EN | AM
All A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

laboratory test 
լաբորատոր քննություն 

labour force 
աշխատուժ 

labour inspection 
աշխատանքի տեսչություն 

Movement of persons from their home State to another State for the purpose of employment. Labour migration is addressed by most States in their migration laws. In addition, some States take an active role in regulating outward labour migration and seeking opportunities for their nationals abroad.

Անձանց տեղաշարժը մեկ պետությունից մեկ այլ պետություն կամ իրենց բնակության երկրի ներսում՝ աշխատանք գտնելու նպատակով։ Շատ պետությունների կողմից աշխատանքային միգրացիան կարգավորվում է իրենց միգրացիոն օրենքներով։ Բացի դրանից՝ որոշ պետություններ ակտիվ մասնակցություն են ունենում արտագնա աշխատանքային միգրացիան կարգավորելու և սեփական քաղաքացիների համար արտերկրում հնարավորություններ փնտրելու հարցում։

labour relations 
աշխատանքային հարաբերություններ 

Labour resources (population aged 15-75) are the sum of economically active and inactive population. 

Աշխատանքային ռեսուրսները (15-75 տարեկան բնակչությունը) տնտեսապես ակտիվ և ոչ ակտիվ բնակչության հանրագումարն են:

labour statistics 
աշխատանքային վիճակագրություն 

Law concerning acceptable practices relating to war. The laws of war are divided into two categories: jus in bello (deals with the customs of war and the conduct of hostilities) and jus ad bellum (deals with the right to resort to war).

N.B.: There are occurences in which law of armed conflict and international humanitarian law are used interchangeably. When this is the case, some countries, such as Israel in The Operation in Gaza Report, prefer to use the former instead of the latter.

In 2006, this organization changed its official name to Latin American and Caribbean Economic System. Regional intergovernmental organization that groups 28 Latin American and Caribbean countries. Its main decision-making body is the Latin American Council, comprised of one representative from each Member State.
 

A travel document issued by the UN (and recognized and accepted as a valid travel document by States) to its staff for official travel (General Convention on the Privileges and Immunities of the United Nations, 1946).

Բացառիկ հանգամանքներում երկրի հյուպատոսական պաշտոնատար անձանց կողմից ծագման երկրի քաղաքացիներին (օրինակ՝ նրանց անձնագրի կորստի կամ գողության դեպքում) կամ համապատասխան պետության կողմից պաշտպանություն ստացած օտարերկրացիներին (օրինակ՝ պետությունների այն քաղաքացիները, ովքեր դիվանագիտական ներկայացուցչության կամ հյուպատոսական պաշտոնատար անձանց բացակայության պարագայում գտնվում են տվյալ պետության պաշտպանության ներքո՝ նրանց անձնագրի կորստի կամ գողության դեպքում) տրվող ճամփորդական փաստաթուղթ։ Դա կարող է լինել նաև միջազգային կազմակերպության կողմից իր գործակալներին տրվող ճամփորդական փաստաթուղթ։ «Արտոնությունների և անձեռնմխելիությունների մասին» Միավորված ազգերի կազմակերպության 1946 թ. կոնվենցիայի 24-րդ բաժնի VII հոդվածի առնչությամբ «Միավորված ազգերի կազմակերպությունը կարող է անցագիր տալ իր քաղաքացիական ծառայողներին։ Այդպիսի անցագիրը ճանաչվում և ընդունվում է անդամ պետությունների իշխանությունների կողմից»։

land management 
հողերի կառավարում 

landlocked country 
դեպի ծով ելք չունեցող (ներմայրցամաքային) երկիր 

landlocked developing country 
դեպի ծով ելք չունեցող զարգացող երկիր 

landslide 
սողանք 

lasting peace 
կայուն խաղաղություն 

Law concerning acceptable practices relating to war. The laws of war are divided into two categories: jus in bello (deals with the customs of war and the conduct of hostilities) and jus ad bellum (deals with the right to resort to war).

N.B.: There are occurences in which law of armed conflict and international humanitarian law are used interchangeably. When this is the case, some countries, such as Israel in The Operation in Gaza Report, prefer to use the former instead of the latter.

law of the sea 
ծովային իրավունք 

Not contrary to law; permitted by law.

Օրենքին չհակասող, օրենքին համապատասխանող կամ օրենքով թույլատրված

Legal entry of an alien into the country, including under a valid immigrant visa.

Քաղաքացի չհանդիսացող անձի օրինական մուտքը երկիր, այդ թվում՝ վավեր իմիգրացիոն (ներգաղթային) վիզայով։

The most frequently occurring causes of morbidity (usually 10) for which the greatest number of cases have been reported during a given year. Morbidity can be described in terms of the incidence and/or prevalence of certain diseases. The morbidity rate is usually expressed as the number of cases of disease per 100 000 population for a given year.
(1) persons who were ill;
(2) the illnesses (periods or spells of illness) that those persons experienced; and
(3) the duration (days, weeks, etc.) of those illnesses.

The most frequently occurring causes of mortality (usually 10) under which the greatest number of deaths have been reported during a given year. Causes of mortality are all those diseases, morbid conditions, or injuries which either resulted in or contributed to death, and the circumstances of the accident or violence which produced any such injuries. The mortality rate is usually expressed as the number of deaths from a specific cause per 100 000 population for a given year.

Voluntary association of independent countries whose peoples are mainly Arabic speaking. Its stated purposes are to strengthen ties among the member States, coordinate their policies and promote their common interests. The League was founded on 22 March 1945, in Cairo, Egypt. The seven founding States were: Egypt, Iraq, Lebanon, Saudi Arabia, Syria, Transjordan (Jordan, as of 1950) and Yemen.

Forerunner of the United Nations established in 1919 under the Treaty of Versailles "to promote international cooperation and to achieve peace and security". The International Labour Organization (ILO) was also created under the Treaty of Versailles as an affiliated agency of the League. The League of Nations ceased its activities after failing to prevent the Second World War.

least developed countries 
առավել թույլ զարգացած երկրներ 

Least Developed Countries Report 
Առավել թույլ զարգացած երկրների մասին զեկույց 

Set of rules, laws, regulations or codes in the context of which an activity might be carried out or a policy developed.

legal instrument 
իրավական փաստաթուղթ 

legal successor 
իրավահաջորդ 

The act of making lawful; authorization or justification by legal sanction.

Օրինական դարձնելու գործողությունը. իրավական հաստատում ստացած թույլտվություն կամ հիմնավորում: 

legally binding force 
պարտադիր իրավական ուժ 

Something that is genuine, valid, or lawful. For example, a legal migrant enters with a legitimate intent to comply with the migration laws, and present legitimate travel documents.

Իրական, վավերական կամ օրինական ինչ-որ բան։ Օրինակ՝ օրինական միգրանտը մուտք է գործում միգրացիոն օրենքերին հետևելու և իրավաչափ ճամփորդական փաստաթղթեր ներկայացնելու իրավաչափ նպատակներով։

Չկա միջազգային մակարդակով համաձայնեցված որևէ սահմանում ավելի նվազ կամ ցածր մասնագիտական հմտություններ կամ միջին մասնագիտական հմտություններ ունեցող աշխատող միգրանտի համար։ Ավելի լայն իմաստով՝ միջին մասնագիտական հմտություններ ունեցող աշխատող է համարվում այն անձը, ով նախքան առավելագույն/օպտիմալ արդյունավետությամբ գործելու հնարավորություն ունենալը պետք է անցնի որոշակի աստիճանի վերապատրաստում կամ ծանոթանա տվյալ աշխատանքին, թեև այդպիսի վերապատրաստումը որոշակի հմտություններ (կամ արհեստ) ունեցող աշխատող համարվելու համար պահանջվող տևողություն կամ ինտենսիվություն չունի. ընդ որում՝ այդպիսի վերապատրաստումը չափվում է ոչ թե տարիներով, այլ շաբաթներով կամ օրերով, և ոչ էլ սովորաբար իրականացվում է բուհական մակարդակով։ Բազմաթիվ, այսպես կոչված՝ «ֆիզիկական աշխատանք կատարող անձինք» (օրինակ՝ արտադրության, շինարարության ոլորտի աշխատողներ) պետք է դասակարգվեն որպես միջին մասնագիտական հմտություններ ունեցող աշխատողներ։ Մյուս կողմից՝ ավելի նվազ կամ ցածր մասնագիտական հմտություններ ունեցող աշխատող է համարվում այն անձը, ով ավելի քիչ վերապատրաստում է անցել, քան միջին մասնագիտական հմտություններ ունեցող աշխատողը, կամ ով թեև չի անցել որևէ վերապատրաստում, սակայն ձեռք է բերել այդ աշխատանքը կատարելու մասնագիտական կարողություն։

Generally applicable conclusions based on evaluation or review experiences with operations or policies that extrapolate from the specific circumstances to broader situations. Frequently, lessons highlight strengths or weaknesses in preparation, design, and implementation that affect performance, outcome, and
impact.

Ընդհանրացումներ, որոնք հիմնված են ծրագրերի, նախագծերի և քաղաքականությունների գնահատման փորձի վրա: Քաղված դասերը հիմնվում են ոչ միայն որոշակի հանգամանքների, այլ նաև առավել լայն իրավիճակների վրա: Հաճախ քաղված դասերը շեշտում են նախապատրաստման, նախագծման և իրականացման ուժեղ և թույլ կողմերը, որոնք ազդում են կատարողականի, արդյունքների և ներգործությունների վրա: 

LGBT / lesbian, gay, bisexual and transgendered 
ԼԳԲՏ / լեսբուհի, գեյ, բիսեքսուալ, տրանսգենդեր 

LGBTI / lesbian, gay, bisexual, and transgender 
ԼԳԲՏԻ 

liaison office 
կապի գրասենյակ 

liaison officer 
կապի սպա, կապի հարցերով աշխատակից 

Proposes to combine in harmony the interests and life experience of men and women and not to focus merely on the issue of the education of men and women.

Առաջարկում է ներդաշնակեցնել տղամարդկանց և կանանց շահերն ու կենսափորձը, այլ ոչ թե ուշադրությունը սևեռել սոսկ տղամարդկանց և կանանց կրթության վրա։ 

The average number of years a newborn baby is expected to live if mortality patterns at the time of its birth were to prevail throughout the child’s life.

The average number of years of life expected by a hypothetical cohort of individuals who would be subject during all their lives to the mortality rates of a given period. It is expressed as years.

life-changing treatment 
արդյունավետ բուժում 

A legislative mandate that is valid only for a stated period of time and is thus subject to renewal.

Lincoln Agreement on Peace, Security and Development on Bougainville was signed on 23 Jan 1998 at Lincoln University, Christchurch, New Zealand, by members of the Government of Papua New Guinea, the Bougainville Transitional Government (BTG), Bougainville Resistance Force (BRF),Bougainville Interim Government (BIG), Bougainville Revolutionary Army (BRA) and Bougainville leaders.

Ancestry and progeny; family, ascending or descending

Նախնիներ և հետնորդներ. ընտանիք՝ վերընթաց կամ վայրընթաց գծով ազգականներ

Lisbon Agreement for the International Registration of Geographical Indications 
Աշխարհագրական ցուցումների միջազգային գրանցման Լիսաբոնի համաձայնագիր 

Thresholds for inclusion in the list of least developed countries have been:

  • population less than 75 million;
  • per capita gross national income (GNI) less than $750;
  • human assets index (HAI) less than 55; and
  • economic vulnerability index (EVI) greater than 37.

A country must meet all the criteria to be included in the list. Thresholds for graduation from the list of least developed countries have been: per capita GNI greater than $900; HAI greater than 61; and EVI less than 33. A country must meet at least two criteria to be eligible for graduation.

livelihood 
կենսաապահովման միջոց 

living standard 
կենսամակարդակ 

Defined in the Cartagena Protocol on Biosafety to the Convention on Biological Diversity as any living organism that possesses a novel combination of genetic material obtained through the use of modern biotechnology. 

In everyday usage LMOs are usually considered to be the same as genetically modified organisms (GMOs), but definitions and interpretations of the term GMO vary widely. Common LMOs include agricultural crops that have been genetically modified for greater productivity or for resistance to pests or diseases. Examples of modified crops include tomatoes, cassava, corn, cotton and soybeans.

The rule that local remedies must be exhausted before international proceedings may be instituted is a wellestablished rule of customary international law; the rule has been generally observed in cases in which a State has adopted the cause of its national whose rights are claimed to have been disregarded in another State in violation of international law. Before resort may be had to an international court in such a situation, it has been considered necessary that the State where the violation occurs should have an opportunity to redress it by its own means, within the framework of its own domestic legal system (Interhandel Case (Preliminary Objections), ICJ 1959). 

Միջազգային սովորութային իրավունքի հանրահայտ սկզբունք է այն սկզբունքը, ըստ որի միջազգային մակարդակով վարույթ կարող է հարուցվել միայն իրավական պաշտպանության ներպետական միջոցները սպառված լինելու պարագայում. այդ սկզբունքը հիմնականում կիրառվել է այն դեպքերում, երբ պետությունն ընդունել է իր այն քաղաքացու կողմից ներկայացված հիմնավորումը, ում իրավունքները, վկայակոչվում է, որ ոտնահարվել են այլ պետությունում՝ միջազգային իրավունքի խախտմամբ։ Այդպիսի իրավիճակում նախքան միջազգային որևէ դատարան դիմելը, անհրաժեշտություն է առաջացել, որ այն պետությունը, որտեղ տեղի է ունենում խախտումը, հնարավորություն ունենա վերացնելու այն իր իսկ սեփական միջոցներով՝ իր ներպետական իրավական համակարգի շրջանակներում (Interhandel-ի դատական գործ (Նախնական առարկություններ),ԱՄԴ 1959 թ.)։

locust management 
մորեխների դեմ պայքար 

A management tool used to design projects and programmes. It involves identifying inputs, outputs, purpose (outcomes), and goal (impact), and their causal relationships, related performance indicators, and the assumptions or risks that may influence success and failure. It thus facilitates planning, implementation, monitoring and evaluation of an operation.

Կառավարման գործիք, որը կիրառվում է միջամտությունների նախագծումը բարելավելու նպատակոով՝ առավել հաճախ ծրագրային մակարդակում: Այն ներառում է ռազմավարական տարրերի (միջոցներ, արդյունքներ, ազդեցություններ, ներգործություն) և դրանց պատճառահետևանքային հարաբերությունների, ցուցիչների և դրանց հաջողության կամ ձախողման վրա ազդեցություն ունեցող ենթադրությունների և ռիսկերի պարզաբանումը: Այսպիսով տրամաբանական կառուցվածքը օժանդակում է միջամտության պլանավորման, իրականացման և գնահատման գործընթացը:

logging 
փայտամթերում 

The range of operational activities concerned with supply, handling, transportation and distribution of materials. Also applicable to the transportation of people.

Lomé Peace Agreement 
Լոմեի խաղաղության համաձայնագիր 

A person who moves to a country other than that of his or her usual residence for a period of at least a year, so that the country of destination effectively becomes his or her new country of usual residence. From the perspective of the country of departure, the person will be a long-term emigrant and from that of the country of arrival, the person will be a long-term immigrant.

Անձ, որը առնվազն մեկ տարի ժամկետով տեղափոխվում է իր սովորական բնակության վայրից տարբեր այլ երկիր՝ այնպես, որ նպատակակետ երկիրը փաստացի դառնում է նրա սովորական բնակության վայրի նոր երկիրը։ Մեկնման երկրի դիտանկյունից անձը կհամարվի երկարաժամկետ էմիգրանտ (արտագաղթող), իսկ ժամանման երկրի դիտանկյունից՝ երկարաժամկետ իմիգրանտ (ներգաղթող)։

The highest-level result to which an operation is intended to contribute. It is measured by impact indicators.

Այն բարձրագույն նպատակը, որին զարգացման ոլորտի միջամտությունը նպատակ ունի հասնել:

A State’s official list, usually (but not necessarily) automated, of persons who should be prevented from entering the country or who should be arrested upon arrival. A lookout system (also called a “watch list” system) is typically an inter-agency project, which receives input from all law enforcement, intelligence, and migration agencies. Whether on computer or in book form, the lookout list is routinely checked by consular and border control officials when making decisions about granting a visa or allowing someone to enter the State.

Պետությանը պատկանող՝ այն անձանց պաշտոնական ցուցակը, սովորաբար (սակայն ոչ պարտադիր կերպով)՝ ավտոմատացված, որոնք պետք է ապագայում հետապնդման ենթարկվեն, որոնց մուտքը համապատասխան երկիր պետք է կանխվի, կամ որոնք ժամանման պահին պետք է ձերբակալվեն։ Հսկողական համակարգը (որը նաև կոչվում է «հսկողության տակ գտնվողների ցանկ» համակարգ) հատուկ միջգերատեսչական ծրագիր է, որին տեղեկություններ են տրամադրում իրավապահ, հետախուզական գործունեություն իրականացնող և միգրացիոն մարմինները։ Վիզա տրամադրելու կամ պետություն մուտք գործելու թույլտվություն տալու մասին որոշումներ կայացնելիս հյուպատոսական և սահմանային հսկողություն իրականացնող պաշտոնատար անձինք, ընդունված կարգի համաձայն, ստուգում են հսկողական ցանկը՝ անկախ դրա՝ համակարգչային կամ թղթային տարբերակով լինելու հանգամանքից։

Loss of nationality may follow an act of the individual (expatriation, deliberate renunciation of nationality by an individual, or automatic loss of nationality upon acquisition of another nationality) or of the State (denationalization). Denationalization is a unilateral act of a State, whether by decision of administrative authorities or by the operation of law, which deprives an individual of his/her nationality. Although there are no uniform provisions for denationalization, some States have developed a number of statutory grounds for it, including: entry into foreign civil or military service, acceptance of foreign distinctions, conviction for certain crimes. Although acquisition and loss of nationality are in principal considered as falling within the domain of domestic jurisdiction, the States must, however, comply with norms of international law when regulating questions of nationality, such as Art. 15(2), Universal Declaration of Human Rights: “ No one shall be arbitrarily deprived of his nationality nor denied the right to change his nationality.”

Քաղաքացիությունը կորցնելուն կարող է հանգեցնել անձի գործողությունները (արտաբնակությունը, անձի կողմից քաղաքացիությունից կամավոր հրաժարվելը կամ այլ երկրի քաղաքացիություն ձեռք բերելու հետևանքով մեխանիկորեն քաղաքացիությունը կորցնելը) կամ պետության գործողությունը (քաղաքացիությունից զրկելը)։ Քաղաքացիությունից զրկելը պետության միակողմանի գործողություն է՝ վարչական մարմնի որոշման կամ օրենքի գործողության հիման վրա, որով անձը զրկվում է իր քաղաքացիությունից։ Թեև չկան քաղաքացիությունից զրկելու վերաբերյալ միասնական դրույթներ, այնուամենայնիվ, որոշ պետություններում մշակվել են մի շարք օրենսդրական հիմքեր՝ ներառյալ օտարերկրյա քաղաքացիական կամ զինվորական ծառայության անցնելը, օտարերկրյա մրցանակներ ընդունելը, որոշակի հանցագործությունների համար դատապարտված լինելը։ Թեև քաղաքացիություն ձեռք բերելը և քաղաքացիությունը կորցնելը սկզբունքորեն գտնվում են ներպետական իրավազորության ներքո, այնուամենայնիվ, պետությունները պետք է քաղաքացիությանը վերաբերող հարցեր կարգավորելիս պահպանեն միջազգային իրավունքի նորմերը, ինչպես օրինակ՝ «Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի» 15(2) հոդվածը՝ «Ոչ ոք չի կարող կամայականորեն զրկվել իր քաղաքացիությունից կամ իր քաղաքացիությունը փոխելու իրավունքից»։

LOU / Letter of Understanding 
փոխըմբռնման հուշագիր 

LURD / Liberians United for Reconciliation and Democracy 
Հանուն հաշտության և ժողովրդավարության միավորված լիբերիացիներ 

Lusaka Ceasefire Agreement 
Լուսակայի հրադադարի համաձայնագիր