EN | AM

ԶԱԲ / Զարգացման ասիական բանկ 
ADB / Asian Development Bank 

ԶԱԿ / Զարգացման աջակցության կոմիտե 
DAC / Development Assistance Committee 

Նաև անվանվում է մասսայական արտաքսում, հսկայածավալ, կոլեկտիվ արտաքսում։ Քաղաքացի չհանդիսացող անձանց կոլեկտիվ արտաքսումն արգելված է միջազգային իրավունքի մի քանի փաստաթղթային գործիքներով (Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի (1950 թ.) 4-րդ արձանագրության 4-րդ հոդված, «Մարդու և ժողովուրդների իրավունքների  մասին» աֆրիկյան խարտիայի (1981 թ.) 12-5 հոդված, «Մարդու իրավունքների մասին» ամերիկյան կոնվենցիայի (1969 թ.) 22-9 հոդված)։ Ըստ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ կոլեկտիվ արտաքսումը ցանկացած միջոց է, որով քաղաքացի չհանդիսացող անձանց՝ որպես խմբի, պարտադրվում է լքել երկիրը՝ բացառությամբ այն դեպքերի, երբ նման  միջոցը ձեռնարկվում է տվյալ խմբում ընդգրկված յուրաքանչյուր անհատի գործի ողջամիտ և օբյեկտիվ քննության հիման վրա (Andric v. Sweden, No. 45917/99, 23 February 1999 and Conka v. Belgium, No. 51564/99, 5 February 2002 at para. 59: (1999 թ. փետրվարի 23-ի «Անդրիչն ընդդեմ Շվեդիայի» թիվ 45917/99 գործը, և 2002 թ. փետրվարի 5-ի «Կոնկան ընդդեմ Բելգիայի» թիվ 51564/99 գործի պարբերություն 59)։ Զանգվածային արտաքսում կարող է տեղի ունենալ այն դեպքում, երբ որևէ էթնիկ խմբի անդամներն ուղարկվում են երկրից դուրս՝ անկախ քաղաքացիությունից։

Massive, collective expulsion. Collective expulsion of aliens is prohibited by several instruments of international law (Art. 4, Protocol 4 of the European Convention on Human Rights, 1950; Art. 12-5, African Charter on Human and People’s Rights, 1981; Art. 22-9, American Convention on Human Rights, 1969). According to the European Court of Human Rights, collective expulsion is any measure compelling aliens, as a group, to leave a country, except where such a measure is taken on the basis of a reasonable and objective examination of the particular case of each individual alien of the group (Andric v. Sweden, No. 45917/99, 23 February 1999).

Defined to include atomic explosive weapons, radioactive material weapons, lethal chemical and biological weapons, and any weapons developed in the future that have characteristics comparable in destructive effect to those of the atomic bomb or other weapons mentioned above. (Commission for Conventional Armaments, 1948).

The term "weapons of mass destruction" as applied to nuclear, biological and chemical weapons (NBC weapons), is a bit of a misnomer, as only nuclear weapons can truly be said to cause mass destruction and have military value. What is meant by this expression is that these weapons once released are indiscriminate and uncontrollable in their effects: they cannot be targeted exclusively to combatants. For example, an epidemic caused by the deliberate release of biological agents would probably hit unprotected civilian populations hardest, or a chemical agent or radiological cloud could disperse in an unforeseen directions because of a change of wind, weather condition and so forth, and endanger one's own troops.

զանգվածային տեղահանում 
massive displacement 

Մեծ թվով անձանց անսպասելի տեղաշարժ։

The sudden movement of large number of persons.

A programming approach which aims to place refugee concerns and host communities in development agendas, mobilize additional refugee concerns and host communities in development agendas, mobilize additional populations. It seeks to promote a better quality of life and self-reliance for refugees and prepare them for durable solutions, and to contribute to poverty eradication in refugee-hosting areas.

Զարգացման եվրոպական հիմնադրամ 
EDF / European Development Fund 

Զարգացման ծրագրի ընդհանուր հաշիվ 
DPCA / Development Program Common Account 

Encompasses a set of principles to guide development and poverty reduction, including the provision of external assistance. Poverty Reduction Strategies (PRS) underpinned by the CDF are the way forward to enhance country ownership and the achievement of the Millennium Development Goals. 

 

զարգացման հարցերով զբաղվող խորհրդատու 
development consultant 

Զարգացման քաղաքականության հարցերի կոմիտե 
Committee for Development Policy 

An instrument for partner (donor and non-donor) support aimed to promote development.

զարգացմանն ուղղված օգնություն 
development assistance 

զարգացող երկիր 
developing state 

Միավորված ազգերի կազմակերպության Զարգացման ծրագիրը (ՄԱԶԾ) զարգացումը սահմանում է որպես գործընթաց, որով «ստեղծվում է այնպիսի միջավայր, որտեղ մարդիկ կարող են իրենց կարիքներին ու շահերին համահունչ զարգացնել իրենց ներուժն ամբողջ ծավալով և ապրել արգասաբեր ու ստեղծարար կյանքով՝ իրենց կարիքներին ու շահերին համապատասխան...[ինչպես նաև] որով ընդլայնում են մարդկանց՝ արժանապատիվ կյանք վարելու հնարավորությունները»։ Այս սահմանման մեջ շեղում է կատարվում տնտեսական զարգացման վրա կատարվող խիստ շեշտադրումից, որը չափվում է տնտեսական աճով կամ եկամտի ցուցանիշներով՝ ներառելով գործընթացի մարդկային գործոնը։

A programming approach applied in protracted refugee situations where the state opts to provide opportunities for the gradual integration of refugees.
It is based on the understanding that those refugees who are unable to repatriate and are willing to integrate locally will find a solution to their plight in their country of asylum. DLI is achieved through additional development assistance.

 

ԶԱֆԲ / Զարգացման աֆրիկյան բանկ 
AfDB / African Development Bank 

Զբաղվածության մակարդակը զբաղված բնակչության տեսակարար կշիռն է աշխատանքային ռեսուրսների թվաքանակում:

 Employment rate (Employment to population ratio) is the share of the employed populaion among the labour resources.

In United Nations contexts, typically covers direct or indirect supply, sale and transfer from their territories or by their nationals outside their territories, or using their flag vessels or aircraft, of arms and related materiel of all types, spare parts, and technical advice, assistance, or training related to military activities, to designated individuals and entities.

Variant: weapons embargo

զերծ մնալ սպառնալիքից (ուժի կիրառման) 
refraining from the threat 

ԶԻԲ / Զարգացման իսլամական բանկ 
IDB / Islamic Development Bank 

Զինաթափման գործերի վարչություն 
Department of Disarmament Affairs 

Զինաթափման և միջազգային անվտանգության կոմիտե 
Disarmament and International Security Committee 

Զինաթափման հանձնաժողով 
Disarmament Commission 

Զինաթափման հարցերով գերագույն ներկայացուցիչ 
High Representative for Disarmament Affairs 

Զինաթափման հարցերով խորհրդաժողով 
CD / Conference on Disarmament 

The Advisory Board on Disarmament Matters was established in 1978 after the General Assembly's first Special Session on Disarmament. It's role is to advise the Secretary-General on matters within the area of arms limitation and disarmament.

Զինաթափման հարցերով վերապատրաստման և կարողությունների զարգացման ՄԱԿ-ի ծրագիր 
United Nations Disarmament Fellowship, Training and Advisory Services Programme 

զինաթափման մեխանիզմներ 
disarmament machinery 

Programmes to disarm, demobilize and reintegrate ex-combatants in a peacekeeping context as part of a peace process, which usually include the followingcomponents:

1) The collection, control and disposal of small arms, ammunition, explosives and light and heavy weapons of combatants and often also of the civilian
population. (disarmament)

2) The process by which armed forces (government and/or opposition or factional forces) either downsize or completely disband, as part of a broader
transformation from war to peace. Typically, demobilization involves the assembly, quartering, disarmament, administration and discharge of former combatants, who may receive some form of compensation and other assistance to encourage their transition to civilian life. (demobilization)

3) Assistance measures provided to former combatants that would increase the potential for their and their families’, economic and social reintegration into civil society. (reintegration)

4) The return of ex-combatants to their country of origin. (repatriation)

զինուժի հրամանատար 
Force Commander 

«Հայտարարված պատերազմի և ցանկացած այլ զինված ընդհարման բոլոր ձևերը, որոնք կարող են ծագել երկու կամ ավելի ... (պետությունների) միջև, նույնիսկ երբ դրանցից որևէ մեկի կողմից պատերազմական վիճակ չի հայտարարվել» (1949 թ. Ժնևի կոնվենցիաներ I-IV, 2–րդ հոդված)։ «Զինված ընդհարումն առկա է այն դեպքում, երբ պետությունների միջև գործադրվում է զինված ուժ, կամ կառավարական ուժերի և կազմակերպված զինված խմբերի միջև կամ էլ պետության ներսում գործող նման խմբերի միջև գործադրվում է տևական զինված բռնություն («Դատախազն ընդդեմ Դուշկո Տադիչի» թիվ IT-94-1-AR 72 գործը, նախկին Հարավսլավիայի հարցերով միջազգային քրեական տրիբունալի վերաքննիչ պալատ):

All cases of declared war or of any other armed conflict which may arise between two or more States, even if the state of war is not recognized by one of them (see Art. 2, Geneva Conventions I-IV, 1949-international armed conflict). An armed conflict exists whenever there is a resort to armed force between states or protracted armed violence between governmental authorities and organized armed groups or between such groups within a state (Tadic case No. IT-94-1-AR 72, p.35, Appeals Chamber, ICTY- noninternational armed conflict).

Law concerning acceptable practices relating to war. The laws of war are divided into two categories: jus in bello (deals with the customs of war and the conduct of hostilities) and jus ad bellum (deals with the right to resort to war).

N.B.: There are occurences in which law of armed conflict and international humanitarian law are used interchangeably. When this is the case, some countries, such as Israel in The Operation in Gaza Report, prefer to use the former instead of the latter.

Law concerning acceptable practices relating to war. The laws of war are divided into two categories: jus in bello (deals with the customs of war and the conduct of hostilities) and jus ad bellum (deals with the right to resort to war).

N.B.: There are occurences in which law of armed conflict and international humanitarian law are used interchangeably. When this is the case, some countries, such as Israel in The Operation in Gaza Report, prefer to use the former instead of the latter.

զինված ուժեր 
armed forces 

զինված ուժերի քաղաքացիական ստորաբաժանում/ ծառայողներ 
civilian component 

ԶԿԲ / Զարգացման կարիբյան բանկ 
CDB / Caribbean Development Bank 

The World Bank Group's concessional lending window. It provides long-term loans at zero interest to the poorest of the developing countries.

ԶՄՄ / Զարգացման հարցերով միջկառավարական մարմին 
IGAD / Intergovernmental Authority on Development 

զննման սենյակ 
examining room 

Որոշակի հատկանիշի կամ կարողության առկայությունը ստուգելու գործընթաց: Միգրացիայի համատեքստում՝ նախնական (հաճախ հպանցիկ) ստուգում՝ որոշելու, թե արդյոք անձն առերևույթ (prima facie) բավարարում է հայցվող կարգավիճակն ստանալու համար անհրաժեշտ պայմանները։

The process of checking for a particular attribute or ability. In the migration context, a preliminary (often cursory) review to determine if a person is “prima facie” eligible for the status applied for.

Գործընթաց, որով մարդկանց հնարավորություն է տրվում առավել մեծ վերահսկողություն իրականացնել իրենց կյանքին առնչվող որոշումների, միջոցների, քաղաքականության ուղղությունների, ընթացակարգերի և հաստատությունների նկատմամբ։ Այն նպատակաուղղված է անհատների ու համայնքների՝ գիտակցված ընտրություն կատարելու և սեփական անունից հանդես գալու կարողությունների զարգացմանը։ Սա ենթադրում է «ներքևից վերև» մոտեցում ի տարբերություն պաշտպանության, որն ավելի հաճախ ենթադրում է «վերևից ներքև» մոտեցում։ 

A process/phenomenon that allows people to take greater control over the decisions, assets, policies, processes and institutions that affect their lives.

զորքերի դուրսբերում 
withdrawal of troops 

Այս հայեցակարգը մշակվել է Եվրախորհրդի կառույցում գործող Մարդու իրավունքների դեպարտամենտի տղամարդկանց և կանանց հավասարության կոմիտեի կողմից: Այն նախատեսում է տղամարդկանց հետ միասին կանանց լիարժեք մասնակցություն հասարակական կյանքի բոլոր ոլորտներում: Զու-գակշռման գլխավոր կարգախոսն է` իշխանության մարմիններում կանանց և տղամարդկանց ներկայացվածություն, 50/50 բանաձևի համաձայն:

This concept envisages full participation of women along with men in all spheres of social life. The main slogan of parity is – representation of men and women in government bodies according to 50/50 principle. 

Նույն ժամանակահատվածում պետության տարածք մուտք գործող անձանց թվի և պետության տարածքը լքող անձանց թվի միջև տարբերություն։ Կոչվում է նաև «միգրացիոն շարժի հավասարակշռություն»։ Այդ հավասարակշռությունը կոչվում է նաև զուտ իմիգրացիա [-ներգաղթ], երբ անձանց ժամանումների թիվը գերազանցում է մեկնումների թիվը, և զուտ էմիգրացիա [արտագաղթ], երբ անձանց մեկնումների թիվը գերազանցում է ժամանումների թիվը։

Net number of migrants, that is, the number of immigrants minus the number of emigrants. It is expressed as thousands.

The number of immigrants minus the number of emigrants over a period, divided by the person-years lived by the population of the receiving country over that period. It is expressed as net number of migrants per 1,000 population.

Official Development Assistance is grants or loans extended by a government on concessional terms to developing countries with the promotions of economic development and welfare as the main objective.