորման գործողությունների օրինակներ են գնահատումը, ուսումնասիրությունները իրականացման ընթացքում և այլն: Որակի երաշխավորումը կարող է նաև վերաբերել մի շարք ծրագրերի որակի կամ դրանց զարգացման արդյունավետության երաշխավորմանը: 

Quality assurance encompasses any activity that is concerned with assessing and improving the value of an operation or its compliance with given standards. Examples of quality assurance activities include appraisal, reviews during implementation, evaluations, etc. Quality assurance may also refer to the assessment of the quality of a portfolio and its effectiveness.

Երեխա, որի ծնողները համարվում են մահացած։ Որոշ երկրներում միակողմանի ծնողազուրկ երեխան կոչվում է որբ երեխա։ 

Օրենքով սահմանված գործընթաց, որով դադարեցվում են երեխայի և նրա կենսաբանական ծնողների միջև իրավունքներն ու պարտականությունները, որոնք էլ փոխարինվում են երեխայի ու որդեգրող ծնողների միջև նմանատիպ իրավունքներով ու պարտականություններով։ 

The statutory process of terminating a child’s legal rights and duties toward the natural parents and substituting similar rights and duties toward adoptive parents (family law). In international law, the term is used to denote the agreement of the parties as to what the text of a proposed treaty shall be.

An informal network of disaster response organizations which focuses on urban search and rescue (USAR). Was established in 1991, following initiatives of the international search and rescue teams active in the aftermath of the 1988 Armenia earthquake. In order to facilitate international participation, INSARAG is set up within the United Nations. The Field Coordination Support Unit (FCSU), located within the Disaster Response Branch (DRB) of the Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (OCHA) in Geneva, functions as the secretariat for INSARAG.

«Փախստականների կարգավիճակի մասին» 1951 թ. կոնվենցիայով նախատեսված՝ փախստականի սահմանման հիմքերից մեկը վերաբերում է մի խմբի, որը բաղկացած է այն անձանցից, ովքեր ունեն հետապնդման զոհ դառնալու վտանգից տարբեր ընդհանուր մեկ այլ հատկանիշ, կամ հասարակության կողմից ընկալվում են որպես խումբ։ Այդ հատկանիշը հաճախ կարող է լինել ներհատուկ, անփոփոխելի, կամ ինքնության կամ խղճի համար որևէ այլ կերպ հիմնարար նշանակություն ունեցող։ 

Միգրացիայի համատեքստում՝ որոշում այն մասին, թե արդյոք դիմողն իրավունք ունի ստանալու վիզա, փախստականի կարգավիճակ կամ իր կողմից հայցվող իմիգրացիոն (ներգաղթային) այլ կարգավիճակ: 

In the migration context, a decision as to whether an applicant is qualified for the visa, refugee status, or other immigration status s/he seeks.

Միգրացիայի համատեքստում՝ անձ, որն օրենքով լիազորված է կայացնելու որոշումներ այն մասին, թե արդյոք դիմողն իրավունք ունի ստանալու վիզա, փախստականի կարգավիճակ կամ նրա կողմից հայցվող իմիգրացիոն (ներգաղթային) այլ կարգավիճակ: 

A generic term to describe a government official who is authorized by law to issue adjudications.

որոշումների իրագործման հարցերով կոմիտե, հետեւող գործողությունների հարցերով կոմիտե 
follow-up committee 

Côte d'Ivoire. Signed on 4 March 2007 under the facilitation of the Chairman of the Economic Community of West African States.

Ուգանդայում և Ռուանդայում ՄԱԿ-ի դիտորդական առաքելություն 
UNOMUR / United Nations Observer Mission Uganda-Rwanda 

Այն պահը, երբ պայմանագրի բոլոր դրույթները իրավաբանորեն պարտադիր են դառնում պայմանագրի կողմերի համար։ «Միջազգային պայմանագրերի իրավունքի մասին» Վիեննայի 1969 թ. կոնվենցիայի 24-րդ հոդվածի համաձայն՝ պայմանագիրն ուժի մեջ է մտնում այն կարգով և ժամկետում, որը նախատեսված է դրանով կամ համաձայնեցված է բանակցող պետությունների կողմից, կամ, նման դրույթի կամ պայմանավորվածության բացակայության դեպքում՝ այն պահից, երբ բանակցող բոլոր պետությունների կողմից համաձայնություն է հայտնվում պայմանագրով պարտավորված լինելու մասին։ Եթե պետությունը միանում է կողմերի շրջանակին պայմանագիրն ուժի մեջ մտնելուն հաջորդող ամսաթվով, ապա, եթե պայմանագրով այլ բան չի նախատեսվում, այն տվյալ պետության համար ուժի մեջ է մտնում այդ ամսաթվին։ Ժամանակավոր կիրառությունը կարող է թույլատրվել պայմանագրով սահմանված պայմանների ուժով, օրինակ՝ ապրանքների մասին պայմանագրերի դեպքում, կամ երբ դեռևս ուժի մեջ չմտած պայմանագրին միացած մի քանի կողմ որոշում են պայմանագիրը կիրառել այնպես, ինչպես ուժի մեջ մտած լինելու դեպքում։ («Միջազգային պայմանագրերի իրավունքի մասին» Վիեննայի 1969 թ. կոնվենցիայի 25(1)հոդված) 

The moment at which all provisions of a treaty are legally binding on its parties. According to Art. 24, Vienna Convention on the Law of Treaties, 1969, the entry into force of a treaty takes place in such a manner and on such date as the treaty may provide or the negotiating States agree, or, failing any such provision or agreement, as soon as all the negotiating States have consented to be bound. Where a State joins the circle of parties after a treaty has already come into force, unless the treaty otherwise provides, it enters into force for that State on that date.

ուլտրամանուշակագույն ճառագայթում 
ultraviolet radiation 

Երկիր, որը մարդիկ լքում են արտերկրում մշտական կամ ժամանակավոր բնակություն հաստատելու նպատակով։

A country from which people leave to settle abroad permanently or temporarily.

ուղեգրման մեխանիզմ 
referral mechanism 

Պատրաստված և տաղանդավոր անհատների էմիգրացիա (արտագաղթ) ծագման երկրից մեկ այլ երկիր, ինչը հանգեցնում է ծագման երկրում հմուտ կադրերի կրճատմանը։

Emigration of trained and talented individuals from the country of origin to a third country, due to causes such as conflict or lack of opportunities .

Տե՛ս «ուղեղների ներհոսք» 

See brain gain

Պատրաստված և տաղանդավոր անհատների իմիգրացիա (ներգաղթ) դեպի նպատատակետ երկիր։ Կոչվում է նաև «ուղեղների հակադարձ արտահոսք»։

Immigration of trained and talented individuals from a third country into the receiving country. Also called reverse brain drain.

Անձ, որը տեղափոխվում է որևէ փոխադրամիջոցով (նավ, ավտոբուս, ավտոմեքենա, օդանավ, գնացք և այլն), սակայն անձամբ չի վարում այն։ 

A person riding in a vehicle (boat, bus, car, plane, train, etc.) who is not operating it.

ուղղակի դիտարկում 
direct observation 

A cost, which is related directly to a particular activity or product.

ուղղակի հսկվող բուժում 
DOT / directly observed treatment 

ուղղակի միջամտություն 
direct intervention 

Persons with greater need should be treated more favorably than others. The extent to which unequal households pay unequal share.

Ուղղահայաց խտրազատում, որն արտահայտվում է պաշտոններում տղամարդկանց և կանանց անհավասար բաշխմամբ: Ընդ որում, օրինաչափ է հետևյալ երևույթը` որքան բարձր է պաշտոնը և աշխատանքի վարձատրությունը, այնքան նվազ` կանանց քանակը:

The term vertical segregation describes men's domination of the highest status jobs in both traditionally male and traditionally female occupations. The higher is the position and the renumeration, the less the number of women. 

Երբեմն կիրառվում է մորից երեխային ՄԻԱՎ-ի փոխանցման իմաստով, սակայն կարող է գործածվել հատկանիշների գենետիկական փոխանցման նշանակությամբ։ ՄԱՁԻԱՀ-ը կիրառում է հիմնականում «մորից երեխային փոխանցում» արտահայտությունը։ 

Sometimes used to indicate transmission of a pathogen such as HIV from mother to fetus or baby during pregnancy or birth but may be used to refer to the genetic transmission of traits. UNAIDS primarily uses the term mother-to-child transmission.

ուղղիչ հաստատություն 
penal institution 

Անձ, որն ուսումնական դասընթաց է անցնում որևէ հաստատագրված հաստատությունում: 

ուսուցանողների ուսուցում 
ToT / Training of Trainers 

ուսուցման/ վերապատրաստման կենտրոն 
training centre 

ուսուցում, վերապատրաստում 
training