EN | AM

ԲԱԱ / Բուրունդիում աֆրիկյան առաքելություն 
AMIB / African Mission in Burundi 

Վերլուծություն, որը նկարագրում է իրավիճակը նախքան զարգացման ոլորտում միջամտությունը, ինչի համեմատ հետագայում կարելի է չափել առաջընթացը կամ համեմատություններ անել:

The analysis and description of the situation prior to the start of an operation, against which change can be assessed or comparisons made.

բազային տարի 
baseline year 

Data that describe the situation to be addressed by a programme or project that serve as the starting point for measuring changes in the situation and the performance of that programme or project.

Պայմանագրերի և բանակցությունների առնչությամբ բազմակողմ (կամ բազմաթիվ կողմերի միջև բաժանված) նշանակում է համապատասխան գործընթացում երկուսից ավելի պետությունների ներգրավում։

In relation to treaties and negotiations, multilateral (or multipartite) connotes the involvement of more than two States in the process.

բազմակողմ, բազմաֆունկցիոնալ, բազմաչափում 
multifaceted 

Ինտեգրացիոն մոտեցում, որով ճանաչվում, կառավարվում և առավելագույնին են հասցվում մշակութային բազմազանության ձեռքբերումները։ Միգրանտներն առանձնանում են բնակչության մեծ մասից իրենց լեզվով, մշակույթով և սոցիալական վարքագծով՝ չվտանգելով իրենց ազգային ինքնությունը։

բազմաոլորտային, բազմապրոֆիլ 
multidisciplinary 

բազմաչափ աղքատություն 
multidimensional poverty 

բազմավտանգ ռիսկի կառավարում 
multi-hazard risk assessment 

Բալթիկ և Հյուսիսային ծովում փոքր կետանմանների պահպանման մասին համաձայնագիր 
Agreement on the Conservation of Small Cetaceans of the Baltic and North Seas 

բանագնաց, ներկայացուցիչ, պատվիրակ, դեսպանորդ 
envoy 

բանաձև 
resolution 

բանկային վարկավորում 
bank lending 

Բանկային վերահսկման Բազելի կոմիտե 
Basle Committee on Banking Supervision 

Adopted by the First United Nations Congress on the Prevention of Crime and the Treatment of Offenders, held at Geneva, Switzerland, in 1955, and approved by the Economic and Social Council (ECOSOC) by its resolution 663 C (XXIV) of 31 July 1957 and 2076 (LXII) of 13 May 1977.
A document that underpins the job of the prison officer in handling inmates in a safe, secure and humane manner at all times.

բաշխում 
apportion 

Գնահատում, որի նպատակն է բարելավել կատարողականը: Բարելավմանն ուղղված գնահատումը առավել հաճախ կատարվում է ծրագրերի կամ նախագծերի իրականացման փուլում:

The evaluation intended to improve performance, most often conducted during the implementation of an operation.

«Ազնվորեն»՝ առանց խաբելու կամ մոլորեցնելու, անկեղծ, ճշմարիտ։ Միջազգային հանրային իրավունքում այս տերմինը նշանակում է միջազգային իրավունքի սուբյեկտների պարտականությունը՝ իրենց ստանձնած միջազգային պարտավորությունների կատարման վերաբերյալ։ Դա ներառում է պայմանագրերի կատարում այնպիսի եղանակով, որ դրանց չի զրկում իրենց էությունից, պայմանագրերի մեկնաբանում դրանց ստեղծման ոգով, օրենքի չարաշահման արգելք, և դավաճանության արգելք՝ զինված ընդհարումների ժամանակ գործող միջազգային իրավունքում։

“In good faith”; made without fraud or deceit; sincere, genuine.

Միգրացիայի համատեքստում՝ անձ, որը իրական մտադրություն ունի մուտք գործել տվյալ պետություն օրինական նպատակներով, և ում կողմից անօրինական մնալը և մուտքի պայմանները խախտելը, հյուպատոսական կամ իմիգրացիայի (ներգաղթի) հարցերով մարմնի աշխատակցի կարծիքով, հավանական չէ։

A person who genuinely intends to enter the State for a lawful purpose.

The observance of honorable intent in business relations and the avoidance of any attempts to deceive in assuming and performing contractual obligations.

Bona fide = in good faith

A context- and situation-dependent state, comprising basic material for such not always easy to define thing as a good life, freedom and choice, health, good social relations and security.

Determinants of well-being are defined as the inputs into the production of well-being, such as food, clothing, potable water, religious faith and access to knowledge and information.

A function for which structures exist in different forms and combinations, such as in peacekeeping operations. Entails responsibility for the development of staff welfare framework and work plan, including coordination of improvements, maintenance and sustenance of welfare facilities and regular welfare activities for the welfare and well-being of staff. May also include preparation and submission of quarterly and bi-annual welfare reports and support to various staff welfare mechanisms.

Այս արտահայտությունն այժմ հազվադեպ է գործածվում. փոխարենը գործածվում է «հակառետրովիրուսային (ՀՌՎ) բուժում» արտահայտությունը: «Բարձր ակտիվության հակառետրովիրուսային բուժում» արտահայտությունը գործածվում է բուժման այն ռեժիմների համար, որոնք ագրեսիվորեն ճնշում էին վիրուսի վերարտադրությունը և դանդաղեցնում ՄԻԱՎ-ի վարակի հարաճուն զարգացումը: Բարձր ակտիվության ՀՌՎ բուժման սովորական սխեման իրենից ներկայացնում է երեք կամ ավելի տարբեր դեղամիջոցների համակցում։

This term is now infrequently used in favour of antiretroviral treatment or therapy (ART). It referred to treatment regimens recommended by leading HIV experts to aggressively suppress viral replication and slow the progress of HIV disease. The usual HAART regimen combines three or more different drugs.

A defined number of meetings during a session or a conference, often devoted to the consideration of a single topic, at which participation of ministers or, on occasion, Heads of State or Government is expected.

Միջազգայնորեն համաձայնեցված սահմանման բացակայության պարագայում հաճախ նկատի են ունենում իրենց նշանակությամբ համընկնող երկու իմաստ։ Չափազանց լայն իմաստով՝ բարձր մասնագիտական հմտություններ ունեցող միգրանտ է համարվում այն անձը, ով ունի բուհական կրթություն, հիմնականում՝ չափահաս անձ, որը ստացել է առնվազն երկու տարի տևողությամբ հետմիջնակարգ կրթություն։ Ավելի նեղ իմաստով՝ բարձր մասնագիտական հմտություններ ունեցող միգրանտ է համարվում այն անձը, ով բուհական կրթական մակարդակի կամ մասնագիտական փորձի շնորհիվ ձեռք է բերել ճիշտ տվյալ մասնագիտությամբ զբաղվելու համար անհրաժեշտ որակավորման մակարդակ։

Signed in Helsinki on 24 March 1992 and entered into force on 1 January 2002 Objective: to enhance military transparency and confidence-building through mutual aerial observation flights; to facilitate the monitoring of compliance with existing or future arms control treaties; and to strengthen the capacity for conflict prevention and crisis management. Virtually the full territory of each State party is open to overflights; flights are accompanied by joint teams and the image data can be shared.

As of 1997 27 States had signed the Treaty, including 16 NATO States, Belarus, Bulgaria, the Czech Republic, Georgia, Hungary, Kyrgyzstan, Poland, Romania, Russia, Slowakia and Ukraine.
 

Բացահայտումը հիմնվում է մեկ կամ ավելի գնահատումների վրա՝ փաստերից ելնող դատողություններ անելու նպատակով:

A finding is an accumulation of evidence from an assessment, review or evaluation that allows for a factual statement. 

Իրավական դրույթներ, որոնցով մերժվում է փախստականների միջազգային պաշտպանության արտոնությունների տրամադրումն այն անձանց, որոնք այլ պայմաններում կբավարարեին փախստականի կարգավիճակին ներկայացվող չափորոշիչները։ «Փախստականների կարգավիճակի մասին» 1951 թ. կոնվենցիայում բացառման մասին դրույթները կարելի է գտնել 1-ին հոդվածի Դ, Ե և Զ կետերում։

Քաղաքացի չհանդիսացող անձի՝ պետություն ընդունելու պաշտոնական մերժումը։ Որոշ պետություններում սահմանային ծառայությունների պաշտոնատար անձինք կամ այլ մարմիններ իրավասու են մերժել քաղաքացի չհանդիսացող անձանց. այլ պետություններում բացառման մասին հրամանը տրվում է իմիգրացիոն [ներգաղթային] հարցերով դատավորի կողմից գործի
լսումից հետո։

The formal denial of an alien’s admission into a State. In some States, border officials or other authorities have the power to exclude aliens; in other States, exclusion is ordered by an immigration judge after a hearing.

ԲԲԱԱ / Բարձր բնապահպանական արժեք ունեցող անտառներ 
High Conservation Value Forests 

ԲԴԿ / բազմադեղորայքակայուն (տուբերկուլոզ) 
MDR / Multi drug resistant (TB) 

Բենիլյուքս / Բելգիա-Նիդեռլանդներ-Լյուքսեմբուրգ մաքսային-տնտեսական միություն 
BENELUX / Belgium-Netherlands-Luxemburg Union 

Բեռնափոխադրման ուղիների վերաբերյալ միջազգային կոնվենցիա 
International Convention on Load Lines 

ԲԺՈՒ / Բազմազգ ժամանակավոր ուժեր 
MIF / Multinational Interim Force 

բիզնես ինկուբատոր 
business incubator 

բիոտեխնոլոգիա 
biotechnology 

ԲԾԵԽ / Բալթիկ ծովի երկրների խորհուրդ 
CBSS / Council of the Baltic Sea States 

Natural disasters are events brought about by natural hazards that seriously affect the society, economy and/or infrastructure of a region. Depending on population vulnerability and local response capacity, natural disasters will pose challenges and problems of a humanitarian nature.The term “natural disaster” is used for ease. It is important to understand, however, that the magnitude of the consequences of sudden natural hazards is a direct result of the way individuals and societies relate to threats originating from natural hazards. 

A measure of population growth (in the absence of migration) comprising addition of newborn infants to the population and subtraction of deaths. Expressed as a percentage per annum.

բնական պաշարներ 
natural resources 

The UNHRP was launched in April 2002, as a joint initiative by UN-Habitat and OHCHR. The establishment of the programme was a direct response to United Nations Commission on Human Settlements resolution 16/7 and United Nations Commission on Human Rights resolutions 2001/28 and 2001/34. The substantive focus of the programme is grounded in the Habitat Agenda, in particular paragraph 61, which states that "Within the overall context of an enabling approach, Governments should take appropriate action in order to promote, protect and ensure the full and progressive realization of the right to adequate housing".

Պետության իրավասու մարմինների կողմից քաղաքացի չհանդիսացող անձին տրված փաստաթուղթ, որով հաստատվում է նրա՝ թույլտվության վավերականության ժամկետի ընթացքում տվյալ պետությունում ապրելու իրավունքը:

A document issued by a state to an alien, confirming that the alien has the right to live in the State.

Կոնկրետ վայրում որոշ ժամանակ ապրելը կամ ապրելու փաստը. այն վայրը, որտեղ անձը փաստացի ապրում է՝ ի տարբերություն հիմնական բնակության վայրի: Բնակությունը սովորաբար ենթադրում է պարզապես տվյալ վայրում անձի ֆիզիկական ներկայությունը՝ որպես բնակիչ, մինչդեռ հիմնական բնակության դեպքում պահանջվում է ֆիզիկական ներկայություն տվյալ վայրում՝ այն հայրենի տուն դարձնելու մտադրությամբ: Այսպիսով, անձը միաժամանակ կարող է ունենալ մեկից ավելի բնակության
վայր, սակայն միայն մեկ հիմնական բնակության վայր:

The act or fact of living in a given place for some time; the place where one actually lives as distinguished from a domicile. Residence usually just means bodily presence as an inhabitant in a given place, while domicile usually requires bodily presence
and an intention to make the place one’s home. A person thus may have more than one residence at a time but only one domicile.

Երկար կամ անսահմանափակ ժամկետով համապատասխան վայրում մնալու թույլտվություն ունեցող օտարերկրացիներ, որոնց նկատմամբ ըստ էության չի կիրառվում որևէ սահմանափակում՝ կապված տնտեսական գործունեություն իրականացնելու հետ (օրինակ՝ աշխատանքի, ընտանեկան, ծագման հիմքերով միգրանտներ, ազատ հիմնադրման իրավունք ունեցող միգրանտներ կամ օտարերկրյա թոշակառուներ)։

Foreigners granted permission to stay for a lengthy or unlimited period and subject to virtually no limitation regarding the exercise of an economic, social and political rights (e.g. employment-based migrants, family-based migrants, ancestry-based migrants, migrants with the right to free establishment, or foreign retirees).

The average exponential population growth of the population in a given period of time. Expressed as a percentage.

բնակչության առավել վտանգի ենթարկվող խմբեր 
MARP / Most-At-Risk Population 

Բնակչության բաժանմունք 
Population Division 

Բնակչության և զարգացման հարցերով հանձնաժողով 
Commission on Population and Development 

Part of the Department of Economic and Social Affairs (DESA).

Works as a clearing house of information and promote the sharing of experiences throughout the United Nations system and among Governments and non-governmental organizations (NGOs).

Population increment over a period, that is, the difference between the population at the end of the period and that at the beginning of the period. Refers to five-year periods running from 1 July to 30 June of the initial and final years. Data are presented in thousands.

All the inhabitants of a given country or area considered together. Estimates are based on a recent census, official national data or United Nations projections. Presented in thousands or actual value.

De facto population as of 1 July of the year indicated classified by sex (male, female, both sexes combined). Data are presented in thousands.

ԲՆԵԳ / Ներդրումային երաշխիքների բազմակողմ գործակալություն 
MIGA / Multilateral Investment Guarantee Agency 

բնեղեն 
in kind 

բնօգտագործման կարգավորում 
environmental governance 

Պետական մարմին կամ դատարան ներկայացվող պնդում, որով հայցվում է որոշակի գործողությունների իրականացում կամ որոշակի իրավունքի կամ արտոնության, ինչպես օրինակ՝ փախստականի կարգավիճակի կամ քաղաքացիական վարույթում փոխհատուցման կամ իրավական պաշտպանության իրավունքի որոշում։

An assertion made to a government agency or court seeking an action or determination of a right or benefit, such as refugee status or the right to compensation or legal redress in civil proceedings.

Բողոքարկման պալատ (ՄՔԴ) 
Appeals Chamber (ICC) 

Որոշումը վերանայելու նպատակով նախաձեռնվող գործընթաց՝ այն առավել վերադաս մարմին ներկայացնելու միջոցով. հաճախ վերաբերում է ստորին ատյանի դատարանի կամ մարմնի կայացրած որոշումը վերին ատյանի դատարան` վերանայման և հնարավոր բեկանման համար ներկայացնելուն:

A procedure undertaken to review a decision by bringing it to a higher authority; often the submission of a lower court’s or agency’s decision to a higher court for review and possible reversal.

Բոսնիա-Հերցեգովինայում ՄԱԿ-ի առաքելություն 
UNMIBH / United Nations Mission in Bosnia and Herzegovina 

Բուգենվիլում ՄԱԿ-ի դիտորդական առաքելություն 
UNOMB / United Nations Observer Mission in Bougainville 

Բուգենվիլում ՄԱԿ-ի քաղաքական գրասենյակ 
UNPOB / United Nations Political Office in Bougainville 

բուժսպասարկման պայմաններ 
amenities of care 

բուծարան 
nursery (plants) 

Բույսերի միջազգային պաշտպանության մասին կոնվենցիա 
International Convention on Plant Protection (2006) 

Բույսերի նոր տեսակների պաշտպանության միջազգային միություն 
UPOV / International Union for the Protection of New Varieties of Plants 

Բուրունդիում ՄԱԿ-ի գրասենյակ 
BNUB / UN Office in Burundi 

Բուրունդիում ՄԱԿ-ի միացյալ գրասենյակ 
BINUB / United Nations Integrated Office in Burundi 

Բուրունդիում Միավորված ազգերի կազմակերպության գործողություն 
ONUB / United Nations Operation in Burundi 

բուֆերային գոտի 
buffer zone 

Sexual intercourse without consent of one of the parties.

Listed as a crime against humanity in Article 7 (1) (g) of the Rome Statute of the International Criminal Court.

բռնի կամ ոչ կամավոր անհետացում 
enforced or involuntary disappearance 

Adopted on 20 December 2006 by the UN General Assembly, the International Convention for the Protection of All Persons from Enforced Disappearance was designed as a legally binding instrument against the disappearance of persons. According to Art 1. of the Convention no one shall be subjected to enforced disappearance.

http://www.ohchr.org/EN/HRBodies/CED/Pages/ConventionCED.aspx

The Committee on Enforced Disappearances (CED) is the body of independent experts which monitors implementation of the Convention by the States Parties.

http://www.ohchr.org/EN/HRBodies/CED/Pages/CEDIntro.aspx

International conference at which the IMF and World Bank Articles of Agreement were adopted on July 22, 1944.

Տուբերկուլոզի դեմ պատվաստանյութ։ Պատրաստված է մարդու համար վիրուլենտությունը կորցրած, կովի` հատուկ արհեստական միջավայրում աճեցված տուբերկուլյոզային ցուպիկի թուլացված շտամից։

 

Vaccine against tuberculosis that is prepared from a strain of the attenuated (virulence-reduced) live bovine tuberculosis bacillus, that has lost its virulence in humans by being specially subcultured in a culture medium.

ԲՔՀ / բազմացուցանիշ քլաստերների հետազոտություն 
MICS / Multiple Indicator Cluster Survey