EN | AM
All A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

One of the Council of Europe's two main statutory organs, together with the Committee of Ministers. The Assembly sees itself as the driving force in extending European cooperation to all democratic States throughout Europe.

pact 
պակտ 

pact 
պակտ 

paddock 
մակատեղ 

Programme acceleration funds were designed to assist the UN theme group to play a catalytic and facilitating role in advancing the scope, scale and effectiveness of a country’s response to the AIDS epidemic. Activities to be funded must be in line with one or more of the five cross-cutting functions of UNAIDS: to empower leadership for an effective country response; to mobilize and empower public, private and civil society partnerships and civil society engagement; to strengthen strategic information management; to build capacities to plan, track, monitor and evaluate country responses; and to enable access to, and efficient use of, financial and technical resources. In addition, funded activities must be in accordance with Global Task Team (GTT) recommendations.  

 

 

Ծրագրի արագացման հիմնադրամներն ստեղծվել են աջակցելու ՄԱԿ-ի թեմատիկ խմբին` կատարելու խթանողի և օժանդակողի դեր ՁԻԱՀ-ի համաճարակին երկրի հակազդման շրջանակները, ծավալները և արդյունավետությունը մեծացնելու գործում: Ֆինանսավորվելիք միջոցառումները պետք է համահունչ լինեն ՄԱՁԻԱՀ-ի հինգ փոխկապակցված գործառույթներից որևէ մեկին կամ մի քանիսին: Դրանք են` հզորացնել առաջնորդությունը հանուն երկրի արդյունավետ հակազդման, ակտիվացնել և հզորացնել պետական, մասնավոր ոլորտների և քաղաքացիական հասարակության համագործակցությունն ու քաղաքացիական հասարակության ներգրավվածությունը, ուժեղացնել ռազմավարական նշանակության տեղեկությունների կառավարումը, ստեղծել ներուժ` պլանավորելու, հետևելու, մոնիթորինգի ենթարկվելու և գնահատելու երկրի հակազդումը, հնարավոր դարձնել ֆինանսական և տեխնիկական միջոցների հասանելիությունը և արդյունավետ օգտագործումը: Բացի դրանից, ֆինանսավորվելիք միջոցառումները պետք է համապատասխանեն Գլոբալ աշխատանքային թիմի հանձնարարականներին: 

Supplementary protocols to the Convention against Transnational Organized Crime (2000): Protocol Against the Smuggling of Migrants by Land, Sea and Air; Protocol to Prevent, Suppress and Punish Trafficking in Persons, Especially Women and Children; and Protocol against the Manufacturing of and Traf- ficking in Illicit Firearms, Ammunition and Related Materials.

«Անդրազգային կազմակերպված հանցավորության դեմ» կոնվենցիայի (2000 թ.) լրացուցիչ արձանագրություններ. «Ցամաքով, ծովով և օդով միգրանտներին մաքսանենգ ճանապարհով տեղափոխման դեմ» 2000 թ. արձանագրություն, «Մարդկանց, հատկապես կանանց և երեխաների թրաֆիքինգի կանխարգելման, արգելման և պատժելու մասին» 2000 թ. արձանագրություն, և «Հրազենի, ռազմամթերքի և հարակից նյութերի անօրինական արտադրության և շրջանառության դեմ» 2001 թ. արձանագրություն։

A disease that spreads across an entire region, continent or the whole world. Preferred usage is to write “pandemic” when referring to global disease and to use “epidemic” when referring to country or regional level. For simplicity, UNAIDS often uses “epidemic”, see EPIDEMIC.

Համաճարակ, որն ընդգրկում է մի քանի երկրների, մայրցամաքների կամ ողջ երկրագնդի բնակչությունը: «Պանդեմիա» եզրը նախընտրելի է գործածել համաշխարհային մասշտաբով հիվանդության մասին խոսելիս, իսկ երկրի կամ տարածաշրջանի մակարդակներում կիրառելի է «համաճարակ» տերմինը:

panel 
մասնագիտական հանձնախումբ 

paradigm 
հարացույց (պարադիգմա) 

parasitic disease 
մակաբուծային հիվանդություն 

Created at a 1994 Oslo conference in the context of increased humanitarian and protection needs, the Partnership in Action programme established a framework for cooperation between the United Nations High Commissioner for Refugees and the more than 800 non-governmental organizations (NGOs) around the world with whom it works. 

Paris Convention for the Protection of Industrial Property 
Արդյունաբերական սեփականության պաշտպանության մասին Փարիզի կոնվենցիա 

This concept envisages full participation of women along with men in all spheres of social life. The main slogan of parity is – representation of men and women in government bodies according to 50/50 principle. 

Այս հայեցակարգը մշակվել է Եվրախորհրդի կառույցում գործող Մարդու իրավունքների դեպարտամենտի տղամարդկանց և կանանց հավասարության կոմիտեի կողմից: Այն նախատեսում է տղամարդկանց հետ միասին կանանց լիարժեք մասնակցություն հասարակական կյանքի բոլոր ոլորտներում: Զու-գակշռման գլխավոր կարգախոսն է` իշխանության մարմիններում կանանց և տղամարդկանց ներկայացվածություն, 50/50 բանաձևի համաձայն:

The principle of participation means that people should be able to determine their own well-being and participate in the planning, design, monitoring and evaluation of decisions affecting them. Individuals must be able to take part in the conduct of public affairs, including the adoption and implementation of state policies. The right to participate is guaranteed by several human rights instruments, for instance Article 25 of the International Covenant on Civil and Political Rights should be active, free and meaningful whether it is exercised directly or through intermediary organizations representing specific interests. Human rights-based approach requires both, the participatory formulation of the needed policy and legislative framework, and ensuring that participatory and democratic processes are institutionalized locally and nationally (including through capacity-building among families, communities and civil society to actively participate in relevant forums). 

The individuals and organisations that collaborate to achieve mutually agreed upon objectives. The concept of partnership connotes shared goals, common responsibility for outcomes, distinct accountabilities and reciprocal obligations. Partners may include governments, civil society, nongovernmental organisations, universities, professional and business associations, multi-lateral organisations, private companies, etc.

A person riding in a vehicle (boat, bus, car, plane, train, etc.) who is not operating it.

Անձ, որը տեղափոխվում է որևէ փոխադրամիջոցով (նավ, ավտոբուս, ավտոմեքենա, օդանավ, գնացք և այլն), սակայն անձամբ չի վարում այն։ 

A government document identifying a person as a national of the issuing State, which is evidence of the holder’s right to return to that State. In Western traditions, passports have been used for foreign travel purposes, not as domestic identity documents. The
passport is the accepted international certificate or evidence of nationality, although its evidentiary value is prima facie only.

Պետության ներսում իրավասու մարմնի կողմից տրվող փաստաթուղթ, որով անձը նույնականացվում է որպես այն տրամադրող պետության քաղաքացի, և որը վկայում է դրա իրավատիրոջ՝ այդ պետություն վերադառնալու իրավունքի մասին։ Արևմտյան ավանդույթներում անձնագրերն օգտագործվել են արտերկրում ճանապարհորդելու նպատակով, այլ ոչ թե որպես ներպետական շրջանակներում ինքնությունը հաստատող փաստաթղթեր։ Անձնագիրը քաղաքացիությունը հաստատող՝ ընդունված միջազգային վկայական է կամ հավաստագիր, թեև դրա ապացուցողական նշանակությունը միայն առերևույթ բնույթ է կրում։

Done at Washington on 19 June 1970, amended on 28 September 1979, modified on 3 February 1984 and 3 October 2001.
In force from 1 April 2002.

an agent causing disease

հիվանդություն առաջացնող հարուցիչ

The established power relations that enable men to lord it over women.

Հասարակություն, որը բնութագրվում է կնոջ նկատմամբ տղամարդու գերակայությամբ։ Իշխանական հաստատված հարաբերություններ, որոնք տղամարդուն կնոջ նկատմամբ իշխանություն են ընձեռում։

Peace-Enforcement 
միջազգային խաղաղությանն ուղղված հարկադրական միջոցներ 

Efforts aimed at preventing the outbreak, recurrence or continuation of armed conflict and therefore encompassing a wide range of political, developmental, humanitarian and human rights programmes and mechanisms.

Establishment proposed by the 2005 World Summit Outcome and later operationalized by the General Assembly, acting concurrently with the Security Council, on 20 December 2005. The Commission aims to prevent countries from falling back into violence - through reconstruction, institution building and other assistance - once fighting stops.

Seven out of the body's 31 members are elected by the Economic and Social Council.

Established on 11 October 2006. The Fund is used to provide financial assistance to countries emerging from conflict and to help facilitate some of the work of the Peacebuilding Commission.

Secretary-General Annan recommended the creation of such an office in 2005; created in line with a report of the Secretary-General: A/60/294.

Politico-military activity aimed at conflict control, which involves a United Nations presence in the field (usually involving military and civilian personnel), with the consent of the parties, to implement, or monitor the implementation of, arrangements relating to the control of conflicts (ceasefires, separation of forces and so forth), and their resolution (partial or comprehensive settlements) and/or to protect the delivery of humanitarian relief. The concept of peacekeeping has evolved over time and has given rise to "hybrid operations".

Traditional peacekeeping is authorized under Chapter VI of the UN Charter and is distinct from peace enforcement.

Civilian and military personnel designated by the national governments of the countries participating in the peace operation. These personnel are placed at the disposal of the international organisation under whose mandate the given operation is being conducted. Generally, peacekeeping forces are made up of national contingents under international command. Each national contingent is assigned either a zone of responsibility or specific functional duties.

The use of diplomatic means to persuade parties in conflict to cease hostilities and to negotiate a peaceful settlement of their dispute, essentially through means as those foreseen in Chapter VI of the Charter of the United Nations. The UN can usually play a role only if the parties to the dispute agree to it. Peacemaking thus excludes the use of force against one of the parties to enforce an end to hostilities, an activity that in United Nations parlance is referred to as “peace enforcement”.

Peer education is the teaching or sharing of health information, values and behavior in educating others who may share similar social backgrounds or life experiences.

Peers are colleagues. A peer review is a review among colleagues on a similar level. For example, a programme officer can submit a draft document to one of UNDP’s networks, and other programme officers (the peers) will review it.

penal institution 
ուղղիչ հաստատություն 

penal system 
քրեակատարողական համակարգ 

Պատիժ։ Միգրացիայի համատեքստում՝ պատժամիջոցը սովորաբար ենթադրում է տուգանք, սակայն կարող է լինել նաև հետագա մուտքի արգելք։

Phrase used (in the Third Committee, for instance) to refer to international development efforts that focus on improving: local communities' self-reliance; social justice; and participatory decision-making.

Treatment (by antiviral agents) given immediately to people (such as care providers or laboratory technicians) who suspect they have just been exposed to dangerous infectious agents such as HIV, smallpox, tularemia.

The US President’s Emergency Plan for AIDS Relief (Emergency Plan/PEPFAR) announced by President George W. Bush in his State of the Union Address 28 January 2003 is the largest commitment ever by a single nation towards an international health initiative - a five-year, US$ 15-billion, multifaceted approach to responding to the HIV epidemic around the world. The goals of the Emergency Plan include support for treatment for two million HIV infected people, support for prevention of seven million new infections, and support for care for 10 million people infected or affected by HIV. For fiscal year 2008, President Bush requested US$ 5.4 billion. http://www.pepfar.gov/press/81352.htm

 

Gross national income divided by mid-year population (or population size if mid-year population is not available).

The per capita GNP is obtained by dividing the total gross national product by the total population. (1) the gross domestic product (GDP), which measures the total output of goods and services for final use produced by residents and nonresidents, regardless of the allocation to domestic and foreign claims, plus (2) net factor income from abroad, which is the income residents receive from abroad for factor services (labour and capital) less similar payments made to non-residents who contributed to the domestic economy.

The average health expenditure (in United States dollars) per person in a year.

A measure of human progress, using overall well-being to judge the level of a country’s development.

Total expenditure on health divided by the mid-year population (or population size if mid-year population is not available).

The degree to which an operation or organization operates according to specific criteria/ standards/guidelines or achieves results in accordance with stated goals or plans.

A variable that allows the verification of changes in the development intervention or shows results relative to what was planned. 

Փոփոխական, որ թույլ է տալիս ստուգել զարգացման ոլորտի միջամտության հետևանքով առաջացած փոփոխությունները կամ ցույց է տալիս նվաճված արդյունքները՝ ծրագրվածի համեմատությամբ:

perinatal 
պերինատալ 

periodicity 
պարբերականություն 

Located in the Peace Palace, The Hague, Netherlands. The PCA was established by the Convention for Pacific Settlement of International Disputes, concluded at The Hague in 1899 during the first Hague Peace Conference. The PCA offers a broad range of services for resolving disputes between States, and disputes between States and private parties, as well as disputes in which intergovernmental organizations are involved. These services include arbitration, conciliation, fact-finding commissions of inquiry, good offices and mediation.

Permanent Forum on Indigenous Issues 
Տեղաբնիկների հարցերի մշտական համաժողով 

Of the Security Council.
Since the inception of the United Nations in 1945, and as of 2010, as per Article 23 of the Charter of the United Nations, the Security Council has had five permanent members: China, France, the Russian Federation, the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland and the United States of America.

Only the five permanent members of the Security Council can veto a resolution; no decision on substantive matters can be adopted if one of the five permanent members is against it.

The right, granted by a host State to a non-national, to live and work therein on a permanent (unlimited) basis.

Քաղաքացի չհանդիսացող անձին հյուրընկալող պետության համապատասխան մարմինների կողմից տրված իրավունք այդ երկրում մշտական հիմունքներով (անսահմանափակ կամ անորոշ ժամկետով) ապրելու եւ աշխատելու համար։

Հյուրընկալող պետությունում մշտական բնակության իրավունքից օգտվող՝ քաղաքացի չհանդիսացող անձ։

Legally admitted immigrants who are accepted to settle in the receiving country, including persons admitted for the purpose of family reunion.

Օրինական կարգով ընդունված իմիգրանտներ (ներգաղթողներ), որոնց բնակություն հաստատելու փաստն ընդունվում է ընդունող պետության կողմից, այդ թվում` ընտանիքի վերամիացման նպատակով ընդունված անձինք։ 

Re: Israel and Palestine. Refers to a final solution of the disputed issues between Israel and Palestine, such as borders, Jerusalem, Palestinian refugees, Jewish settlements.

Documentation, usually issued by a governmental authority, which allows something to exist or someone to perform certain acts or services. In the migration context, reference to residence permits or work permits is common.

Սովորաբար պետական մարմնի կողմից տրվող փաստաթղթեր, որոնցով թույլատրվում է ինչ–որ բանի գոյությունը կամ ինչ–որ մեկի կողմից որոշակի գործողություններ կատարելը կամ ծառայություններ մատուցելը։ Միգրացիայի համատեքստում՝ համընդհանուր կերպով օգտագործվում են բնակության (կացության) թույլտվություն կամ աշխատանքի թույլտվություն տերմինները։

In refugee context, a threat to life or freedom on account of race, religion, nationality, political opinion or membership of a particular social group.

Փախստականների համատեքստում՝ կյանքին կամ ազատությանը սպառնացող վտանգ՝ ռասայի, կրոնի, քաղաքացիության, քաղաքական հայացքի կամ կոնկրետ սոցիալական խմբի պատկանելության հիմքով։ Հետապնդումը ենթադրում է մարդու իրավունքների չարաշահումներ կամ այլ լուրջ վնաս, որը հաճախ, սակայն ոչ միշտ իրականացվում է համակարգված կամ պարբերական եղանակով։ Խտրականությունը ոչ միշտ է որակվում որպես հետապնդում, թեև այն կարող է առկա լինել, եթե բացասաբար է անդրադառնում տվյալ անձի հիմնարար իրավունքների վրա, կամ եթե մի քանի խտրական միջոցների հետևանքով կուտակային ձևով լուրջ վնաս է հասցվում։

A generic term used by the Office of the United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR) to describe an individual whose protection and assistance needs are of interest to UNHCR: a refugee under the 1951 Convention, a person who has been forced to leave his/her country as a result of conflict or events seriously disturbing public order, a returnee, a stateless person, and, in some situations, an internally displaced person. UNHCR's authority to act on behalf of persons of concern other than refugees is based on General Assembly resolutions.

A person who has successfully completed the prescribed course in midwifery and is able to give the necessary supervision, care and advice to women during pregnancy, labour and the postpartum period, to conduct deliveries alone, to provide lifesaving obstetric care, and to care for the newborn and the infant.

Can be determined in terms of biological differences (biological sex) and of social roles (gender or social sex). Thus, there exist two biological sexes, male and female, and two social-cultural. The basic theoretical and political problem is whether sex-gender, as a socially constructed phenomenon, is connected to and determined by human biology. Anthropological studies revealed that sex-gender, sexuality and sex roles are culturally determined. Despite the wide spread of gender differentiation, social tasks of men and women are volatile, and in different societies the ties between social and biological roles are not the same. Psychologists tend to perceive gender identity as an outcome of education. Ethno methodologists study sex-gender as an issue of formation of individual sexuality.

Կարող է բնորոշվել կենսաբանական տարբերությունների տեսանկյունից (կենսաբանական սեռ) և սոցիալական դերերի տեսանկյունից (գենդեր կամ սոցիալական սեռ)։ Այսպիսով, գոյություն ունի կենսաբանակն երկու սեռ՝ արական և իգական, և երկու սոցիալական-մշակութային սեռ։ Հիմնական տեսական և քաղաքական խնդիրն այն է, թե արդյո՞ք սեռ-գենդերը, որպես սոցիալապես որոշարկված երևույթ, կապված է մարդու կենսաբանության հետ և պայմանավորված դրանով։ Մարդաբանական հետազոտությունները պարզել են, որ սեռ-գենդերը, սեռականությունը և սեռային դերերը որոշվում են մշակույթով։ Չնայած գենդերային տարբերակման լայն տարածմանը, տղամարդկանց և կանանց սոցիալական խնդիրները փոփոխական են և տարբեր հասարակություններում սոցիալական և կենսաբանական սեռերի միջև կապերը նույնը չեն։ Հոգեբանները հակված են գենդերային ինքնությունն ընկալել որպես կրթության արդյունք։ Էթնոմեթոդաբանները սեռ-գենդերն ուսումնասիրում են որպես անհատական սեռականության ձևավորման հարց։ 

“Person not wanted”. An unwanted or undesirable person. In the diplomatic context, a person rejected by the host government.

«Անընդունելի անձ»։ Անընդունելի կամ անցանկալի անձ։ Դիվանագիտական համատեքստում՝ անձ, որը մերժում է ստանում հյուրընկալող կառավարության կողմից։

Ցանկացած տեղեկություն, որ կարող է օգտագործվել տվյալների սուբյեկտի ինքնությունը պարզելու կամ նրան վնասելու համար։

Անձին դատական գործընթացի մեջ ներգրավելու՝ դատարանի իրավասությունը. իրավազորություն պաշտպանյալի անձնական իրավունքների, այլ ոչ զուտ գույքային շահերի նկատմամբ։ Դա կարող է վերաբերել նաև պետության՝ օտարերկրյա պետությունում գտնվող իր քաղաքացիների առնչությամբ գործելու իրավասությանը՝ կարգավորելով նրանց կարգավիճակը և նրանց առաջարկելով պաշտպանություն։

persons with disabilities 
հաշմանդամություն ունեցող անձինք 

pesticide 
պեստիցիդ, թունաքիմիկատ 

Տե՛ս հովանավորություն

petrussis (whopping cough) 
կապույտ հազ 

Initiative launched by NATO in 1994, offering transitional association status to former members of the Warsaw Treaty Organization and non-aligned nations and giving them the opportunity to cooperate with NATO in peacekeeping, search and rescue, humanitarian and other agreed-to operations.

PH / Public Health 
հանրային առողջապահություն 

PHS / Public Health System 
հանրային առողջապահության համակարգ 

Items that remain in an existing state, such as housing, building, and land, or items which increase in value, such as gold jewellery, or items which decrease in value, such as appliances, clothes and vehicles.

PIF / Pacific Islands Forum 
ԽԿՖ / Խաղաղօվկիանոսյան կղզիների ֆորում 

PIF/ Project Identification Form 
Ծրագրի նույնականացման ձևաթերթ 

pilot phase 
փորձնական փուլ 

pilot stage 
փորձնական/ փորձարկային փուլ 

See country of habitual/usual residence    

Վայր այն երկրում, որտեղ անձը բնակվում է, և որտեղ նա սովորաբար անցկացնում է ամենօրյա հանգստի ժամանակահատվածը։

A party who brings a civil suit (by filing a complaint) in a court of law.

Ընդհանուր իրավասության դատարան (բողոք ներկայացնելու միջոցով) քաղաքացիական հայց ներկայացնող կողմ։

plan of action 
գործողությունների ծրագիր 

plebiscite 
պլեբիսցիտ, համաժողովրդական քվեարկություն 

Usually designates a meeting that all members and observers (States or others) may attend. One speaks of an intergovernmental body “meeting in plenary” (see also Official meeting).

plenary meeting 
լիագումար նիստ 

Plenipotentiary Conference 
Լիազոր ներկայացուցիչների խորհրդաժողով 

It is preferable to use “people living with HIV” (PLHIV), since this reflects the fact that an infected person may continue to live well and productively for many years. Referring to people living with HIV as innocent victims (which is often used to describe HIV-positive children or people who have acquired HIV medically) wrongly implies that people infected in other ways are somehow deserving of punishment. It is preferable to use “people living with HIV”, or “children with HIV”. http://data.unaids.org/pub/Report/2007/JC1299-PolicyBrief-GIPA_en.pdf

 

Նախընտրելի է գործածել «ՄԻԱՎ-ով ապրող մարդիկ» արտահայտությունը, քանի որ այն արտացոլում է այն իրողությունը, որ ՄԻԱՎ-ով վարակված անձը կարող է երկար տարիներ ապրել լիարժեք կյանքով։ ՄԻԱՎ-ի նկատմամբ դրական երեխաներին կամ բժշկական միջամտությունների արդյունքում ՄԻԱՎ-ով վարակված մարդկանց հաճախ անվանում են «անմեղ զոհեր»: Սա կարող է դառնալ այլ ուղիներով վարակված մարդկանց՝ պատժի արժանի լինելու վերաբերյալ մտայնության պատճառ։ Ուստի նախընտրելի է գործածել «ՄԻԱՎ-ով ապրող մարդիկ» կամ «ՄԻԱՎ ունեցող երեխաներ» արտահայտությունները։

PLO / Palestine Liberation Organization 
ՊԱԿ / Պաղեստինի ազատագրման կազմակերպություն 

PMTCT / Prevention of Mother-to-Child Transmission 
ՄԵՓԿ / մորից երեխային փոխանցման կանխարգելում 

General principles by which a government is guided in its management of public affairs.

Ընդհանուր սկզբունքներ, որոնցով կառավարությունը ղեկավարվում է իր հանրային գործերը կառավարելիս։

policy-making organ 
քաղաքականություն սահմանող մարմին 

polio 
պոլիոմիելիտ 

Political accountability is a proactive process by which public officials inform about and justify their plans of action, their behaviour and results and are sanctioned accordingly. The election mechanism, in principle, ensures political accountability. 

«Փախստականների կարգավիճակի մասին» 1951 թ. կոնվենցիայով սահմանված հիմքերից մեկը, քաղաքական հայացքի հիմքով հետապնդման դեպքում ենթադրվում է, որ անձն ունի կամ նրան վերագրվում է մի կարծիք, որն արտահայտվել կամ որն արտահայտելու համար նա մեղադրվում է, և որը հայտնվել է իշխանությունների ուշադրության կենտրոնում։ Այդ հիմքը վերաբերում է նաև այն ենթադրությանը, որ կարծիքը, որը թեև դեռևս չի արտահայտվել, կարտահայտվի, և արտահայտվելու դեպքում իշխանությունները հանդուրժողականություն չեն դրսևորի։

political prisoner 
քաղաքական բանտարկյալ 

political rights 
քաղաքական իրավունքներ 

political strife 
քաղաքական պայքար 

political turmoil 
քաղաքական անկայունություն 

A term used in environmental management. It means the control of emissions and effluents into air, water or soil.
In the hierarchy of controls, pollution prevention and waste minimization are more desirable than pollution control.

poor agricultural practices 
գյուղատնտեսական թերի աշխատաեղանակներ 

poor irrigation 
անբավարար ոռոգում 

POP / persistent organic pollutants 
կայուն օրգանական աղտոտիչներ 

All the inhabitants of a given country or area considered together. Estimates are based on a recent census, official national data or United Nations projections. Presented in thousands or actual value.

De facto population as of 1 July of the year indicated classified by sex (male, female, both sexes combined). Data are presented in thousands.

Population increment over a period, that is, the difference between the population at the end of the period and that at the beginning of the period. Refers to five-year periods running from 1 July to 30 June of the initial and final years. Data are presented in thousands.

Population Division 
Բնակչության բաժանմունք 

The average exponential population growth of the population in a given period of time. Expressed as a percentage.

A portfolio is a set of (mostly related) projects and programmes which are looked after by one programme officer.

portfolio manager 
ծրագրերի ղեկավար (օր.` շրջակա միջավայրի ծրագրերի ղեկավար) 

One of the ways to attain gender balance. In practice that means giving preference to women over men in all the core sectors, viz. in appointments to high-visibility, well-remunerated positions and in admissions to colleges and universities, in nominating candidates to the positions in power structures, in awarding State prizes, etc.The policy is grounded in the idea that if the selection between equally qualified men and women is made on the "same grounds", the preference is given to the former almost by inertia reinforcing the stereotype of men's superiority. If the positive discrimination principle is applied, women are given a fairer chance.

Հասարակության մեջ գենդերային խտրականության առկայության պայմաններում իրավունքների հավասարությունը չի առաջացնում հնարավորությունների հավասարություն կանանց համար: Արտոնությունների համակարգը կանանց համար այս դեպքում հնարավորություն է տալիս հավասարեցնել իրենց և տղամարդկանց մեկնարկային հնարավորությունները: Այդպիսի համակարգի ստեղծումը և իրագործումը կոչվում է պոզիտիվ խտրականություն:

post-disaster reconstruction 
հետաղետային վերակառուցում 

post-disaster situation 
հետաղետային իրավիճակ 

Condition where people's basic needs for food, clothing, and shelter are not being met. Poverty is generally of two types: (1) Absolute poverty is synonymous with destitution and occurs when people cannot obtain adequate resources (measured in terms of calories or nutrition) to support a minimum level of physical health. (2) Relative poverty occurs when people do not enjoy a certain minimum level of living standards as determined by a government (and enjoyed by the bulk of the population) that vary from country to country, sometimes within the same country.

 

Վիճակ, երբ մարդու կենսական պահանջները գերազանցում են դրանց բավարարման համար նրա հնարավորությունները: Աղքատությունը լինում է բացարձակ (երբ միջոցները չեն բավարարում ֆիզիկական կյանքի և առողջության պահպանման համար) և հարաբերական (երբ միջոցները չեն բավարարում տվյալ հասարակության մեջ ընդունված կյանքի մակարդակը ապահովելու համար):

Poverty deprives people of the means to buy or produce food. Hunger and malnutrition cause enormous human and economic costs by adversely affecting the health and productivity of populations. Hungry children cannot learn and hungry adults cannot be productive and earn their living; they are trapped in a vicious cycle of hunger and malnutrition, illness and poverty. Measures to combat hunger directly are therefore needed. 

poverty eradication 
աղքատության վերացում 

Poverty gap is the mean shortfall from the poverty line (counting the nonpoor as having zero shortfall), expressed as a percentage of the poverty line. This measure reflects the depth of poverty as well as its incidence.

poverty incidence 
աղքատության մակարդակ 

poverty line 
աղքատության գիծ 

poverty reduction 
աղքատության կրճատում 

A detained person as defined in articles 4 and 5 of the Geneva Convention relative to the Treatment of Prisoners of War of 12 August 1949 (Third Geneva Convention). In particular one who, while engaged in combat under orders of his government, is captured by the armed forces of the enemy. A POW can be a member of the armed forces, of a militia or volunteer corps, of the merchant marine or a civilian aircraft crew, or of groups spontaneously taking up arms to resist an invading force.

power-sharing arrangement 
լիազորությունները կիսելու մասին պայմանավորվածություն 

PPP / Public-private partnership 
պետական-մասնավոր գործընկերություն 

A mechanism for delivering essential community infrastructure and services. In particular, PPPs have been endorsed by international financial institutions and aid organizations. They have been seen as a means of filling the widening gap between pressures for improved public services in developing countries and the capacity of governments and international development budgets to fund those services. They also represent a response to the poor performance of many State-owned enterprises, as well as concerns about the quality of government service delivery and the way it is administered.

Even in developing countries, not all PPPs are intended to facilitate poverty reduction. Many PPPs are implemented to meet the needs of more affluent sections of the population or for the provision of infrastructure and services to support major economic enterprises. There is clearly scope, however, for PPPs to be targeted in whole or in part towards producing tangible economic, social and environmental benefits for the poor.

PPP / Purchasing Power Parity 
գնողունակության պարիտետ 

practice 
գործելակերպ, գործելաձև, աշխատաեղանակ 

pre-assessment mission 
իրավիճակի նախնական գնահատման առաքելություն 

Services that assist governments and migrants in facilitating visa applications prior to the submission of the application. They may include: assistance in completing and filling visa application forms; assistance in compiling supporting documentation for the visa application; verification of legal, educational and employment related papers; translation of documents.

Ծառայություններ, որոնք օժանդակում են պետություններին և միգրանտներին վիզայի համար ներկայացվող դիմումների հետ կապված ընթացակարգերի դյուրացման հարցում՝ նախքան դիմումը ներկայացնելը։ Դրանք կարող են ներառել՝ օժանդակություն՝ վիզայի համար ներկայացվող դիմումների ձևերը լրացնելու հարցում, օժանդակություն՝ վիզայի համար ներկայացվող դիմումը հիմնավորող փաստաթղթերը հավաքելու հարցում, իրավական, կրթական և աշխատանքի հետ կապված փաստաթղթերի ստուգում, փաստաթղթերի թարգմանություն։

pre-trial judge 
նախաքննության դատավոր 

precursor chemicals 
պրեկուրսորներ 

prefeasibility study 
տեխնիկա-տնտեսական ուսումնասիրություն 

pregnancy-related deaths 
հղիության հետ կապված մահվան դեպքեր 

prejudice 
նախապաշարմունք 

prenatal and delivery care 
նախածննդաբերական խնամք և խնամք ծննդաբերության ժամանակ 

A method of paying for the cost of health care services in advance of their use. A method providing in advance for the cost of predetermined benefits for a population group, through regular periodic payments in the form of premiums, dues, or contributions, including those contributions that are made to a health fund by employers on behalf of their employees.

press accreditation 
լրատվական միջոցների հավատարմագրում 

press freedom 
մամուլի ազատություն 

presumption of innocence 
անմեղության կանխավարկած 

Usually given as a percentage, HIV prevalence quantifies the proportion of individuals in a population who have HIV at a specific point in time. UNAIDS normally reports HIV prevalence among adults, aged 15–49 years.

 

ՄԻԱՎ-ի տարածվածությունը, որը սովորաբար տրվում է տոկոսային արտահայտությամբ, քանակապես ներկայացնում է բնակչության մեջ այն անձանց բաժնեմասը, որոնց մոտ ժամանակի որոշակի պահի արձանագրվել է ՄԻԱՎ վարակ: ՄԱՁԻԱՀ-ը սովորաբար ներկայացնում է ՄԻԱՎ-ի տարածվածությունը 15-49 տարեկան անձանց շրջանում:

The proportion of the population with the health condition or disease in a given time. Expressed in 100, 1000, 10 000 or 100 000 population.

Preventing nuclear proliferation 
Միջուկային զենքի տարածման կանխարգելում 

Action to prevent disputes from arising between parties, to preventexisting disputes from escalating into conflicts and to limit the spread of the latter when they occur.

In September 1999, the IMF established the Poverty Reduction and Growth Facility (PRGF) to make the objectives of poverty reduction and growth more central to lending operations in its poorest member countries. https://www.imf.org/external/np/exr/facts/prgf.htm

price quotation 
գնային առաջարկ 

At first sight; on first appearance but subject to further evidence or information. In the migration context, an application for immigrant status may undergo preliminary review to determine whether there is a prima facie showing of all the basic requirements (often as a condition for receiving financial assistance or a work permit).

Լատիներեն արտահայտություն, որ նշանակում է «առաջին հայացքից». առաջին տպավորության հիման վրա, որի համար, սակայն, հետագայում ներկայացվում են փաստաթղթեր կամ տրամադրվում են տեղեկություններ։ Դա բավարար ապացույց է՝ փաստն արձանագրելու կամ կանխավարկած առաջ քաշելու համար, եթե հակառակը չի ապացուցվում կամ հերքվում։ Միգրացիայի համատեքստում՝ իմիգրանտի (ներգաղթողի) կարգավիճակի համար դիմումը կարող է ենթարկվել նախնական վերանայման, որպեսզի հնարավոր լինի որոշել, թե արդյոք կա բոլոր հիմնական պահանջների մասին վկայող առերևույթ հիմք (հաճախ որպես ֆինանսական օժանդակություն կամ աշխատանքի թույլտվություն ստանալու պայման)։

Primacy of human rights over any economic or commercial agreement has been affirmed over and over again by resolutions adopted by U.N. bodies and by its member states. The primacy of human rights law over all other regimes of international law is a basic and fundamental principle that should not be departed from. 

Forest that has been undisturbed by recent natural accidents or by human activities. Often thought of as being comprised of "native" tree species (i.e., ones that have been growing in that geographical area for a relatively long time.

Defined by the World Health Organization as essential and preventative health care universally accessible in a community at a cost the community can afford.

A centre that provides services which are usually the first point of contact with a health professional. They include services provided by general practitioners, dentists, community nurses, pharmacists and midwives,
among others.

In international practice, review of applicants for admission at checkpoints is divided into “primary” and “secondary” inspection. The vast majority of applicants for admission undergo only a short screening at primary inspection booths prior to admission. Any applicant about whom the migration official has doubts is referred to secondary inspection, where the applicant undergoes an interview or additional investigation. The use of this two-step approach is more efficient and minimizes delays for the majority of legitimate travellers.

Միջազգային պրակտիկայում` անցակետերում ընդունման համար դիմողին ստուգման ենթարկելն իրականացվում է երկու փուլով՝ առաջնային և երկրորդային ստուգման միջոցով։ Ընդունման համար դիմողների մեծամասնությունը նախքան ընդունումն անցնում է միայն կարճ զննում՝ առաջնային ստուգման անցակետերում։ Ցանկացած դիմող, ում առնչությամբ միգրացիայի հարցերով պաշտոնատար անձը կասկածներ ունի, կամ ով գրանցված է պետության հսկողական համակարգում, անցնում է երկրորդային ստուգում, երբ դիմողն անցնում է հարցազրույց կամ ենթարկվում է լրացուցիչ քննության։ Երկու փուլից բաղկացած այդ մեթոդի կիրառումն ավելի արդյունավետ է և նվազեցնում է հետաձգման դեպքերը օրինական ճանապարհորդողների համար։

The person who applies for refugee or other immigration status. General international practice is that dependants (usually a spouse and any minor children) are considered derivative applicants and receive the same status afforded to the principal applicant.

Միգրացիայի համատեքստում՝ անձ, որը դիմում է փախստականի կամ իմիգրացիոն [ներգաղթային] այլ կարգավիճակ ստանալու համար։ Ընդհանուր միջազգային պրակտիկայում խնամքի տակ գտնվող անձինք (սովորաբար ամուսիններից մեկը և անչափահաս երեխաները) համարվում են դիմողի ընտանեկից և ստանում են գլխավոր դիմողին տրամադրված նույն կարգավիճակը։

In the context of international human rights law, the principle of proportionality is relevant in circumstances in which interferences with a given human right is permitted. It requires striking a fair balance between the interests of the community as a whole (general well-being of the country) and the individual’s effective enjoyment of his or her right to food. In practice, this means that when a measure affecting a person or group’s free exercise of the right to food is necessary for the purpose of serving a compelling public interest, it must be balanced by accompanying measures preventing or minimizing interference with a people’s capacity to feed themselves through their own efforts and by their own means.

The principle that nations have the right to enjoy territorial integrity and political independence, free from intervention by other nations.
Article 2, paragraph 1 of the Charter of the United Nations states: "The Organization is based on the principle of the sovereign equality of all its Members."

Twenty-three principles on marine pollution endorsed by the United Nations Conference on the Human Environment held in Stockholm.

Principles Relating to Remote Sensing of the Earth from Outer Space 
Տիեզերքից Երկրի հեռահար զոնդավորման վերաբերյալ սկզբունքներ 

Principles Relevant to the Use of Nuclear Power sources in Outer Space 
Տիեզերքում միջուկային էներգիայի աղբյուրների օգտագործման սկզբունքներ 

priority 
գերակայություն 

private enterprise 
մասնավոր ձեռնարկություն 

The sum of total outlays on health by private entities, notably commercial insurance, non-profit institutions, households acting as complementary funders to the previously cited institutions or disbursing unilaterally on health commodities. This would include out-of-pocket health expenditure, patient co-payments, private health insurance premiums, and health expenditures by nongovernmental organizations.

A health insurance scheme often characterized with the following features: voluntary, managed outside the social security system with risk-rated or community rated premiums, managed by an independent legal entity (an incorporation, organization, association or foundation) not by a state/quasi state body, operating for profit or non-profit.

private insurance 
մասնավոր ապահովագրություն 

Branch of domestic law which deals with cases having a foreign element, i.e. contact with some system of law other than the domestic system. Not a branch of public international law.

Ներպետական իրավունքի ճյուղ, որը կարգավորում է օտար տարր պարունակող հարցերը, այսինքն՝ առնչվում է ներպետական համակարգից տարբեր իրավունքի որևէ այլ համակարգի հետ։ Այն միջազգային հանրային իրավունքի ճյուղ չէ։

private sector 
մասնավոր հատված 

“For the public good”, being or involving uncompensated legal services performed especially for the public good.

«Հօգուտ հանրային շահի»` անվճար իրավաբանական ծառայություններ, որոնք մատուցվում են հատկապես հօգուտ հանրային շահի։

An evaluation of the internal dynamics of the implementing organizations, their policy instruments, their service delivery mechanisms, their management practices, and the linkages among these.

Իրականացնող կազմակերպությունների, քաղաքականության իրենց գործիքների, իրենց ծառայությունների մատուցման մեխանիզմների, կառավարման գործելաոճի և սրանց միջև կապերի ներքին զարգացման գնահատում:

Process indicators provide information on the processes by which human rights are implemented, specifically through laws, policies, programmes, regulatory measures, etc. They are designed to assess how, and to what degree, activities necessary to attain objectives specific to certain rights are put into practice, and the progress of these activities over time. 

productive work 
արտադրողական աշխատանք 

Programme Coordinating Board 
Ծրագրի համակարգման խորհուրդ 

Programme Manager 
ծրագրի ղեկավար 

Programme Officer 
ծրագրի համակարգող 

Programme on Public Administration and Finance 
Պետական կառավարման և ֆինանսավորման ծրագիր 

Torture is prohibited by numerous international documents, such as the Universal Declaration of Human Rights, 1948 (art. 5), American Declaration of Rights and Duties of Man, 1948 (art. 26), UN International Covenant on Civil and Political Rights, 1966 (art. 7), European Convention on Human Rights, 1950 (art. 3), various UN resolutions. Torture is an international crime; the protection against torture is an obligation of States and is seen as a fundamental human right. The prohibition of torture is generally viewed as having reached the level of jus cogens, a peremptory norm of international law.

Խոշտանգումներն արգելված են բազմաթիվ միջազգային փաստաթղթերով, ինչպես օրինակ՝ Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի 5-րդ հոդվածով, «Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի 1966 թ. միջազգային դաշնագրի 7-րդ հոդվածով, «Խոշտանգումների և այլ դաժան անմարդկային և արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի դեմ» 1984 թ. կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածով և ՄԱԿ-ի տարբեր բանաձևերով, Մարդու իրավունքների մասին եվրոպական կոնվենցիայի (1950 թ.) 3-րդ հոդվածով, Մարդու իրավունքների և պարտականությունների ամերիկյան հռչակագրի (1948 թ.) 26-րդ հոդվածով։ Խոշտանգումը միջազգային հանցագործություն է. խոշտանգումներից պաշտպանությունը պետությունների պարտականությունն է և համարվում է մարդու հիմնարար իրավունք։ Խոշտանգումների արգելումն ընդհանրապես հավակնում է լինել միջազգային իրավունքի համընդհանուր պարտադիր նորմ (jus cogens՝) որպես միջազգային իրավունքի իմպերատիվ նորմ։

Project ION (International Operations on NPS) 
Նոր հոգեներգործուն նյութերի վերաբերյալ միջազգային գործողություններ ծրագիր 

A migrant worker admitted to a State of employment for a defined period to work solely on a specific project being carried out in that State by his or her employer (Art. 2(2) (f), International Convention on the Protection of the Rights of All Migrant Workers and Members of Their Families, 1990).

Աշխատող միգրանտ, ում թույլ են տվել մուտք գործել աշխատանք տրամադրող պետություն սահմանված ժամանակահատվածով՝ միայն որոշակի ծրագրով աշխատելու համար, որն իրականացվում է այդ պետությունում, սակայն իր գործատուի կողմից։ («Բոլոր միգրանտ աշխատողների և նրանց ընտանիքների անդամների իրավունքների պաշտպանության վերաբերյալ» 1990 թ. միջազգային կոնվենցիայի 2(2)(զ) հոդված)

proliferation of nuclear weapons 
միջուկային զենքի տարածում 

promoting economic growth 
տնտեսական աճի խթանում 

A criminal proceeding in which an accused person is tried.

Պետության կողմից սովորաբար հարուցվող քրեական գործ կամ վարույթ, որում մեղադրվող անձը ենթարկվում է դատական քննության։ Ավելի լայն իմաստով՝ քաղաքացիական կամ քրեական գործի կամ վարույթի իրականացում։

Persons accorded protection under International Humanitarian Law, who take no active part in the hostilities, including members of armed forces who have laid down their arms and those placed hors de combat by sickness, wounds, detention, or any other cause, shall in all circumstances be treated humanely, without any adverse distinction founded on race, colour, religion or faith, sex, birth or wealth, or any other similar criteria.

Զինված ընդհարման ժամանակ այն քաղաքացիները, ովքեր թշնամի պետության մարտիկները չեն, սակայն գտնվում են պատերազմող պետության տարածքում կամ այդպիսի պետության կողմից օկուպացված տարածքում։ Պաշտպանության տակ գտնվող անձինք այդ տարածքը լքելու իրավունք ունեն, քանի դեռ նրանց մեկնումը չի հակասում պատերազմող պետության ազգային շահերին։ Պատերազմող պետություններն իրավասու են, անվտանգության նկատառումներով, սահմանափակելու պաշտպանության տակ գտնվող անձանց տեղաշարժվելու ազատությունն այնպիսի միջոցներ սահմանելու միջոցով, ինչպիսիք են օրինակ՝ հիմնական բնակության վայրի փոփոխությունն արգելելը, որոշակի գոտիներ մուտք գործելն արգելելը, ինչպես նաև որոշակի հանգամանքներում ճանապարհորդելն արգելելը, տնային կալանք և ներկալում նախատեսող միջոցները։

All activities aimed at obtaining respect for individual rights in accordance with the letter and spirit of the relevant bodies of law (namely, Human Rights Law, International Humanitarian Law, Migration Law and Refugee Law).

««Պաշտպանություն» հասկացության մեջ ներառված են անհատի իրավունքների նկատմամբ լիարժեք հարգանքն ապահովող բոլոր գործողությունները՝ իրավունքի համապատասխան ճյուղերի տառին ու ոգուն համապատասխան, այսինքն՝ մարդու իրավունքների ոլորտում գործող իրավունք, միջազգային մարդասիրական իրավունք և փախստականների իրավունք։ Մարդու իրավունքների հարցերով կազմակերպությունները և մարդասիրական կազմակերպությունները պետք է իրականացնեն այդ գործողություններն անաչառորեն (բայց ոչ ռասայական, ազգային կամ էթնիկական ծագման, լեզվի կամ սեռի հիմքով)» (Միջգերատեսչական մշտական կոմիտե)։

Կազմակերպության կողմից որևէ անձին կամ խմբին տրամադրված պաշտպանություն՝ կամ միջազգային փաստաթղթային գործիքներով վերապահված մանդատին համապատասխան՝ միջազգային սովորութային իրավունքի կիրառմամբ, կամ էլ կազմակերպության գործողություններով վերապահված մանդատին համապատասխան: Այդպիսի պաշտպանության նպատակն է ապահովել հարգանքն այն իրավունքների նկատմամբ, որոնք սահմանված են «Փախստականների կարգավիճակի մասին» 1951 թ. կոնվենցիայով, Ժնևի 1949 թ. կոնվենցիաներով և 1977 թ. արձանագրություններով, ինչպես նաև պահպանել Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի նախաձեռնության իրավունքը, ապահովել Միգրացիայի միջազգային կազմակերպության, Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության կոնվենցիաներով, մարդու իրավունքները կարգավորող փաստաթղթային գործիքներով նախատեսված դե ֆակտո պաշտպանությունը։

Իրավական նորմեր, որոնցով փոքրամասնություն կազմող խմբերին և այդպիսի խմբերի առանձին անդամներին առաջարկվում է պաշտպանություն՝ երաշխավորելով այնպիսի իրավունքներ, ինչպիսիք են իրենց մայրենի լեզուն ազատորեն օգտագործելու իրավունքը, իրենց կրոնն ազատորեն դավանելու իրավունքը և այլն։ Տե՛ս նաև «Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» 1966 թ. միջազգային դաշնագրի 27-րդ հոդվածի դրույթները։

protectionism 
հովանավորչություն, պրոտեկցիոնիզմ 

A form of malnutrition measured not by how much food is eaten but by physical measurements of the body - weight or height - and age (see Stunting, Wasting, Underweight).

protocol 
արձանագրություն 

Done at Montreal, 24 February 1988; entered into force on 6 August 1989. It extends the provisions of the Convention for the Suppression of Unlawful Acts against the Safety of Civil Aviation to encompass terrorist acts at airports serving international civil aviation.

Replaced by the Convention on the Suppression of Unlawful Acts Relating to International Civil Aviation.

Under certain circumstances, when an individual is seeking medical care, HIV testing may be offered. It may be diagnostic - as when a patient presents with symptoms that may be attributable to HIV or has an illness associated with HIV such as tuberculosis - or it may be a routine offer to anasymptomatic person. For example, HIV testing may be offered as part of the clinical evaluation of patients with sexually transmitted infections and pregnant women. HIV testing may be offered to all patients where HIV is prevalent. Regardless of the type of testing and the location of the offer, all HIV testing should always be carried out under conditions respecting the three Cs-confidentiality, informed consent and counselling. Testing without counselling has little impact on behaviour and is a significant lost opportunity for assisting people to avoid acquiring or transmitting infection.

Որոշակի իրավիճակներում, երբ անհատը դիմում է բժշկական օգնության, նրան կարող է առաջարկվել ՄԻԱՎ-ի վերաբերյալ հետազոտություն: Դա կարող է լինել ախտորոշման նպատակով, երբ, օրինակ, հիվանդն ունի այնպիսի ախտանշաններ, որոնք կարող են պայմանավորված լինել ՄԻԱՎ-ով, կամ ունի վարակին առնչվող որևէ հիվանդություն, օրինակ` տուբերկուլոզ: ՄԻԱՎ-ի վերաբերյալ հետազոտություն կարող է առաջարկվել նաև ախտանշաններ չունեցող մարդուն` համաձայն սահմանված կարգի: Օրինակ` ՄԻԱՎ-ի վերաբերյալ հետազոտություն կարող է առաջարկվել հղիներին և ՍՃՓՎ ունեցող հիվանդներին` որպես նրանց կլինիկական գնահատման մաս: ՄԻԱՎ-ի վերաբերյալ հետազոտություն կարող է առաջարկվել բոլոր հիվանդներին այն տարածաշրջաններում, որտեղ բարձր է ՄԻԱՎ-ի տարածվածությունը: Անկախ հետազոտության պատճառից և դրա առաջարկի վայրից, ՄԻԱՎ-ի վերաբերյալ բոլոր հետազոտությունները պետք է մշտապես կատարվեն հետևյալ երեք պայմանների պահպանմամբ` գաղտնիություն, տեղեկացված համաձայնություն և խորհրդատվություն։

provisional detention 
նախնական կալանք 

A country’s macro-economic, structural and social policies and programmes to promote growth and reduce poverty.Poverty Reduction Strategy Papers are prepared by the member countries through a participatory process involving domestic stakeholders as well as external development partners, including the World Bank and International Monetary Fund. http://www.imf.org/external/np/prsp/prsp.asp

Աղքատության հաղթահարման ռազմավարական ծրագրերը` ԱՀՌԾ մշակվում են անդամ երկրների կողմից մասնակցային գործընթացի  միջոցով, որում ընդգրկվում են տեղական շահագրգիռ կողմերը, ինչպես նաև զարգացման արտաքին գործընկերները, այդ թվում Համաշխարհային բանկը և Արժույթի միջազգային հիմնադրամը: http://www.gov.am/files/library/29.pdf

Public or social accountability is an approach towards building accountability that relies on civic engagement, i.e. in which it is ordinary citizens and/or civil society organizations who participate directly or indirectly in exacting accountability. Social Accountability mechanisms refer to a broad range of actions (beyond voting) that citizens, communities and civil society organizations can use to hold government officials and bureaucrats accountable. 

public administration 
պետական կառավարում 

public health facility 
պետական առողջապահական հաստատություն 

public information 
հանրային տեղեկատվություն 

The legal principles governing the relationships between States. More modernly, the law of international relations, embracing not only States but also participants as international organizations, and individuals (such as those who invoke their human rights or commit war crimes). Also termed law of
nations, public international law, jus gentium.

Միջազգային իրավունքի սուբյեկտների միջև հարաբերությունները կարգավորող իրավական սկզբունքներ։ Միջազգային հարաբերությունների ժամանակակից իրավունքը ներառում է ոչ միայն պետություններին, այլ նաև այնպիսի մասնակիցներ, ինչպիսիք են միջազգային կազմակերպությունները և նույնիսկ անհատները (այնպիսիք, որոնք վկայակոչում են իրենց մարդու իրավունքները կամ կատարում պատերազմական հանցագործություններ)։ Այն կոչվում է նաև ազգերի իրավունք, միջազգային հանրային իրավունք, իսկ անցյալում նաև՝ «ժողովուրդների իրավունք» (jus gentium):

public sewer 
քաղաքային կոյուղու կոլեկտոր 

public utility 
կոմունալ-կենցաղային սպասարկում 

Migration is often analysed in terms of the “push-pull model”, which looks at the push factors, which drive people to leave their country and the pull factors, which attract them to new country.

Միգրացիայի երևույթը հաճախ վերլուծության է ենթարկվում «վանող–ձգող մոդելի» տեսանկյունից, որը մի կողմից ներառում է «վանող» գործոնները (ինչպես, օրինակ՝ տնտեսական, սոցիալական կամ քաղաքական խնդիրներ), որոնք ստիպում են մարդկանց լքել իրենց երկիրը, և մյուս կողմից՝ «ձգող» գործոնները, որոնք գրավում են մարդկանց դեպի նպատակակետ երկիր։