EN | AM

Որեւէ բան կամ որեւէ մեկին սեփական շահերին ծառայեցնելը, մասնավորապես որեւէ մեկին սեփական շահերի համար անարդարացիորեն օգտագործելու գործողությունը (օրինակ՝ սեռական շահագործում, հարկադիր աշխատանք կամ ծառայություններ, ստրկություն կամ ստրկությանը նմանվող վիճակ, անազատ վիճակ կամ օրգանների հեռացում)։

The act of taking advantage of something or someone, in particular the act of taking unjust advantage of another for one’s own benefit (e.g. sexual exploitation, forced labour or services, slavery or practices similar to slavery, servitude or the removal of organs).

Գործակալություններ, կազմակերպություններ, խմբեր կամ անհատներ, որոնք ունեն ուղղակի կամ անուղղակի հետաքրքրություն զարգացման ոլորտի միջամտության կամ գնահատման գործում:

Agencies, organizations, groups or individuals who have a direct or indirect interest in the operation, or its evaluation.

Անհատներ, խմբեր կամ կազմակերպություններ՝ թիրախավորված կամ ոչ, որոնք ուղղակիորեն կամ անուղղակի կերպով շահում են զարգացման ոլորտի միջամտությունից: 

The individuals, groups, or organizations, whether targeted or not, that benefit, directly or indirectly, from the development intervention.

շարժընթաց, դինամիկա 
dynamics 

The number of existing cases and deaths due to diabetes mellitus during the most recent year for which valid statistics are available.

Որոշակի իրավիճակներում իրավունքների սահմանափակում կամ կասեցում։ Օրինակ՝ «Քաղաքացիական եւ քաղաքական իրավունքների մասին» 1966 թվականի միջազգային դաշնագրով պետությանը թույլատրվում է շեղում կատարել դաշնագրով ստանձնած որոշակի պարտավորություններից «արտակարգ դրության ժամանակ, որի դեպքում վտանգված է ժողովրդի կյանքը, եւ որը հայտարարված է պաշտոնապես»։ Դաշնագրի մասնակից պետությունները «կարող են ձեռնարկել միջոցներ` շեղում կատարելով սույն Դաշնագրով ստանձնած իրենց պարտավորություններից այնքանով, որքանով դա պահանջում է իրավիճակի լրջությունը՝ պայմանով, որ այդ միջոցները չեն հակասում միջազգային իրավունքով սահմանված իրենց մյուս պարտավորություններին եւ չեն առաջացնում խտրականություն բացառա- պես ռասայի, մաշկի գույնի, սեռի, լեզվի, կրոնի կամ սոցիալական ծագման հիմքով»։ Շեղումը վերաբերում է նաեւ օրենքը հետագա իրավական ակտով մասնակիորեն ուժը կորցրած ճանաչելու կամ չեղյալ հայտարարելու դեպքերին, որով սահմանափակվում է դրա կարգավորման ոլորտը կամ նվազեցվում է արդյունավետությունն ու գործողությունը։

Restriction or suspension of rights in certain defined situations. (For example International Covenant on Civil and Political Rights, 1966 permits a State to derogate from its obligations under the Covenant “in time of public emergency which threatens the life of the nation.”)
The partial repeal or abrogation of a law by a later act that limits its scope or impairs its utility and force.

1985 թ. հունիսի 14-ին ստորագրված Շենգենյան համաձայնագրով Բելգիան, Ֆրանսիան, Գերմանիան, Լյուքսեմբուրգը և Նիդեռլանդները համաձայնել են աստիճանաբար վերացնել ընդհանուր սահմաններում իրականացվող հսկողությունը և ստորագրող անդամ պետությունների, մյուս անդամ պետությունների կամ երրորդ երկրների բոլոր քաղաքացիների համար ներդնել ազատ տեղաշարժվելու ռեժիմ։ Շենգենյան կոնվենցիայով լրացում է կատարվում Համաձայնագրում, և սահմանվում են տեղաշարժվելու ազատության իրականացման կարգավորումներն ու երաշխիքները։ Համաձայնագիրը և կոնվենցիան, դրանց հիման վրա ընդունված կանոններն ու հարակից համաձայնագրերը միասին կազմում են «Շենգենյան կանոնագիրքը (Schengen acquis)»։ 1999 թվականից ի վեր` Ամստերդամի պայմանագրի արձանագրության ուժով՝ այն կազմում է Եվրոպական միության ինստիտուցիոնալ և իրավական դաշտի բաղադրիչներից մեկը։ 

Intergovernmental agreement signed in 1985 to create a European free-movement zone without controls at internal land, water and airport frontiers. In order to maintain internal security, a variety of measures have been taken, such as the coordination of visa controls as external borders of Member States. Although the Schengen Agreement was concluded outside the context of the European Union (EU), it has been brought into the realm of the European Communities/ European Union under the Amsterdam Treaty, 1997. 

Ընդհանուր արտահայտություն, որը վերաբերում է արյան մեջ հակամարմինների առկայությանը կամ բացակայությանը: Արտահայտությունը  հաճախ վերաբերում է ՄԻԱՎ-ի նկատմամբ հակամարմիններին:

A generic term that refers to the presence/absence of antibodies in the blood. Often, the term refers to HIV antibody status.

ՇՄԱԳ / Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատում 
EIA / Environmental Impact Assessment 

Շրջակա միջավայրի հարցերի պալատ 
Chamber of Environmental Matters 

The Environmental Sustainability Index is a measure of overall progress towards environmental sustainability, developed for 142 countries. The ESI scores are based upon a set of 20 core "indicators," in five categories: environmental systems, environmental stresses, human vulnerability to environmental risks, a society's institutional capacity to respond to environmental threats, and a nation's stewardship of the shared resources of the global commons.

շրջանառու հիմնադրամ 
revolving fund 

Երկրների միջև մարդկանց սահուն՝ ներառյալ ժամանակավոր կամ երկարաժամկետ տեղաշարժը, որը կարող է շահավետ լինել բոլոր ներգրավվածների համար, եթե այն կամավոր է և կապված է ծագման ու նպատակակետ երկրների աշխատանքային կարիքների հետ։ 

շրջանցում 
circumvention 

շրջափուլ 
cycle 

Միգրանտ աշխատող, ում սովորաբար բնակվելու վայրը գտնվում է մի պետությունում, իր աշխատանքի բնույթից ելնելով, ստիպված է կարճ ժամանակով տեղափոխվել մեկ կամ մի քանի պետություններ («Բոլոր միգրանտ աշխատողների և նրանց ընտանիքների անդամների իրավունքների պաշտպանության վերաբերյալ» 1990 թ. միջազգային կոնվենցիայի 2(2)(ե) հոդված)։

A migrant worker who, having his or her habitual residence in one State, has to travel to another State or States for short periods, owing to the nature of his or her occupation (Art. 2(2) (e), International Convention on the Protection of the Rights of All Migrant Workers and Members of Their Families, 2000).

Փախստականներ, որոնք չնայած ուղղակիորեն չեն վերադարձվում այն երկիր, որտեղ կարող են հետապնդման ենթարկվել, բայց որոնց մերժում են ապաստանի տրամադրումը, կամ որոնք չեն կարող գտնել որևէ պետություն, որը կցանկանա քննության առնել իրենց ապաստանի հայցը, և տեղաշարժվում են մի երկրից մյուսը՝ ապաստան որոնելիս: 

Refugees who, although not returned directly to a country where they may be persecuted, are denied asylum or unable to find a State willing to examine their request, and are moved from one country to another in a search of asylum.