EN | AM

Խաղաղ նպատակներով տիեզերական տարածության օգտագործման ՄԱԿ-ի կոմիտե 
United Nations Committee on Peaceful Uses of Outer Space 

Establishment proposed by the 2005 World Summit Outcome and later operationalized by the General Assembly, acting concurrently with the Security Council, on 20 December 2005. The Commission aims to prevent countries from falling back into violence - through reconstruction, institution building and other assistance - once fighting stops.

Seven out of the body's 31 members are elected by the Economic and Social Council.

Established on 11 October 2006. The Fund is used to provide financial assistance to countries emerging from conflict and to help facilitate some of the work of the Peacebuilding Commission.

Secretary-General Annan recommended the creation of such an office in 2005; created in line with a report of the Secretary-General: A/60/294.

Efforts aimed at preventing the outbreak, recurrence or continuation of armed conflict and therefore encompassing a wide range of political, developmental, humanitarian and human rights programmes and mechanisms.

Խաղաղապահ գործողությունների վարչության քաղաքացիական բնակչության անվտանգության հարցերի բաժին 
Civilian security component of the Department of Peacekeeping Operations 

Civilian and military personnel designated by the national governments of the countries participating in the peace operation. These personnel are placed at the disposal of the international organisation under whose mandate the given operation is being conducted. Generally, peacekeeping forces are made up of national contingents under international command. Each national contingent is assigned either a zone of responsibility or specific functional duties.

Խաղաղապահների տեղակայում 
deployment of peacekeepers 

Politico-military activity aimed at conflict control, which involves a United Nations presence in the field (usually involving military and civilian personnel), with the consent of the parties, to implement, or monitor the implementation of, arrangements relating to the control of conflicts (ceasefires, separation of forces and so forth), and their resolution (partial or comprehensive settlements) and/or to protect the delivery of humanitarian relief. The concept of peacekeeping has evolved over time and has given rise to "hybrid operations".

Traditional peacekeeping is authorized under Chapter VI of the UN Charter and is distinct from peace enforcement.

The use of diplomatic means to persuade parties in conflict to cease hostilities and to negotiate a peaceful settlement of their dispute, essentially through means as those foreseen in Chapter VI of the Charter of the United Nations. The UN can usually play a role only if the parties to the dispute agree to it. Peacemaking thus excludes the use of force against one of the parties to enforce an end to hostilities, an activity that in United Nations parlance is referred to as “peace enforcement”.

խաղաղության ամրապնդում 
consolidation of peace 

Գործողություններ, որոնք ներառում են ագրեսիվ պատերազմ, կամ միջազգային պայմանագրերի, համաձայնագրերի կամ հավաստիացումների խախտմամբ պատերազմ ծրագրելը, նախապատրաստելը, նախաձեռնելը կամ վարելը։

Խաղաղության խնդիրների հետազոտման Ստոկհոլմի միջազգային ինստիտուտ 
SIPRI / Stockholm International Peace Research Institute 

Headquartered in Costa Rica, the United Nations-mandated university was established in December 1980 as a Treaty Organization by the General Assembly.

Has had an "Africa Programme Coordinating Office", located in Geneva, Switzerland.

խաղաղության համապարփակ համաձայնագիր 
Comprehensive Peace Agreement 

There were two of those: in 1899 and 1907.
In 1899, Czar Nicholas II of Russia and Queen Wilhelmina of the Netherlands invited delegations from all over the world to assemble in The Hague for what became known as the first International Peace Conference. The objectives were to elaborate instruments for settling crises peacefully, preventing wars and codifying rules of warfare. The Conference was convened on 18 May 1899. It is regarded as the first multilateral diplomatic effort to develop and codify certain rules of general international law. The Conference resulted in the well-known 1899 Hague Conventions and Declarations on the armaments question, humanitarian law and the law of war, and the peaceful settlement of disputes. It established the Permanent Court of Arbitration, which began work in 1902. The Conference also set limits to the actions of the parties at war by imposing on them certain duties, down to the level of the individual. It also adopted three Declarations.

In 1907 the second International Peace Conference (a.k.a., Second Peace Conference of The Hague) was held, and its final document called for a third International Peace Conference, to be held in 1915, with a view to finalizing the development and codification of international law on these themes. This third Conference never took place due to the outbreak of the First World War - however, a centennial conference, held in St. Petersburg, Russia, in 1999 has sometimes been referred to as the third International Peace Conference.

Other short form: The Hague Conference.

Խաղաղության միջազգային օր 
International Day of Peace 

խաղաղության միջանցք 
corridor of peace 

Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ 
Nobel Peace Prize 

Such as the Extraordinary Chambers in the Courts of Cambodia, which have been part of the Cambodian court system, but where also international law was to be applied.

Բնակչության՝ բարդ տեսակի միգրացիոն տեղաշարժեր, որոնցում ընդգրկված են փախստականներ, ապաստան հայցողներ, տնտեսական և այլ միգրանտներ՝ ի տարբերություն բնակչության միգրացիոն այնպիսի տեղաշարժերի, որոնցում ընդգրկված է միգրանտների միայն մեկ կատեգորիա։

Complex population movements including refugees, asylum seekers, economic migrants and other migrants.

խարան և խտրականություն 
stigma and discrimination 

Ճշմարտության խեղաթյուրում կամ նյութական փաստի քողարկում որոշակի օգուտ քաղելու նպատակով։

A misrepresentation of the truth or concealment of a material fact in order to obtain some benefit.

ԽԳՎ / Խաղաղապահ գործողությունների վարչություն 
DPKO / Department of Peacekeeping Operations 

Area that is inundated or saturated by surface or ground water at a frequency and duration sufficient to support a prevalence of vegetation typically adapted for life in saturated soil conditions, called "hydrophytes". A type of ecotone.
Wetlands include:

(a) tidally inundated but protected areas such as salt marshes and mangrove swamps in estuaries and other inland and coastal areas;
(b) riparian areas near rivers and lakes and their flood plains;
(c) surface depressions such as freshwater marshes, prairie potholes and kettle-holes, meadows, playas and vernal pools;
(d) bogs and fens fed by precipitation and groundwater.

ԽԿՖ / Խաղաղօվկիանոսյան կղզիների ֆորում 
PIF / Pacific Islands Forum 

A regional technical and development organization in the Pacific; stated aims include developing the technical, professional, scientific, research, planning and management capabilities of Pacific island people.

խմբի հետագծային մոնիտորինգ 
cohort trajectory monitoring 

Սովորաբար այլ անձի անգործունակության, հաշմանդամության կամ անչափահաս լինելու պատճառով այդ անձի կամ գույքի նկատմամբ հոգ տանելու օրինական լիազորություն և պարտականություն ունեցող անձ։ Խնամակալ կարող է նշանակվել բոլոր նպատակներով կամ որոշակի նպատակով։

One who has the legal authority and duty to care for another’s person or property, usually because of the other’s incapacity, disability, or status as a minor.

One of the six main organs of the United Nations together with the Security Council, the General Assembly, the Economic and Social Council, the Secretariat, and the International Court of Justice. The Council was established to supervise the Administration of Trust Territories placed under the Trusteeship System, which was set up under the Charter to promote the advancement of the 11 original Trust Territories and their progress towards self-government and independence.

The Council is composed by the five permanent member of the Security Council: China, France, the Russian Federation, the United Kingdom and the United States. As of 2006 all of the original Trust Territories had attained self-governance or independence, either as separate States or by joining neighbouring independent countries. The Trusteeship Council currently has no active mandates.

Անձին խնամելու և նրա նկատմամբ հսկողություն իրականացնելու պարտականություն։ Դատարանը կարող է խնամակալություն նշանակել անչափահասի նկատմամբ, որն իրականացվում է ազգականի կամ այլ խնամակալի կողմից։

Responsibility for the care and control of an individual. A court might assign custody of a minor to a relative or other guardian. 

խնամատարության համակարգ 
foster care system 

խնամարկյալ տարածք 
trust territory 

խնամարկյալ տարածք 
trust territory 

խնամք իրականացնող հաստատություն 
nursing home 

Ընդհանուր գործածության շրջանակներում նշանակում է անձ, որն օժանդակություն ստանալու համար ապավինում է մեկ ուրիշի օգնությանը։ Միգրացիայի համատեքստում՝ ամուսիններից մեկը և անչափահաս երեխաները համարվում են «խնամքի տակ գտնվող անձինք», նույնիսկ եթե այդ ամուսինը ֆինանսական կախվածություն չունի։

In general use, one who relies on another for support. In the migration context, a spouse and minor children are generally considered “dependants”, even if the spouse is not financially dependent.

Նախատեսված ֆիզիկական, ինստիտուցիոնալ, սոցիալական, բնապահպանական կամ զարգացմանն ուղղված այլ արդյունքներ, որոնք ակնկալվում է ստանալ նախագծի կամ ծրագրի միջոցով:

The intended physical, financial, institutional, social, environmental, or other development results to which a project or program is expected to contribute.

Տե՛ս հովանավորություն

«Ցանկացած գործողություն, որով որևէ անձի դիտավորությամբ պատճառվում է մարմնական կամ մտավոր ուժեղ ցավ կամ տառապանք՝ նրանից կամ երրորդ անձից տեղեկություններ կամ խոստովանություն կորզելու, այն գործողության համար պատժելու, որը կատարել կամ որի կատարման մեջ կասկածվում է նա կամ երրորդ անձը, կամ նրան կամ երրորդ անձին վախեցնելու կամ հարկադրելու նպատակով, կամ ցանկացած տեսակի խտրականության վրա հիմնված ցանկացած պատճառով, երբ նման ցավը կամ տառապանքը պատճառվում է պետական պաշտոնյայի կամ պաշտոնապես հանդես եկող այլ անձի կողմից կամ նրանց դրդմամբ, կամ համաձայնությամբ կամ թողտվությամբ: Սա չի ներառում միայն այն ցավն ու տառապանքը, որոնք բխում են օրինական պատժամիջոցներից կամ հատուկ են դրանց կամ կապված են դրանց հետ» («Խոշտանգումների և այլ դաժան, անմարդկային կամ նվաստացնող վերաբերմունքի ու պատժի դեմ» 1984 թ. կոնվենցիայի 1-ին հոդված)։ Խոշտանգումը միջազգային իրավունքի խախտում է («Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» 1966 թ. միջազգային դաշնագրի 7-րդ հոդված, «Խոշտանգումների և այլ դաժան, անմարդկային կամ նվաստացնող վերաբերմունքի ու պատժի դեմ» 1984 թ. կոնվենցիա, Ժնևի 1949 թ. կոնվենցիաներ, ընդհանուր 50-րդ, 51-րդ, 130-րդ, 147-րդ հոդվածներ)։

Any act by which severe pain or suffering, whether physical or mental, is intentionally inflicted on a person for such purposes as obtaining from him/her or a third person information or a confession, punishing him/her for an act s/he or a third person has committed or is suspected of having committed, or intimidating or coercing him/her or a third person, or for any reason based on discrimination of any kind, when such pain or suffering is inflicted by or at the instigation of or with the consent or acquiescence of a public official or other person acting in an official capacity. It does not include pain or suffering arising only from, inherent in or incidental to lawful sanctions (Art. 1, Convention Against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment, 1984). 

Խոշտանգումներն արգելված են բազմաթիվ միջազգային փաստաթղթերով, ինչպես օրինակ՝ Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի 5-րդ հոդվածով, «Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի 1966 թ. միջազգային դաշնագրի 7-րդ հոդվածով, «Խոշտանգումների և այլ դաժան անմարդկային և արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի դեմ» 1984 թ. կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածով և ՄԱԿ-ի տարբեր բանաձևերով, Մարդու իրավունքների մասին եվրոպական կոնվենցիայի (1950 թ.) 3-րդ հոդվածով, Մարդու իրավունքների և պարտականությունների ամերիկյան հռչակագրի (1948 թ.) 26-րդ հոդվածով։ Խոշտանգումը միջազգային հանցագործություն է. խոշտանգումներից պաշտպանությունը պետությունների պարտականությունն է և համարվում է մարդու հիմնարար իրավունք։ Խոշտանգումների արգելումն ընդհանրապես հավակնում է լինել միջազգային իրավունքի համընդհանուր պարտադիր նորմ (jus cogens՝) որպես միջազգային իրավունքի իմպերատիվ նորմ։

Torture is prohibited by numerous international documents, such as the Universal Declaration of Human Rights, 1948 (art. 5), American Declaration of Rights and Duties of Man, 1948 (art. 26), UN International Covenant on Civil and Political Rights, 1966 (art. 7), European Convention on Human Rights, 1950 (art. 3), various UN resolutions. Torture is an international crime; the protection against torture is an obligation of States and is seen as a fundamental human right. The prohibition of torture is generally viewed as having reached the level of jus cogens, a peremptory norm of international law.

Խոշտանգումների դեմ կոմիտե 
Committee against Torture 

Խոշտանգումների և այլ դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի կամ պատժի դեմ կոնվենցիա 
Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment 

Formerly: United Nations Trust Fund for Chile. Created by the General Assembly in 1982.

The purpose is to receive voluntary contributions and distribute them to non-governmental organizations and treatment centres for assisting victims of torture and their relatives whose human rights have been severely violated as a result of torture, as well as for the funding of projects for training health-care professional specialized in the treatment of victims of torture.

The Fund is administered by the United Nations Secretary-General with a Board of Trustees acting in an advisory capacity and comprising five members with wide experience in the field of human rights. The members serve in their personal capacity and are appointed by the Secretary-General for a renewable three-year term of office on the basis of equitable geographical distribution.

Background
One of the means of mitigating the physical and mental consequences of torture on victims and their families -- consequences that can endure for several years and may be irreversible - is to provide them with medical, phsychological, social, legal and economic aid.

Committee against Torture (CAT). Established in 2003 by the Optional Protocol to the Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment.

The Subcommittee was to visit places where persons are or may be deprived of their liberty. These visits were to be undertaken with a view to strengthening, if necessary, the protection of these persons against torture and other cruel, inhuman or degrading treatment or punishment. The Subcommittee was to also to advise and assist States Parties in the establishment of national preventive mechanisms.

his functional title is used in various contexts, including:

(1) In peacekeeping operations: Part of the force commander's personal staff (or of the SRSG's, if one is deployed). Deals with political press matters, with local and international media, local government authorities, visiting journalists and writers;
(2) UNICEF(Spokesperson only): Along with Goodwill Ambassadors and celebrities, involved in public advocacy for children and UNICEF;
(3) Spokesperson for the Secretary-General.

In United Nations terms,

(a) a standing body, usually established by the General Assembly, devoted to the study of a particular topic, with a permanent secretariat unit linked to it, e.g. the Conference on Disarmament, the United Nations Conference on Trade and Development; 

(b) a formal time-limited gathering - often called a special conference - of Governments and observers established by the General Assembly (A/CONF) or the Economic and Social Council (E/CONF) to examine a particular topic and to report thereon, e.g. the International Conference on Population and Development, the United Nations Conference on Environment and Development; 

(c) a session, usually annual or biennial, of States parties to a Convention, e.g. the Conference of the Parties to the United Nations Framework Convention on Climate Change or the United Nations Convention to Combat Desertification in Those Countries Experiencing Serious Drought and/or Desertification, Particularly in Africa.

A subsidiary organ of the General Assembly that is responsible for overseeing the complete United Nations conference services programme, and reports thereon to the Assembly on an annual basis (see also Calendar).

Meetings planning, scheduling and coordination, use of conference rooms, presence of meeting-room support (attendants, conference room officers, meeting services assistants, sound operators), documentation services (pre-, in- and post-session), including documentation management, editing, translation, text-processing, reproduction and distribution, and interpretation services in any or all of the six official languages of the United Nations; also the provision of any or all of those services to intergovernmental and other bodies.

Conference Services Division of the United Nations Office at Geneva; its constituent parts are the Central Planning and Coordination Service, the Languages Service, the Publishing Service and the Interpretation Service.

խորհրդակցական մարմին 
deliberative organ 

խորհրդատու 
consultant 

խորհրդատվական եզրակացություն 
advisory opinion 

խորհրդատվական կարգավիճակ 
consultative status 

խորհրդատվական օժանդակություն 
technical assistance 

Հասարակության ցանկացած խումբ կամ մաս, որի համար ավելի մեծ է խտրական գործելակերպերի, բռնության, բնական կամ բնապահպանական աղետների ենթարկվելու, կամ տնտեսական բարդությունների բախվելու վտանգը, քան պետության սահմաններում հասարակության այլ խմբերի համար: Այն ներառում է հասարակության ցանկացած խումբ կամ մաս (ինչպես, օրինակ՝ կանայք, երեխաներ, ծերեր, սահմանափակ կարողություններով անձինք, բնիկ ժողովուրդներ կամ միգրանտներ), որոնք առավել խոցելի են հակամարտությունների և ճգնաժամի ժամանակ:

Any group or sector of society that is at higher risk of being subjected to discriminatory practices, violence, natural or environmental disasters, or economic hardship, than other groups within the State; any group or sector of society (such as women, children or the elderly) that is at higher risk in periods of conflict and crisis.

Vulnerability is a result of exposure to risk factors, and of underlying socio-economic processes, which serve to reduce the capacity of populations to cope with those risks.

խտրական գործելակերպ 
discriminatory practice 

Միայն որոշակի կատեգորիայի պատկանելու հիմքով՝ մարդկանց նկատմամբ՝ նրանց վրա բացասական ազդեցություն ունեցող տարբերակումներ կիրառելուց հրաժարվելը։ Խտրականությունն արգելվում է միջազգային իրավունքով, օրինակ՝ «Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 26–րդ հոդվածով, որով սահմանվում է՝ «Բոլորը հավասար են օրենքի առջև և, առանց որևէ խտրականության, հավասարապես պաշտպանվում են օրենքով։ Այդ կապակցությամբ օրենքով պետք է արգելվի ցանկացած խտրականություն և բոլոր անձանց համար երաշխավորվի հավասար ու արդյունավետ պաշտպանություն խտրականությունից ցանկացած հիմքով, ինչպես օրինակ՝ ռասայի, մաշկի գույնի, սեռի, լեզվի, կրոնի, քաղաքական կամ այլ համոզմունքների, ազգային կամ սոցիալական ծագման, գույքային դրության, ծննդի կամ այլ կարգավիճակի»։

The refusal to apply distinctions of an adverse nature to human beings simply because they belong to a specific category. Discrimination is prohibited by international law, for example in Art. 26, International Covenant on Civil and Political Rights, 1966, which states: “All persons are equal before the law and are entitled without any discrimination to the equal protection of the law. In this respect, the law shall prohibit any discrimination and guarantee to all persons equal and effective protection against discrimination on any ground such as race, colour, sex, language, religion, political or other opinion, national or social origin, property, birth or other status.”

Բոլոր անձանց նկատմամբ հավասար վերաբերմունք չցուցաբերելը, երբ որևէ օբյեկտիվ և ողջամիտ տարանջատում հնարավոր չէ գտնել առավել նպաստավոր վերաբերմունքի արժանացած և չարժանացած անձանց միջև։ Խտրականությունը «ռասայի, սեռի, լեզվի կամ կրոնի» հիմքերով (ՄԱԿ-ի Կանոնադրության (1945 թ.) 1(3) հոդված) կամ «ռասայի, մաշկի գույնի, սեռի, լեզվի, կրոնի, քաղաքական կամ այլ համոզմունքների, ազգային կամ սոցիալական ծագման, գույքային դրության, ծննդյան կամ այլ կարգավիճակի» հիմքերով արգելվում է (Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի (1948 թ.) 2-րդ հոդված):

A failure to treat all persons equally where no reasonable distinction can be found between those favoured and those not favoured. Discrimination is prohibited in respect of “race, sex, language or religion” (Art. 1(3), UN Charter, 1945) or “of any kind, such as race, colour, sex, language, religion, political or other opinion, national or social origin, property, birth or other status” (Art. 2, Universal Declaration of Human Rights, 1948).