EN | AM
All A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Creative, systematic activity intended to increase the stock of knowledge and the use of this knowledge to devise new applications.

Discriminatory or abusive behaviour towards members of another race. Racial discrimination is any distinction, exclusion, restriction or preference based on race, colour, descent, or national or ethnic origin which has the purpose or effect of nullifying or impairing the recognition, enjoyment or exercise, on an equal footing, of human rights and fundamental freedoms in the political, economic, social, cultural or any other field of public life (Art. 1(1), International Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination, 1965).

Ռասայական խտրականությունը նշանակում է. «ռասայի, մաշկի գույնի, ցեղային, ազգային կամ էթնիկական ծագման հիմքով ցանկացած տարբերակում, բացառում, սահմանափակում կամ նախապատվություն, որոնք ունեն քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական, մշակութային կամ հասարակական կյանքի ցանկացած այլ բնագավառում մարդու իրավունքներն ու հիմնարար ազատությունները չեղյալ հայտարարելու կամ դրանց ճանաչումը, դրանցից հավասար հիմունքներով օգտվելը կամ դրանց իրականացումը նվազեցնելու նպատակ կամ հանգեցնում են նման հետևանքների» («Ռասայական խտրականության բոլոր ձևերի վերացման մասին» 1965 թ. միջազգային կոնվենցիայի 1(1) հոդված)։

An ideological construct that assigns a certain race and/or ethnic groups to a position of power over others on the basis of physical and cultural attributes, as well as economic domination and control over others. Racism can be defined as a doctrine of or belief in racial superiority. This includes the belief that race determines intelligence, cultural characteristics and moral attitudes. Racism includes both racial prejudice and racial discrimination.

Գաղափարախոսական հայեցակարգ, համաձայն որի, որոշակի ռասային և (կամ) էթնիկական խմբերին, ելնելով նրանց ֆիզիկական և մշակութային առանձնահատկություններից, վերագրվում է մյուսների նկատմամբ գերիշխող դիրք, ինչպես նաև տնտեսական գերակայություն և մյուսների նկատմամբ հսկողություն իրականացնելու հնարավորություն։ Ռասիզմը կարող է սահմանվել որպես ուսմունք կամ համոզմունք ռասայական գերակայության մասին։ Դա ներառում է այն համոզմունքը, որ ռասայական պատկանելությամբ որոշվում են մտավոր կարողությունները, մշակութային հատկանիշները և բարոյական կեցվածքը։

Trend in North American and European feminism that goes back to 1960s. Proceeds from the assumption that the first type of exploitation in human history was sexual exploitation of women, hence without abolition of it the equality between sexes is impossible. The slogan of that trend is that women should be in the control of means of reproduction. Radical feminism attaches special significance to the issues of sex. Radical feminism blows the protection of personal sphere in women's lives out of proportion taking it to total isolation by way of creation of women's collectives, communes, of their own language and culture.

Հյուսիսամերիկյան և եվրոպական ֆեմինիզմի ուղղություն, որի արմատները ձգվում են մինչև 1960-ական թվականները։ Ծագում է այն ենթադրությունից, որ մարդկային պատմության մեջ շահագործման առաջին տեսակը եղել է կանանց սեռական շահագործումը, հետեւաբար, առանց դրա վերացման հնարավոր չէ հաստատել սեռերի միջև հավասարութուն։ Ռադիկալ ֆեմինիզմի կարգախոսն է, որ կանայք պետք է վերահսկեն վերարտադրողական միջոցները։ Այս ուղղությունը հատուկ ուշադրություն է հատկացնում սեռական հարաբերություններին։ Ռադիկալ ֆեմինիզմը չափազանց լուրջ է վերաբերվում կնոջ կյանքում անձնական տարածքի խնդիրներին՝ ձգտելով դրա լիակատար մեկուսացման կանանց կոլեկտիվների, համայնքների, իրենց սեփական լեզվի և մշակույթի ստեղծման միջոցով։ 

radio-frequency spectrum 
ռադիոհաճախականությունների սպեկտոր 

radioactive material 
ռադիոակտիվ նյութ 

Sexual intercourse without consent of one of the parties.

Listed as a crime against humanity in Article 7 (1) (g) of the Rome Statute of the International Criminal Court.

Of the International Monetary Fund. Provides rapid financial assistance to low-income countries facing urgent balance of payments needs.

Ratification refers to the “acceptance” or “approval” of a treaty. In an international context, ratification “is the international act so named whereby a State establishes on the international plane its consent to be bound by a treaty” (Art. 2 (1)(b,) Vienna Convention on the Law of Treaties, 1969). Instruments of ratification establishing the consent of a State take effect when exchanged between the contracting States, deposited with a depositary or notified to the contracting States or to the depositary, if so agreed (Art.16). In a domestic context, it denotes the process whereby a State puts itself in a position to indicate its acceptance of the obligations contained in a treaty. A number of States have in their Constitutions procedures which have to be followed before the government can accept a treaty as binding.

Վավերացումը վերաբերում է պայմանագրի «ընդունմանը» կամ «հաստատմանը»։ Միջազգային իրավական համատեքստում՝ «վավերացում» նշանակում է. «նման անվանում ունեցող միջազգային գործողություն, որի միջոցով պետությունը միջազգայնորեն հաստատում է իր համաձայնությունը պայմանագրի պարտադիրության վերաբերյալ» («Միջազգային պայմանագրերի իրավունքի մասին» Վիեննայի 1969 թ. կոնվենցիայի 2(1)(բ) հոդված)։ Վավերացման փաստաթղթային գործիքները, որոնցով սահմանվում է պետության համաձայնությունը, ուժի մեջ են մտնում պայմանավորվող պետությունների միջև փոխադարձ փոխանակման, ավանդապահին դրանք ի պահ հանձնելու կամ պայմանավորվող պետություններին կամ ավանդապահին դրանց մասին ծանուցման պահից, եթե այդպես են պայմանավորվել (16-րդ հոդված)։ Ներպետական համատեքստում դա վերաբերում է այն գործընթացին, որի միջոցով պետությունն ինքնին արտահայտում է իր դիրքորոշումը՝ պայմանագրում ամրագրված պարտավորությունների ընդունման մասին։ Մի շարք պետությունների սահմանադրությունների համաձայն, նախատեսվում են ընթացակարգեր, որոնք պետք է պահպանվեն՝ մինչև կառավարությունը կկարողանա ընդունել պայմանագրի պարտադիր բնույթը: 

A meeting or session the conference services costs of which are included in the biennial budget of the Department for General Assembly and Conference Management and which are thus provided at no cost to the body itself or its secretariat within the limits of the organ’s entitlement.

A management strategy by which an organization ensures that its processes, products and services contribute to the achievement of desired results (outputs, outcomes and impacts).  RBM rests on clearly defined accountability for results, and requires monitoring and self-assessment of progress towards results, and reporting on performance.

Կառավարման համակարգ, որն ուղղված է կոնկրետ արդյունքների ձեռքբերմանը:

RC / Regional Committee 
տարածաշրջանային կոմիտե 

Under the aegis of the United Nations Development Programme (UNDP), leads United Nations country teams (UNCT) and is the designated representative of the Secretary-General for development operations. Working closely with national governments, Resident Coordinators and country teams advocate the interests and mandates of the United Nations drawing on the support and guidance of the entire United Nations family.

In a complex emergency, the Resident Coordinator or another competent United Nations official may be designated as the Humanitarian Coordinator (HC).

RD / Regional Director 
տարածաշրջանային տնօրեն 

re-authorization 
վերալիազորում 

The movement of a person who, after having returned to his/her country of departure, again emigrates.

Այն անձի տեղաշարժը, որն իր ծագման երկիր վերադառնալուց հետո, նորից արտագաղթում է: 

Act by a State accepting the re-entry of an individual (own national, third-country national or stateless person), who has been found illegally entering or being present in another State.

Գործողություն, որով պետությունն ընդունում է անձի (իր քաղաքացու, երրորդ երկրի քաղաքացու կամ քաղաքացիություն չունեցող անձի) կրկին մուտքը:

Agreement which addresses procedures for one State to return aliens in an irregular situation to their home State or a State through which they passed en route to the State which seeks to return them.

Միջազգային համաձայնագիր, որով փոխադարձության հիմունքներով վկայակոչվում են այն գործընթացները, որոնց միջոցով մեկ պետության կողմից անօրինական կարգավիճակում գտնվող քաղաքացի չհանդիսացող անձինք վերադարձվում են իրենց հայրենիք կամ այն պետություն, որով նրանք տարանցել են։

rebellion 
ապստամբություն 

Country of destination or a third country. In the case of return or repatriation, also the country of origin. Country that has accepted to receive a certain number of refugees and migrants on a yearly basis by presidential, ministerial or parliamentary decision.

Նպատակակետ երկիր կամ երրորդ երկիր։ Վերադարձի կամ հայրենադարձության դեպքում՝ նաև ծագման երկիր։ Երկիր, որը, նախագահի, նախարարի և խորհրդարանի կայացրած որոշման հիման վրա համաձայնել է, տարեկան կտրվածքով, ընդունել որոշակի թվով փախստականների և միգրանտների:

See holding centre

Տե՛ս ժամանակավոր տեղավորման կենտրոն

Proposals aimed at enhancing the effectiveness, quality, relevance or efficiency of an operation; at redesigning the objectives; and/or at the reallocation of resources. Recommendations should be linked to conclusions.

Առաջարկներ, որոնց նպատակն է բարձրացնել զարգացման ոլորտի միջամտությունների արդյունավետությունը և որակը՝ վերաձևակերպելով նպատակները և/կամ վերաբաշխելով ռեսուրսները:

An element of conflict resolution and peacebuilding involving the promotion of confidence building and co-existence. The process of achieving reconciliation generally involves five interwoven and related strands: (i) developing a shared vision of an interdependent and fair society; (ii) acknowledging and dealing with the past; (iii) building positive relationships; (iv) significant cultural and attitudinal change; and (v) substantial social, economic and political change. It can be a challenging and long-term process for communities deeply divided along political or ethnic lines. While reconciliation must grow between and within communities, it can benefit from international support, especially when people and/or political leaders are unable or unwilling to initiate it.

recultivation (land treatment) 
ռեկուլտիվացիա (հողերի վերամշակելիացում) 

Approach developed in 2002 and introduced by WHO, UNICEF and other partners in the GAVI Alliance to improve immunization systems in areas with low coverage. Since then, WHO, UNICEF and other partners at country and regional levels have been involved in guiding countries adopting the RED approach.

Red Cross and Red Crescent Movement 
Կարմիր խաչի և կարմիր մահիկի շարժում 

reduction of sulphur emissions 
ծծմբի արտանետումների կրճատում 

referendum 
հանրաքվե 

referral mechanism 
ուղեգրման մեխանիզմ 

Replantation of trees on denuded forest land -- that is, on land which carried forest within living memory. Typically, the restoration (replanting) of a forest that had been reduced by fire or cutting. The work may be done either by letting the forest grow back or by artificial means, such as planting and seeding. The new trees may be different from the former ones.

The return by a State, in any manner whatsoever, of an individual to the territory of another State in which his/her life or liberty would be threatened, or s/he may be persecuted for reasons of race, religion, nationality, membership of a particular social group or political opinion; or would run the risk of torture. Refoulement includes any action having the effect of returning the individual to a State, including expulsion, deportation, extradition, rejection at the frontier (border), extraterritorial interception and physical return.

Տե՛ս վտարում, արտաքսում, հարկադիր վերադարձ, ոչ կամավոր հայրենադարձություն, անձին վերադարձնելու անթույլատրելիություն, հետապնդում, վերադարձ

refraining from the threat 
զերծ մնալ սպառնալիքից (ուժի կիրառման) 

A person, who owing to a well-founded fear of being persecuted for reasons of race, religion, nationality, membership of a particular social group or political opinion, or for reasons owing to external aggression, occupation, foreign domination or events seriously disturbing public order in either part or the whole of his country of origin or nationality, is compelled to leave his place of habitual residence in order to seek refuge outside his country of origin or nationality and is unable or, owing to such fear, is unwilling to avail himself of the protection of his country of origin or nationality.

Այն անձը, որը. «ռասայի, կրոնի, քաղաքացիության, որոշակի սոցիալական խմբի կամ քաղաքական հայացքի հարելու պատճառով հետապնդվելու հիմնավորված երկյուղի հետևանքով գտնվում է իր քաղաքացիության երկրից դուրս և անկարող է կամ, նման երկյուղի պատճառով, չի ցանկանում օգտվել այդ երկրի պաշտպանությունից»։ («Փախստականների կարգավիճակի մասին» 1951 թ. կոնվենցիայի 1 (Ա) (2) հոդված՝ փոփոխված 1967 թ. արձանագրությամբ)։ Ի լրումն «Փախստականների կարգավիճակի մասին» 1951 թ. կոնվենցիայի 1 (2) հոդվածով սահմանված «փախստական» հասկացության սահմանման՝ Աֆրիկյան միասնության կազմակերպության (ԱՄԿ) 1969 թ. կոնվենցիայով «փախստական» հասկացությունը սահմանվում է որպես ցանկացած անձ, որին հարկադրել են լքել իր երկիրը. «արտաքին ագրեսիայի, օկուպացիայի, օտարերկրյա գերիշխանության կամ այնպիսի իրադարձությունների հետևանքով, որոնք լրջորեն խախտում են հասարակական կարգը նրա ծագման կամ քաղաքացիության երկրի մի մասում կամ ամբողջ տարածքում»։ Նմանապես, 1984 թ. Կարթագենի հռչակագրում նշվում է, որ փախստականներ են համարվում նաև այն անձինք, որոնք փախուստի են դիմում իրենց երկրից. «քանի որ նրանց կյանքին, անվտանգությանը կամ ազատությանը վտանգ է սպառնում համընդհանուր բռնության, օտարերկրյա ագրեսիայի, ներքին հակամարտությունների, մարդու իրավունքների զանգվածային խախտումների կամ այնպիսի հանգամանքների պատճառով, որոնցով լրջորեն խախտվել է հասարակական կարգը»։ 

 

A person, who owing to a well-founded fear of being persecuted for reasons of race, religion, nationality, membership of a particular social group or political opinion, or for reasons owing to external aggression, occupation, foreign domination or events seriously disturbing public order in either part or the whole of his country of origin or nationality, is compelled to leave his place of habitual residence in order to seek refuge outside his country of origin or nationality and is unable or, owing to such fear, is unwilling to avail himself of the protection of his country of origin or nationality.

Անձինք, ովքեր պետության կամ ՄԱԿ ՓԳՀ-ի կողմից ճանաչվել են որպես փախստականներ իրենց ծագման երկրում, առկա հանգամանքներով պայմանավորված՝ օբյեկտիվ չափորոշիչների հիման վրա, որոնցով արդարացվում է այն կանխավարկածը, որ նրանք համապատասխանում են «փախստականի» կիրառելի սահմանման չափորոշիչներին։

A person who meets the criteria of the UNHCR Statute and qualifies for the protection of the United Nations provided by the High Commissioner, regardless of whether or not s/he is in a country that is a party to the Convention relating to the Status of Refugees, 1951 or the 1967 Protocol relating to the Status of Refugees, or whether or not s/he has been recognized by the host country as a refugee under either of these instruments.

Անձ, որը բավարարում է Միավորված ազգերի կազմակերպության փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատարի գրասենյակի (ՄԱԿ ՓԳՀ) կանոնադրությամբ սահմանված չափորոշիչները և հավակնում է Միավորված ազգերի կազմակերպության գերագույն հանձնակատարի կողմից տրամադրվող պաշտպանությանը` անկախ այն հանգամանքից, թե արդյոք տվյալ անձը գտնվում է այնպիսի երկրում, որը «Փախստականների կարգավիճակի մասին» 1951 թ. կոնվենցիային կամ «Փախստականների կարգավիճակի մասին» 1967 թ. արձանագրությանը, կամ արդյո՞ք այդ անձը հյուրընկալող երկրում, նշված փաստաթղթային գործիքներից որևէ մեկի համաձայն, ճանաչվել է որպես փախստական, թե ոչ։

A plot of land temporarily made available to host refugees fleeing from an armed conflict in temporary homes. UN Agencies, particularly UNHCR, and other humanitarian organizations provide essential services in refugee camps including food, sanitation, health, medicine and education. These camps are ideally located at least 50 km away from the nearest international border to deter camp raids and other attacks on its civilian occupants.

Locations where refugees are gathered in order to receive the necessary material assistance which meets their needs.

refugee flow 
փախստականների հոսք 

Refugees who, although not returned directly to a country where they may be persecuted, are denied asylum or unable to find a State willing to examine their request, and are moved from one country to another in a search of asylum.

Փախստականներ, որոնք չնայած ուղղակիորեն չեն վերադարձվում այն երկիր, որտեղ կարող են հետապնդման ենթարկվել, բայց որոնց մերժում են ապաստանի տրամադրումը, կամ որոնք չեն կարող գտնել որևէ պետություն, որը կցանկանա քննության առնել իրենց ապաստանի հայցը, և տեղաշարժվում են մի երկրից մյուսը՝ ապաստան որոնելիս: 

Տե՛ս «տեղում» (sur place) փախստականներ

Refugees who are temporarily admitted in the territory of a State under the condition that they are resettled elsewhere.

Փախստականներ, որոնք ժամանակավորապես ընդունվում են որևէ պետության տարածք՝ որևէ այլ վայր վերաբնակեցվելու պայմանով

Persons who are not refugees when they leave their country of origin, but who become refugees (that is, acquire a well-founded fear of persecution) at a later date. Refugees sur place may owe their fear of persecution to a coup d’état in their home country, or to the introduction or intensification of repression or persecutory policies after their departure. A claim in this category may also be based on bona fide political activities, undertaken in the country of residence or refuge.

Անձինք, ովքեր փախստականներ չեն իրենց ծագման երկրից դուրս գալու ժամանակ, սակայն ավելի ուշ փախստական են դառնում (այսինքն, նրանց մոտ առաջանում է հետապնդման զոհ դառնալու հիմնավորված երկյուղ)։ «Տեղում» (sur place) փախստականների մոտ հետապնդման զոհ դառնալու հիմնավորված երկյուղ կարող է առաջանալ նրանց մեկնումից հետո հայրենիքում տեղի ունեցած պետական հեղաշրջման, բռնաճնշման կամ հետապնդման քաղաքականության ներդրման կամ դրա խստացման հետևանքով: Այս կատեգորիային դասվող հայցերը կարող են հիմնվել նաև կացության կամ ապաստարան տրամադրող երկրում ձեռնարկված բարեխիղճ քաղաքական գործունեության տեսակների վրա։

regeneration 
վերականգնում, ռեգեներացիա 

Groups of representatives of Member and observer States by geographic region that meet for the purposes of discussion, usually in connection with sessions of intergovernmental bodies or conferences. Among the regional groups are the following:

  • Group of African States;
  • Group of Asian States;
  • Group of Eastern European States;
  • Group of Latin American and Caribbean States (GRULAC);
  • Group of Western European and Other States (WEOG).

 Among the other major groupings of States that meet for deliberative purposes are the following:

  • Alliance of Small Island States (AOSIS);
  • European Union and its member States;
  • Group of Arab States;
  • Group of 15;
  • Group of Least Developed Countries;
  • Group of 77 and China (which is an associate member of the Group);
  • Non-Aligned Movement (NAM) and its Coordinating Council;
  • States of the Organization of the Islamic Conference.

It is important to note that these groups are not officially recognized as intergovernmental bodies and that they have no automatic entitlement to conference services. Unless agreed to in advance and provided from within existing capacity, meeting rooms and interpretation services are provided on an as available basis. Meetings of such groups should be listed in a journal or daily programme of meetings under the heading “Meetings other than meetings of United Nations bodies”.
 

Non-binding consultative fora, bringing representatives of States, civil society (Non Governmental Organizations) and international organizations together at the regional level to discuss migration issues in a cooperative manner (e.g. Budapest process, Puebla process, Manila process, Migration Dialogue for Southern Africa (MIDSA)).

Պարտադիր բնույթ չկրող խորհրդատվական համաժողովներ, որոնցում տարածաշրջանային մակարդակով համախմբվում են պետությունների, քաղաքացիական հասարակության (հասարակական կազմակերպությունների) և միջազգային կազմակերպությունների ներկայացուցիչները՝ միգրացիայի հետ կապված հարցերը համատեղ քննարկելու նպատակով։ Որոշ տարածաշրջանային խորհրդատվական գործընթացների (ՏԽԳ-ների) կարող են մասնակցել նաև այլ շահագրգիռ կողմեր (օրինակ՝ հասարակական կազմակերպություններ կամ քաղաքացիական հասարակության այլ ներկայացուցիչներ): 

The regular budget of the United Nations is approved by the General Assembly for a two-year period. The main source of funds for the budget is the contribution of Member States, who are assessed on a scale specified by the Assembly on the recommandation of the 18-member Committee on Contributions. The fundamental criterion on which the scale of assessments is based is the real capacitly of Member States to pay.

At the United Nations context, same as programme budget.

Migration that occurs through recognized, legal channels.

Ճանաչված, թույլատրելի ուղիներով տեղի ունեցող միգրացիա։

Any process by which a country allows aliens in an irregular situation to obtain legal status in the country. Typical practices include the granting of an amnesty (also known as “legalization”) to aliens who have resided in the country in an irregular situation for a given length of time and are not otherwise found inadmissible.

Ցանկացած գործընթաց կամ ծրագիր, որի միջոցով պետության համապատասխան մարմիններն անկանոն կարգավիճակում գտնվող կամ փաստաթղթային խնդիրներով՝ քաղաքացի չհանդիսացող անձանց թույլատրում են օրինական կերպով գտնվել երկրում։ Նմանատիպ գործելակերպ է համարվում համաներում շնորհելը (հայտնի է նաև որպես «օրինականացում») քաղաքացի չհանդիսացող այն անձանց, ովքեր անկանոն կարգավիճակում բնակվել են երկրում տվյալ ժամանակահատվածում և որևէ այլ կերպ չեն համարվում անընդունելի։

A set of measures aimed at restoring normal living conditions through the repair and reestablishment of vital services interrupted or degraded by a disaster or emergency.

Re-inclusion or re-incorporation of a person into a group or a process, e.g. of a migrant into the society of his country of origin.

Անձի կրկին ընդգրկվելը խմբի կամ գործընթացի մեջ կամ կրկին միավորվելը խմբին կամ գործընթացին, օրինակ՝ միգրանտի կրկին ընդգրկվելն իր ծագման երկրի կամ սովորաբար բնակվելու վայրի հասարակությունում կամ կրկին միավորվելն այդ հասարակությանը։ 

Re-adoption on the part of the returning migrant of the values, way of living, language, moral principles, ideology, and traditions of the country of origin’s society.

Վերադարձ ենթադրող միգրացիայի համատեքստում, վերադարձող միգրանտի կողմից նրա ծագման երկրի հասարակության արժեքները, ապրելակերպը, լեզուն, բարոյական սկզբունքները, գաղափարախոսությունը և ավանդույթները կրկին որդեգրելը։

Reinsertion of a migrant into the economic system of his/her country of origin. The migrant shall be enabled to earn his/her own living. In developmental terms, economic reintegration also aims at using the know- how which was acquired in the foreign country to promote the economic and social development of the country of origin.

Վերադարձ ենթադրող միգրացիայի համատեքստում գործընթաց, որի միջոցով միգրանտը կրկին ընդգրկվում է իր ծագման երկրի տնտեսական համակարգում և հնարավորություն է ստանում հոգալու իր ապրուստը: Զարգացման տեսանկյունից` տնտեսական վերաինտեգրման նպատակն է նաև օտար երկրում ձեռք բերված «նոու հաուի» օգտագործումը՝ իր ծագման երկրի տնտեսական և սոցիալական զարգացումը խթանելու նպատակով: 

Reinsertion of a migrant into the social structures of his/her country of origin. This includes on the one hand the creation of a personal network (friends, relatives, neighbours) and on the other hand the development of civil society structures (associations, self-help groups and other organizations).

Վերադարձ ենթադրող միգրացիայի համատեքստում` միգրանտի կրկին ընդգրկվելն իր ծագման երկրի սոցիալական կառույցներում: Մի կողմից, դա ներառում է անձնական կապերի ստեղծումը (ընկերներ, ազգականներ, հարևաններ), իսկ մյուս կողմից՝ քաղաքացիական հասարակության կառույցների (միավորումներ, ինքնաաջակցման խմբեր և այլ կազմակերպություններ) ձևավորումը: 

An applicant refused by a selection mission, as not meeting the criteria for migration to the country concerned.

Միգրացիայի համատեքստում՝ դեպի տվյալ երկիր կատարվող միգրացիային ներկայացվող չափորոշիչները չբավարարելու հիմքով հյուպատոսարանի կամ դեսպանատան կողմից մերժում ստացած դիմող։

Relationship Agreement 
փոխհարաբերությունների մասին համաձայնագիր 

relative poverty line 
աղքատության հարաբերական գիծ 

The extent to which the objectives of an operation are consistent with beneficiaries’ needs, country needs, organizational priorities, and partners’ and donors' policies. Retrospectively, the question of relevance often becomes a question as to whether the objectives of an operation or its design are still appropriate given changed circumstances.

Այն աստիճանը ըստ որի զարգացման ոլորտի միջամտությունների խնդիրները համապատասխանում են շահառուների պահանջներին, երկրի կարիքներին, համաշխարհային առաջնահերթություններին և գործընկերների ու դրամաշնորհատուների քաղաքականություններին: Հետադարձ հայացքով, նպատակահարմարության հարցը հաճախ վերաբերում է այն բանին, թե արդյոք միջամտության կամ դրա նախագծման խնդիրները դեռևս նպատակահարմար են՝ հաշվի առնելով փոփոխված հանգամանքները:

Consistency or dependability of data, with reference to the quality of the instruments, procedures and analyses used to collect and interpret data.

Այն հիմքերից մեկը, որի համաձայն՝ «Փախստականների կարգավիճակի մասին» 1951 թ. կոնվենցիայով փախստականը ճանաչվում է որպես այդպիսին։ Կրոնի հիմքով հետապնդումը կարող է դրսևորվել տարբեր ձևերով, այդ թվում՝ կրոնական համայնքում ունեցած անդամության, մասնավոր կարգով կամ հրապարակավ կատարվող ծիսակատարությունների, կրոնական քարոզչության արգելմամբ կամ անձանց նկատմամբ խտրական խիստ միջոցների կիրառմամբ այն պատճառով, որ նրանք դավանում են իրենց կրոնը կամ պատկանում են որոշակի կրոնական համայնքի։

religious persecution 
հետապնդում կրոնական պատճառներով 

Monies earned or acquired by non-nationals that are transferred back to their country of origin.

Քաղաքացի չհանդիսացող անձանց վաստակած կամ ձեռք բերած գումարները, որոնք հետ են փոխանցվում նրանց ծագման երկիր։

Remote sensing refers to the process of recording information from sensors mounted either on aircraft or on satellites. The technique is applicable to natural hazards management because nearly all geologic, hydrologic, and atmospheric phenomena are recurring events or processes that leave evidence of their previous occurrence. The benefits of the technique are that revealing the location of previous occurrences and/or distinguishing the conditions under which they are likely to occur makes it possible to identify areas of potential exposure to natural hazards. It additionally provides comprehensive displays of disaster information to assess vulnerability, enhance mapping, and monitor. The limitations of the technique include the requirement for expert science writers and graphics designers to translate and package the resulting information into images and explanations that can be easily understood by a wide variety of users; and while space technology has advanced rapidly in recent years, a number of countries still lack the human, technical and financial resources required to conduct even the most basic space-related activities.

See deportation

Վերադառնալու պարտավորության կատարման ապահովում. ֆիզիկական տեղափոխում երկրի սահմաններից դուրս։

RENAMO / Mozambican National Resistance 
Մոզամբիկի ազգային դիմադրության շարժում 

Գործողություն, որի միջոցով անձը, կամավոր կերպով հրաժարվելով իրավունքից, կորցնում է դրանից օգտվելու հնարավորությունը։

repatriate 
հայրենադարձ 

The personal right of a refugee or a prisoner of war to return to his/her country of nationality under specific conditions laid down in various international instruments (Geneva Conventions, 1949 and Protocols, 1977, the Regulations Respecting the Laws and Customs of War on Land, Annexed to the Fourth Hague Convention, 1907, the human rights instruments as well as in customary international law). The option of repatriation is bestowed upon the individual personally and not upon the detaining power. Repatriation also entails the obligation of the detaining power to release eligible persons (soldiers and civilians) and the duty of the country of origin to receive its own nationals. Repatriation as a term also applies to diplomatic envoys and international officials in time of international crisis.

Փախստականի, ռազմագերու կամ պահվող քաղաքացիական բնակչության ներկայացուցիչների անձնական իրավունքը՝ վերադառնալու իր քաղաքացիության երկիր` միջազգային տարբեր փաստաթղթային գործիքներում ամրագրված հատուկ պայմանների համաձայն (Ժնևի 1949 թ. կոնվենցիաներ և 1977 թ. արձանագրություններ, 1907 թ. Հաագայի չորրորդ կոնվենցիային կից «Ցամաքային պատերազմի օրենքների ու սովորույթների պահպանման մասին» կանոնակարգեր, մարդու իրավունքների վերաբերյալ փաստաթղթային գործիքներ, ինչպես նաև միջազգային սովորութային իրավունք): Հայրենադարձության ընտրության հնարավորությունը տվյալ անձին շնորհվում է անձամբ, այլ ոչ թե նրան արգելանքի տակ պահելու իրավասություն ունեցող մարմնի միջոցով: Միջազգային բնույթի զինված ընդհարումների ժամանակ գործող իրավունքի համաձայն՝ հայրենադարձությունը նաև ենթադրում է արգելանքի տակ պահելու իրավասություն ունեցող մարմնի պարտավորությունը՝ ազատ արձակելու դրա իրա-վունքն ունեցող անձանց (զինվորներ և քաղաքացիական բնակչություն), ինչպես նաև ծագման երկրի կողմից պարտավորությունը՝ ընդունելու իր սեփական քաղաքացիներին ռազմական գործողությունների ավարտից հետո։ Նույնիսկ եթե պայմանագրային իրավունքն ընդհանուր նորմ չի պարունակում սույն կետի վերաբերյալ, ներկայումս պատրաստակամորեն ընդունում են այն հանգամանքը, որ շահագրգիռ կողմերն ուղղակիորեն տան իրենց համաձայնությունը ռազմագերիների և պահվող քաղաքացիական բնակչության հայրենադարձության համար։ «Հայրենադարձությունը»՝ որպես տերմին, տարածվում է նաև միջազգային ճգնաժամի ընթացքում դիվանագիտական ներկայացուցիչների և միջազգային հարթությունում գործող պաշտոնատար անձանց, ինչպես նաև արտաբնակների ու միգրանտների վրա։

Միգրացիայի համատեքստում՝ միգրանտների կողմից իրենց ծագման երկիր կատարած դրամական միջոցների փոխանցումների հանրագումարը։

Ներքին միգրացիա, որը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ մեկ ուրիշ երկիր մեկնող աշխատողների ստեղծած թափուր աշխատատեղերը համալրվում են երկրի մյուս հատվածներից եկած աշխատողներով, կամ միջազգային միգրացիա, որի անհրաժեշտությունը կարող է զգացվել որևէ երկրում՝ ցածր ծնելիության և մահացության ցուցանիշների հետևանքով բնակչության թվի նվազեցմանը և բնակչության ծերացմանը հակակշռելու համար։ 

report card 
տեղեկացման քարտ 

reproducibility 
վերարտադրելիություն 

Reproductive health is a state of complete physical, mental, and social wellbeing, and not merely the absence of disease and infirmity, in all matters relating to the reproductive system and to its functions and processes. Reproductive health therefore implies that people are able to have a satisfying and safe sex life, the capacity to reproduce, and the freedom to decide if, when, and how often to do so.

reproductive health and family planning services 
վերարտադրողական առողջության և ընտանիքի պլանավորման ծառայություններ 

According to the Platform of Action adopted by the Cairo international conference on anthropology and development (1994), the reproductive rights are the major rights of the married couple and individual to decide, in a free and responsible manner, the number of children, the place and time of childbirth, to make use of the relevant information and means to regulate fertility and as well as the accessibility of high standards of sexual and reproductive health. The reproductive rights also include the right to make the couple's and the individual's reproductive behavior- related decisions free from discrimination, coercion and crime, as it has been stipulated by documents on human rights.

Մարդաբանության և զարգացման հարցերով Կահիրեի միջազգային խորհրդաժողովի (1994 թ.) կողմից ընդունված Գործողությունների ծրագրի համաձայն՝ վերարտադրողական իրավունքներն ամուսնացած զույգի և անհատի հիմնական իրավունքներն են՝ ազատ և պատասխանատու կերպով որոշելու իր երեխաների թիվն ու նրանց ծնվելու ժամկետներն ու վայրը և այդ նպատակով ունենալ պտղաբերության կարգավորման ապահով ու արդյունավետ ծառայություններից օգտվելու հնարավորություն։ Վերարտադրողական իրավունքները նաև ներառում են զույգի կամ անհատի վերարտադրողական վարքագծի հետ կապված որոշումներն առանց խտրականության և հարկադրանքի կայացնելու իրավունքը, ինչպես որ նախատեսված է մարդու իրավունքների վերաբերյալ փաստաթղթերով։ 

The duty to rescue those in distress at seas is firmly established by both treaty and customary international law. A State where those rescued arrive may refuse disembarkation and require the ship master to remove them from the jurisdiction; or it may make disembarkation conditional upon satisfactory guarantees as to resettlement, care and maintenance, to be provided by flag or other States, or by international organizations.

Իրավիճակ, երբ ջրային փոխադրամիջոցն օգնություն է տրամադրում ծովում աղետալի իրավիճակում հայտնված անձին կամ նավին։ Ծովում աղետալի իրավիճակում հայտնվածներին փրկելու պարտականությունը խիստ սահմանված է ինչպես պայմանագրով, այնպես էլ միջազգային սովորութային իրավունքով: Փրկարարական աշխատանքների համակարգման համար պատասխանատու պետությունը բանակցում է դեպի անվտանգ վայր
ափհանելու հարցի շուրջ։ Աջակցություն տրամադրող պետությունը կարող է մերժել նավից մարդկանց իջեցումը և կարող է պահանջել, որ անձնակազմը լքի իր տարածքը։ Այն կարող է նաև ափհանման համար սահմանել պայմաններ, ինչպես օրինակ՝ վերաբնակեցման, հարցազրույցի, վերադարձի և այլ առումներով, որոնք պետք է բավարարվեն դրոշի պետության, երրորդ պետության կամ միջազգային որևէ կազմակերպության կողմից: 

A unilateral statement, however phrased or named, made by a State, when signing, ratifying, accepting, approving or acceding to a treaty, whereby it purports to exclude or to modify the legal effect of certain pro- visions of the treaty in their application to that State (Art. 2 (1)(d), Vienna Convention on the Law of Treaties, 1969).

«Պայմանագրի ստորագրման, վավերացման, ընդունման, հաստատման կամ դրան միանալու ժամանակ ցանկացած ձևակերպմամբ և ցանկացած անվանումով՝ պետության կողմից արված միակողմանի հայտարարություն, որի միջոցով նա ցանկանում է բացառել կամ փոփոխել պայմանագրի որոշակի դրույթների իրավական ուժը դրանք տվյալ պետության նկատմամբ կիրառելիս» («Միջազգային պայմանագրերի իրավունքի մասին» Վիեննայի 1969 թ. կոնվենցիայի 2 (1) (դ) հոդված)։

The relocation and integration of people (refugees, internally displaced persons, etc.) into another geographical area and environment, usually in a third country. The durable settlement of refugees in a country other than the country of refuge. This term generally covers that part of the process which starts with the selection of the refugees for resettlement and which ends with the placement of refugees in a community in the resettlement country.

Մարդկանց (փախստականների, ներքին տեղահանման ենթարկված անձանց և այլն) տեղափոխումը սովորաբար երրորդ երկրում գտնվող այլ աշխարհագրական տարածք և միջավայր, ինչպես նաև նրանց ինտեգրումը տվյալ տարածքում և միջավայրին: Փախստականների համատեքստում՝ փախստականների փոխանցումն այն երկրից, որտեղ նրանք ապաստարան են փնտրել այն պետությունում, որը համաձայնել է նրանց ընդունել։ Փախստականներին սովորաբար տրամադրվում է ապաստան կամ որևէ այլ տեսակի երկարաժամկետ կացության իրավունքներ և, շատ դեպքերում, նրանք հպատակագրվելու հնարավորություն ունեն։

The act or fact of living in a given place for some time; the place where one actually lives as distinguished from a domicile. Residence usually just means bodily presence as an inhabitant in a given place, while domicile usually requires bodily presence
and an intention to make the place one’s home. A person thus may have more than one residence at a time but only one domicile.

Կոնկրետ վայրում որոշ ժամանակ ապրելը կամ ապրելու փաստը. այն վայրը, որտեղ անձը փաստացի ապրում է՝ ի տարբերություն հիմնական բնակության վայրի: Բնակությունը սովորաբար ենթադրում է պարզապես տվյալ վայրում անձի ֆիզիկական ներկայությունը՝ որպես բնակիչ, մինչդեռ հիմնական բնակության դեպքում պահանջվում է ֆիզիկական ներկայություն տվյալ վայրում՝ այն հայրենի տուն դարձնելու մտադրությամբ: Այսպիսով, անձը միաժամանակ կարող է ունենալ մեկից ավելի բնակության
վայր, սակայն միայն մեկ հիմնական բնակության վայր:

A document issued by a state to an alien, confirming that the alien has the right to live in the State.

Պետության իրավասու մարմինների կողմից քաղաքացի չհանդիսացող անձին տրված փաստաթուղթ, որով հաստատվում է նրա՝ թույլտվության վավերականության ժամկետի ընթացքում տվյալ պետությունում ապրելու իրավունքը:

resign 
հրաժարական տալ 

resilience 
դիմակայունություն 

resilient 
դիմակայուն 

resistance 
դիմադրություն 

resolution 
բանաձև 

The process by which available resources are distributed between competing uses as a means of achieving a particular goal. 

resource mobilization 
ռեսուրսների հավաքագրում 

respiratory infection 
օդակաթիլային ուղիներով փոխանցվող վարակ 

A person required to answer a complaint filed in a civil suit.

Անձ, որից պահանջվում է պատասխանել քաղաքացիական հայցով ներկայացված բողոքին։

Within the human-rights context exists the distinction between responsibilities and obligations. States have human rights obligations whereas all individuals have human rights responsibilities. 

Return or restoration of some specific thing to its rightful owner or status; compensation or reparation for the loss caused to another; compensation for benefits derived from a wrong done to another.

Որևէ առանձնահատուկ իրի վերադարձ դրա օրինական սեփականատիրոջը կամ դրա կարգավիճակի վերականգնում, փոխհատուցում կամ հատուցում մեկ ուրիշին պատճառված վնասի դիմաց, փոխհատուցում մեկ ուրիշի նկատմամբ ոչ իրավաչափ արարքի կատարումից ստացված օգուտների համար

restoration of constitutional rule 
սահմանադրական կարգի վերականգնում 

The outputs, outcomes and/or impacts (intended or unintended, positive and/or negative) of an operation.

The causal sequence for an operation that stipulatesthe necessary sequence to achieve desired objectives - beginning with inputs, moving through activities and outputs, and culminating in outcomes and impacts.

Զարգացման ոլորտի միջամտության բաղադրիչների պատճառահետևանքային կապը, որ անհրաժեշտ հերթագայությամբ թուլյ է տալիս հասնել ցանկալի նպատակներին՝ սկսած միջոցներից, գործողություններից և արդյունքներից, որոնք հասունանալով վերաճում են ներգործությունների, ազդեցությունների և հետադարձ կապի: Որոշ գործակալություններում հանրույթը արդյունքների շղթայի մաս է կազմում:

Refers broadly to the act or process of going back. This could be within the territorial boundaries of a country, as in the case of returning IDPs and demobil- ized combatants; or from a host country (either transit or destination) to the country of origin, as in the case of refugees, asylum seekers, and qualified nationals. There are subcategories of return which can describe the way the return is implemented, e.g. voluntary, forced, assisted and spontaneous return; as well as sub- categories which describe who is participating in the return, e.g. repatriation (for refugees).

Ընդհանուր իմաստով, վերաբերում է հետ դառնալու գործողությանը կամ գործընթացին դեպի այն վայր, որտեղից մեկնել է անձը։ Այն կարող է տեղի ունենալ երկրի տարածքային սահմաններում, ինչպես՝ ներքին տեղահանման ենթարկված անձանց (ՆՏԵԱ-ներ) և զորացրված մարտիկների դեպքում, կամ հյուրընկալող (տարանցման կամ նպատակակետ) երկրի և ծագման երկրի միջև՝ ինչպես միգրանտ աշխատողների, փախստականների, ապաստան հայցողների և մասնագիտական որակավորում ունեցող քաղաքացիների դեպքում: Գոյություն ունեն վերադարձի ենթատեսակներ, որոնց միջոցով կարելի է բնութագրել, թե ինչպես է վերադարձն իրականացվում,  օրինակ՝ կամավոր, հարկադիր, աջակցվող և ինքնաբուխ վերադարձ, ինչպես նաև այնպիսի ենթատեսակներ, օրինակ՝ հայրենադարձություն (փախստականների դեպքում), որոնց միջոցով բնութագրվում են, թե ովքեր են մասնակցում վերադարձի գործընթացին:

The movement of a person returning to his/her country of origin or habitual residence usually after spending at least one year in another country. This return may or may not be voluntary. Return migration includes voluntary repatriation.

Իր ծագման երկիր կամ սովորաբար բնակվելու վայր վերադարձող անձի տեղաշարժը, սովորաբար՝ առնվազն մեկ տարի այլ երկրում անցկացնելուց հետո։ Այս վերադարձը կարող է կամ չի կարող կամավոր լինել: Վերադարձ ենթադրող միգրացիան ներառում է կամավոր հայրենադարձությունը: 

Refugees who have returned to their country or community of origin.

See brain gain

Տե՛ս «ուղեղների ներհոսք» 

An assessment of the performance of an operation, periodically or on an ad hoc basis. A review is more extensive than monitoring, but less than evaluation. An evaluation is more comprehensive, and places greater emphasis on results, relevance and sustainability.

Միջամտության կատարողականի պարբերական կամ մերթ ընդ մերթ գնահատում: Հաճախ «գնահատումը» կիրառվում է առավել ընդգրկուն և խորը գնահատման համար, քան վերանայումը: Վերանայումները հակված են շեշտադրելու ծրագրի գործառնական կողմերը: Երբեմն «վերանայում» և «գնահատում» եզրույթները օգտագործվում են որպես հոմանիշներ:

revolving fund 
շրջանառու հիմնադրամ 

RHR / Reproductive Health and Research 
վերականգնողական առողջություն և հետազոտություն 

right bearer 
իրավակիր 

Human rights treaties are a special category of international legal agreements insofar as individuals (and not other states) are right-holders while the main bearers of obligations flowing from the rights recognized therein are the state parties to these treaties. In the context of the right to food, this means that every person – women, man, and child - has the right to access adequate food or means for its procurement. 

A generic term, used in two senses: the right to grant asylum (a State may grant asylum in its territory to any person at its own discretion) and the right to be granted asylum either vis-à-vis the State in whose territory asylum is requested, or vis-à-vis the pursuing State.

Երկու իմաստով օգտագործվող ընդհանուր տերմին՝ ապաստան տրամադրելու իրավունք (յուրաքանչյուր պետություն կարող է իր տարածքում սեփական հայեցողությամբ ապաստան տրամադրել ցանկացած անձի), ինչպես նաև ապաստան ստանալու իրավունք այն պետությունից, որի տարածքում հայցվում է ապաստանը, կամ ընդդեմ հետապնդող պետությանը։

right to a fair trial 
արդար դատաքննության իրավունք 

right to a nationality 
քաղաքացիություն ունենալու իրավունք 

right to a remedy and reparation 
իրավական պաշտպանության և փոխհատուցման իրավունք 

Freedom from hunger is the only right qualified as “fundamental” by the ICESCR (art.11.2). It is considered the minimum core content of the human right to food: the minimum level which should be secured for all whatever the level of development of a given state. Under this right, state authorities must ensure that no one is purposefully deprived of food or left to starve by actions or omissions of public officials; they must take positive measures to protect persons suffering from hunger or who are at risk of suffering from hunger.

right to judicial remedy 
դատական պաշտպանության իրավունք 

Everyone has the right to leave any country, including his own... (Art. 13 (2), Universal Declaration of Human Rights, 1948) This right was set down in other international law instruments, for example in Art. 12(2), International Covenant on Civil and Political Rights, 1966 which states: “Everyone shall be free to leave any country, including his own.” It is an aspect of the right to freedom of movement, and it applies to all persons without distinction. There is, however, no corollary right to enter the territory of a country under international law.

«Յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի լքելու ցանկացած երկիր՝ ներառյալ նաև սեփականը...» (Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի (1948 թ.) 13 (2) հոդված)։ Սույն իրավունքն ամրագրված է միջազգային իրավունքի այլ փաստաթղթային գործիքներում, ինչպես, օրինակ՝ «Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» 1966 թ. միջազգային դաշնագրի 12 (2) հոդվածում, համաձայն որի` «Յուրաքանչյուր ոք ազատ է լքելու ցանկացած երկիր՝ ներառյալ իր սեփականը»։ Դա ազատ տեղաշարժվելու իրավունքի հայեցակետերից է և առանց որևէ տարբերակման, տարածվում է բոլոր անձանց վրա։ Այնուհանդերձ, միջազգային իրավունքով որպես անմիջական հետևություն չի ենթադրվում որևէ երկրի տարածք մուտք գործելու համանման իրավունքի առկայություն։

right to reproductive health 
վերարտադրողական առողջության իրավունք 

Another aspect of the right to freedom of movement. According to Art. 13 (2) of the Universal Declaration of Human Rights, 1948: “Everyone has the right to ... return to his country.” Article 12(2), International Covenant on Civil and Political Rights, 1966 states that: “No one shall be arbitrarily deprived of the right to enter his own country.” Nevertheless, paragraph 3 of the Covenant provides for certain restrictions: “The above-mentioned rights [in Article 12(2)] shall not be subject to any restrictions except those which are provided by law, are necessary to protect national security, public order (ordre public), public health or morals or the right and freedoms of others, and are consistent with the other rights recognized in the present Covenant.”

Դա ազատ տեղաշարժվելու իրավունքի մեկ այլ հայեցակետ է։ Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի (1948 թ.) 13(2) հոդվածի համաձայն. «Յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի վերադառնալու իր երկիրը»։ «-Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» 1966 թ. միջազգային դաշնագրի 12(4) հոդվածը սահմանում է՝ «Ոչ ոք չի կարող կամայականորեն զրկվել իր սեփական երկիրը մուտք գործելու իրավունքից»։

right to seek asylum 
ապաստան հայցելու իրավունք 

All peoples have the right to self-determination; by virtue of that right they freely determine their political status and freely pursue their economic, social and cultural development.

Rights up Front Initiative 
Մարդու իրավունքներն՝ անհապաղ նախաձեռնություն 

rinderpest 
եղջերավոր անասունների ժանտախտ 

Founded in Rio de Janeiro, Brazil, in December 1986, to consolidate the growth and development of the region, as well as to reaffirm the cultural, geographical and historical identity of the nations of Latin America and the Caribbean. The Group was formed from the fusion of the Contadora Group - Mexico, Colombia, Venezuela and Panama - and the Support Group (Grupo de Apoyo) or Lima Group - Argentina, Brazil, Peru and Uruguay.

RO / Regional Office 
տարածաշրջանային գրասենյակ 

road map 
ճանապարհային քարտեզ 

roll-call vote 
անվանական քվեարկություն 

Rome Statute of the Interntional Criminal Court 
Հռոմում ստորագրված՝ Միջազգային քրեական դատարանի կանոնադրություն 

Rota / Rotavirus 
ռոտավիրուս 

rotation 
ռոտացիա 

Rotterdam Convention on the Prior Informed Consent Procedure for Certain Hazardous Chemicals and Pesticides in International Trade 
Միջազգային առևտրում առանձին վտանգավոր քիմիական նյութերի և պեստիցիդների վերաբերյալ նախնական հիմնավորված համաձայնության ընթացակարգի մասին Ռոտերդամի կոնվենցիա 

During a session of an intergovernmental body or during a conference, a meeting devoted to consideration of a specific topic, often in the form of short statements or presentations plus a question-and-answer period with the participation of all present. Participation in round tables may be limited and speakers, generally panellists, are not expected to deliver pre-packaged statements but to participate in a more or less informal fashion.

routine surveillance 
ընթացիկ վերահսկողություն 

RPF / Rwandese Patriotic Front 
ՌՀՃ / Ռուանդայի հայրենասիրական ճակատ 

RR / Resident Representative 
մշտական ներկայացուցիչ 

RRLs / Regional Reference Laboratories (WHO) 
տարածաշրջանային տեղեկատու լաբորատորիաներ (ԱՀԿ) 

A team that oversees and coordinates UNAIDS activities in a defined geographical region.

Թիմ, որը վերահսկում և համակարգում է ՄԱՁԻԱՀ-ի գործունեությունը սահմանված աշխարհագրական տարածաշրջանում:

Re: Sierra Leone. A rebel movement active in the country from 1991 to 2002 -- when it developed into a political party.

A governing principle by which all persons, institutions and entities, public and private, and including the state itself, are accountable to democratically determined, publicly promulgated, equally enforced and independently adjudicated rules which are substantively and procedurally consistent with international law, particularly human rights standards, including the following:

  • Government decisions are made according to written law and rules;
  • Government sanctions cannot be made up after the fact (ex post facto);
  • Rules are applied as much as possible consistently to all;
  • Citizens are afforded consistent written process (due process) before life, liberty or property is taken away.

run-off election 
ընտրությունների վերջին փուլ 

rural development 
գյուղական համայնքների զարգացում 

De facto population living in areas classified as rural (that is, it is the difference between the total population of a country and its urban population). Data refer to 1 July of the year indicated and are presented in thousands.

Internal migrants who move from one rural area to another.

Ներքին միգրանտներ, որոնք տեղաշարժվում են մեկ գյուղական վայրից մյուսը՝ ներառյալ նաև առևտրով զբաղվող անձանց, ֆերմեր–անասնաբույծների և գյուղատնտեսության ոլորտի աշխատողների տեղաշարժը ինչպես մոտ, այնպես էլ հեռու տարածության վրա։