EN | AM
All A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

FA / Finance Assistant 
ֆինանսական հարցերով օգնական 

Fostering or encouraging of legitimate migration by making travel easier and more convenient. Facilitation can include any number of measures, such as a streamlined visa application process, or efficient and wellstaffed passenger inspection procedures.

Կանոնավոր միգրացիայի խթանում կամ խրախուսում՝ ճանապարհորդելն ավելի դյուրին ու հարմարավետ դարձնելու միջոցով։ Դա կարող է իրականացվել վիզա ստանալու համար դիմելու կարգավորված գործընթացի կամ ուղևորների ստուգման արդյունավետ ու բարձր որակավորում ունեցող անձնակազմի կողմից իրականացվող ընթացակարգերի միջոցով։

fact-finding mission 
փաստահավաք առաքելություն 

A way health care is financed is perfectly fair if the ratio of total health contribution to total non-food spending is identical for all households, independently of their income, their health status and their use of health services.

Persons married to migrant workers or having with them a relationship that, according to applicable law, produces effects equivalent to marriage, as well as their dependent children and other dependent persons who are recognized as members of the family by applicable legislation or applicable bilateral or multilateral agreements between the States concerned (Art.4, International Convention on the Protection of All Migrant Workers and Members of their Families, 1990).

Ամենալայն իմաստով՝ մի խումբ անձինք, որոնք սերում են մեկ ընդհանուր նախնուց և կապված են միմյանց հետ ամուսնության կամ բարեկամական կապերով։ «Բոլոր միգրանտ աշխատողների և նրանց ընտանիքների անդամների իրավունքների պաշտպանության վերաբերյալ» 1990 թ. միջազգային կոնվենցիայի (4-րդ հոդված) նպատակներով՝ այդ արտահայտությունը ենթադրում է՝ «անձինք, ովքեր ամուսնացած են միգրանտ աշխատողների հետ կամ նրանց հետ այնպիսի հարաբերություններ ունեն, որոնք, գործող իրավունքի համաձայն, կարող են հավասարվել ամուսնությանը, ինչպես նաև նրանց խնամքի տակ գտնվող երեխաները կամ խնամքի տակ գտնվող այլ անձինք, որոնք համարվում են ընտանիքի անդամներ գործող օրենսդրության համաձայն կամ ըստ համապատասխան պետությունների միջև կնքված երկկողմ կամ բազմակողմ ամաձայնագրերի»։

Ընտանիքի վերամիավորման ու ընտանիքի՝ որպես մեկ ընդհանուր միավորի, միգրացիայի վրա տարածվող ընդհանուր հասկացություն։

family planning 
ընտանիքի պլանավորում 

Process whereby family members already separated through forced or voluntary migration regroup in a country other than the one of their origin. It implies certain degree of State discretion over admission.

Գործընթաց, որով հարկադիր կամ կամավոր միգրացիայի արդյունքում մասնատված ընտանիքի անդամները վերախմբավորվում են իրենց ծագման երկրից տարբեր այլ երկրում։

A family’s right to live together and, as a fundamental unit of a society, to receive respect, protection, assistance and support. This right is not limited to nationals living in their own State and is protected by international law (e.g. Art. 16, Universal Declaration of Human Rights, 1948; Art. 8, European Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms, 1950; Art. 16, European Social Charter, 1961; Art. 17 and 23, International Covenant on Civil and Political Rights, 1966; Art. 1, International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights, 1966; Art. 17, American Convention on Human Rights, 1969).

Ընտանիքի՝ համատեղ ապրելու և, որպես հասարակության հիմնական միավոր, հարգանքի արժանանալու, պաշտպանություն, աջակցություն ու օժանդակություն ստանալու իրավունք։ Սույն իրավունքը չի սահմանափակվում իրենց սեփական պետությունում բնակվող քաղաքացիներով և պաշտպանվում է միջազգային իրավունքով (օրինակ՝ Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի (1948 թ.) 16-րդ հոդված, «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (1950 թ.) 8-րդ հոդված, Եվրոպական սոցիալական խարտիայի (1961 թ.) 16-րդ հոդված, Եվրոպական սոցիալական խարտիայի (վերանայված) (1996 թ.) 16-րդ հոդված, «Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի (1966 թ.) 17-րդ և 23-րդ հոդվածներ, «Տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի (1966 թ.) 1-ին հոդված, «Մարդու իրավունքների մասին» ամերիկյան կոնվենցիայի (1969 թ.) 17-րդ հոդված, «Մարդու և ժողովուրդների իրավունքների մասին» աֆրիկյան խարտիայի (1981 թ.) 18-րդ հոդված)։ Դրանում չի ներառվում ընտանիքի վերամիավորման/-վերամիացման իրավունքը, և դա չի համարվում սեփական ընտրությամբ որևէ երկրում որպես ընտանիքի մեկ ընդհանուր միավոր համատեղ ապրելու բացարձակ իրավունք, հատկապես երբ ընտանիքի անդամների համար հնարավոր է բնակություն հաստատել այլ երկրում։

FAO / Food and Agriculture Organization 
ՊԳԿ / Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպություն 

farmhouse 
կացարան 

FBM / Food basket monitoring 
պարենային զամբյուղի մոնիտորինգ 

FCL / Flexible Credit Line 
ՃՎԳ / Ճկուն վարկային գիծ 

Investment by firm based in one country in actual productive capacity or other real assets in another country, normally through creation of a subsidiary by a multinational corporation. Used as a measure of globalization of capital. Effects on growth and inequality in developing countries disputed.

The coherence and quality of a programme or project strategy that makes successful implementation likely.

feasibility study 
նպատակահարմարության ուսումնասիրություն 

The information given in response to a product or a performance used as a basis for improvement.

Women's movement that seeks to attain equal rights with men in all spheres.

Կանանց շարժում, որի նպատակն է հասնել բոլոր ոլորտներում տղամարդկանց եւ կանանց իրավահավասարության։

Woman who espouses feminist ideology or who has a feminist life style (equality in difference) or who is independent in her creative life by creative unique women's culture.

Կին, որը ֆեմինիստական գաղափարախոսության կրող է կամ ֆեմինիստական կենսակերպ ունի (հավասարություն տարբերության մեջ) կամ անկախ է իր ստեղծարար կյանքում։

Increase in the number of women in social, economic and political processes or spheres. For example, Feminization of poverty describes a phenomenon in which women represent disproportionate percentages of the world's poor. 

Սոցիալական, տնտեսական, քաղաքական գործընթացներում կամ ոլորտներում կանանց քանակի ավելացում, ինչպես նաև կանանց հատուկ բնութագրերի առաջացում (օրինակ` ժուռնալիստիկայի ֆեմինացում, կրթության ֆեմինացում, աղքատության ֆեմինացում):

Referring to the pandemic, feminization is now often used by UNAIDS and others to indicate the increasing impact that it has on women. It is often linked to the idea that the number of women infected has equalled, or surpassed, the figure for men or that women and girls are bearing the brunt of the epidemic in many settings.

The growing participation of women in migration. Women now move around more independently and no longer in relation to their family position or under
a man’s authority (roughly 48 per cent of all migrants are women).

Միգրացիոն հոսքերում կանանց մասնակցության աճ (ընդհանուր առմամբ բոլոր միգրանտների մոտ 49 տոկոսը կանայք են)։ Թեև կին միգրանտների մասնաբաժինը վերջին տասնամյակներում էապես չի փոխվել, նրանց դերը միգրացիայի ոլորտում զգալի փոփոխության է ենթարկվել։ Ներկայումս կանայք կարծես թե ավելի շատ միգրացիայի են դիմում առանձին և ոչ որպես ընտանիքի անդամներ ու ակտիվորեն ներգրավվում են աշխատանքային գործունեության մեջ։ Կանանց ավելացումը միգրացիոն հոսքերում հանգեցրել է միգրացիայի՝ որոշակի սեռին հատուկ խոցելի տեսակներ ներառյալ տնային աշխատողների ու խնամողների միգրացիան առևտրային նպատակներով, կանանց միգրացիան և թրաֆիքինգը` սեքս–արդյունաբերության նպատակներով, ինչպես նաև կանանց կազմակերպված միգրացիան ամուսնության նպատակով։ Քանի որ աշխատանքի նշված տեսակները կարգավորում չեն ստանում, միգրանտ կանայք հաճախ շահագործման ավելի մեծ վտանգի են ենթարկվում։ 

Tendency of increasing number of women and children among the poor.

Աղքատ բնակչության շրջանում կանանց եւ երեխաների քանակի մեծացման միտում։

Women bureaucrats in State agencies. Typical for some European countries where women's participation in State affair is high. Femocracy is a feminist compromise to State ideology.

FFD / financing for development 
Ֆինանսավորում հանուն զարգացման 

Ոչ բժշկական նպատակներով սեռական օրգանների կտրում՝ սովորաբար երիտասարդ տարիքում։ Այն կարող է ներառել սեռական օրգանների մասնակի կամ ամբողջական կտրում, հեռացում և թակալում մշակութային և այլ՝ ոչ բուժական նպատակներով։

Regular and supplementary income, cash, savings, loans, gifts, regular remittances or pensions, and other financial instruments.

Expenditure, expressed in monetary term for items actually consumed during a specific period of time to deliver services.

Generally speaking a person or institution that handles large sums of money, usually involving money lending, financing projects, large-scale investing, or large-scale money management.

A finding is an accumulation of evidence from an assessment, review or evaluation that allows for a factual statement. 

Բացահայտումը հիմնվում է մեկ կամ ավելի գնահատումների վրա՝ փաստերից ելնող դատողություններ անելու նպատակով:

Առաջին երկիրը, որտեղ փախստականը կամ տեղահանված անձն իր երկրից դուրս օգտվում է կամ կարող է օգտվել պաշտպանությունից։ «Առաջին ապաստանի երկիր» հասկացությունը հաճախ օգտագործվում է որպես ապաստանի որոշման ընթացակարգից օգտվելու հնարավորության պայման:

The first World Conference on Women was held in Mexico City from June 19-2 July. The 1975 conference and International Women’s Year were part of a larger United Nations program which developed over the Decade of Women (1976-85), and included the drafting and of the Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women (CEDAW), agreed at the second conference in 1979. During the conference World Plan of Action was adopted aimed at providing equal acssess of education, healthcare, employment, political activity, family planning for women by 1980. 

Այս խորհրդաժողովի ընթացքում ընդունվել է մի կարևոր որոշում: Եթե մինչ այդ համարվում էր, որ զարգացման արդյունքում կանանց դրությունը կբարելավվի, ապա այժմ հասկանալի դարձավ, որ զարգացումը անհնար է առանց կանանց մասնակցության: Այդ պատճառով ընդունվեց «Համաշխարհային գործողությունների ծրագիր», որի ծրագիր-մինիմումով նախատեսվում էր մինչև 1980 թ. կանանց համար ապահովել կրթության, առողջապահության, զբաղվածության, քաղաքական գործունեության, ընտանիքի պլանավորման և այլնի հավասար մատչելիություն: Խորհրդաժողովը կոչ արեց կառավարություններին հատուկ ռազմավարություն մշակել դրա համար: Խորհրդաժողովի պահանջով և ՄԱԿ-ի որոշմամբ 1975-1985 թթ. հայտարարվեց «Կանանց տասնամյակ»:

fiscal year 
ֆինանսավարկային տարի 

Cost of inputs, which remains stable with increase of output unit number.

The State under whose laws the vessel is registered or licensed. Article 94 of the United Nations Convention on the Law of the Sea defines its duties.

Դրոշի պետությունը նավի գրանցման վայրի պետությունն է։ Դրոշի պետությունը պատասխանատու է իր դրոշի ներքո նավարկվող նավերի կողմից՝ սովորութային ու միջազգային պայմանագրային իրավունքի ներքո համապատասխան պարտավորությունների կատարումն ապահովելու համար։

Flash Appeal is used in any major sudden onset disaster that requires a coordinated response beyond the capacity of the government plus any single UN agency to respond to.

It contains an analysis of the context, along with specific sectoral / cluster response plans to address acute humanitarian needs, normally for up to six months.

It should be launched within 5-7 days of the occurrence of a sudden onset emergency.

flood 
վարարում 

flood-prone area 
ջրհեղեղների վտանգին ենթակա տարածք 

focal point 
պատասխանատու անձ, տեղական համակարգող 

A small, homogeneous group formed to discuss openended questions about a certain topic. Focus group respondents are encouraged to talk among themselves so that a discussion unfolds among the participants rather than between the evaluator/researchers and the respondents.

follow-up 
հաջորդող միջոցառումներ, հետեւող գործողություններ 

follow-up committee 
որոշումների իրագործման հարցերով կոմիտե, հետեւող գործողությունների հարցերով կոմիտե 

The selection of a random number of families at a distribution site; their rations are weighed and the results are compared with the planned ration and the family size on the beneficiary document (e.g. ration card).

Sequence of living species, in which each member of the chain is eaten by the next higher species in the chain; not synonymous with food cycle or food web.

When people lack secure access to sufficient amounts of safe and nutritious food for normal growth and development, and an active and healthy life. Food insecurity may be caused by the unavailability of food, insufficient purchasing power, inappropriate distribution, or inadequate use of food at the household level.

Պարենային անապահովությունն առկա է, երբ մարդկանց համար ազատ մատչելի չէ աճի, զարգացման, ինչպես նաև ակտիվ ու առողջ կյանք վարելու համար բավարար քանակությամբ անվտանգ և սննդարար պարենամթերքը: 

When all people, at all times, have physical, social and economic access to sufficient, safe and nutritious food which meets their dietary needs and food preferences for an active and healthy life. This definition includes the following three key dimensions of food security: sufficient availability of food; adequate access to food; and appropriate utilization of food.

Պարենային ապահովությունն առկա է, երբ մարդկանց համար ֆիզիկական, սոցիալական և տնտեսական առումով մատչելի է իրենց կարիքներին և նախասիրություններին համապատասխան ակտիվ և առողջ կյանք վարելու համար բավարար քանակությամբ անվտանգ և սննդարար պարենամթերքը։

Force Commander 
զինուժի հրամանատար 

Զինված ընդհարումների ժամանակ գործող իրավունքում խաղաղ քաղաքացիական բնակչության անհատական կամ կոլեկտիվ տեղահանումը օկուպացված տարածքի ներսում։ «Պատերազմի ժամանակ քաղաքացիական բնակչության պաշտպանության մասին» Ժնևի կոնվենցիայի (1949 թ.) 49-րդ հոդվածի, Ժնևի կոնվենցիաներին կից 1949 թ. օգոստոսի 12-ի արձանագրության 85-րդ հոդվածի և «Միջազգային զինված ընդհարումներից տուժածների պաշտպանության մասին» 1977 թ. կոնվենցիայի առումով՝ հարկադիր տեղահանումը ենթադրում է պատերազմական հանցագործություն, եթե դա արդարացված չէ պարտադիր ռազմական անհրաժեշտությամբ։ Ավելի ընդհանուր իմաստով՝ հարկադիր տեղահանումը կամ պարզապես տեղահանումը անձանց ոչ կամավոր, անհատական կամ կոլեկտիվ տեղաշարժն է իրենց երկրից կամ համայնքից՝ հատկապես զինված ընդհարման, քաղաքացիական անկարգությունների կամ բնական կամ մարդածին աղետների հետևանքով։

Work or service which is exacted from a person under the menace of a penalty and for which the said person has not offered himself voluntarily. Excluded from this definition is compulsory military service, normal civil obligations, penalties imposed by a court, action taken in an emergency and minor communal services.

http://www.ohchr.org/EN/ProfessionalInterest/Pages/AbolitionOfForcedLabourConvention.aspx

Պայմանավորվածության հիման վրա ամուսնություն՝ անձի կամքին հակառակ։ Հաճախ ընտանիքին վճարվում է գլխագին, իսկ մերժման դեպքում՝ հետևանքները հաճախ լինում են դաժան և (կամ) վիրավորական։

General term used to describe a migratory movement in which an element of coercion exists, including threats to life and livelihood, whether arising from natural or man-made causes (e.g. movements of refugees and internally displaced persons as well as people displaced by natural or environmental disasters, chemical or nuclear disasters, famine, or development projects).

Միգրացիոն բնույթի տեղաշարժ, որում առկա է հարկադրանքի տարր՝ ներառյալ կյանքի ու գոյատևման միջոցների նկատմամբ սպառնալիքները՝ անկախ այն հանգամանքից, թե դրանք ունեն բնական կամ մարդածին պատճառներ (օրինակ՝ փախստականների ու ներքին տեղահանման ենթարկված անձանց տեղաշարժեր, ինչպես նաև բնական կամ շրջակա միջավայրի աղետների, քիմիական կամ միջուկային աղետների, սովի կամ զարգացման նախագծերի հետևանքով տեղահանված մարդիկ)։

See involuntary repatriation

Տե՛ս ոչ կամավոր հայրենադարձություն

Involuntary transfer of individuals or groups within the jurisdiction of a State away from their normal residence as part of a government policy.

Պետության իրավազորության սահմաններում անհատների կամ խմբերի ոչ կամավոր տեղափոխումն իրենց սովորական բնակության վայրից՝ որպես պետական քաղաքականության մաս։

The compulsory return of an individual to the country of origin, transit or third country, on the basis of an administrative or judicial act.

Անհատի ստիպողական վերադարձը ծագման, տարանցման կամ երրորդ երկիր՝ վարչական կամ դատական ակտի հիման վրա։

All work or service which is exacted from any person under the menace of any penalty and for which the said person has not offered himself/herself voluntarily (Art. 2(1), ILO Convention No.29 on Forced Labour, 1930).

Ցանկացած աշխատանք կամ ծառայություն, որը ցանկացած անձ կատարում է պատժի սպառնալիքի ներքո, և որը կատարելու համար տվյալ անձը կամավոր ցանկություն չի հայտնել («Հարկադիր աշխատանքի վերաբերյալ» ԱՄԿ-ի 1930 թ. թիվ 29 կոնվենցիայի 2(1) հոդված)։

forest belt 
անտառաշերտ 

forest policy 
անտառների վերաբերյալ քաղաքականություն 

forest stand 
անտառտնկարկ 

forestry 
անտառաբուծություն, անտառային տնտեսություն 

The evaluation intended to improve performance, most often conducted during the implementation of an operation.

Գնահատում, որի նպատակն է բարելավել կատարողականը: Բարելավմանն ուղղված գնահատումը առավել հաճախ կատարվում է ծրագրերի կամ նախագծերի իրականացման փուլում:

forum 
ֆորում 

foster care system 
խնամատարության համակարգ 

The Beijing Declaration and Platform for Action were adopted at the Fourth World Conference on Women, held from 4 to 15 September 1995, by the representatives of 189 countries. The Platform reflects the new international commitment to achieving the goals of equality, development and peace for women throughout the world. It also strengthens the commitments made during the United Nations Decade for Women, 1976-1985, which culminated in the Nairobi Conference, as well as related commitments undertaken during the cycle of United Nations world conferences held in the 1990s. The 12 critical areas of concern in the Platform for Action are as follows: Women and poverty; Education and training of women; Women and health; Violence against women; Women and armed conflict; Women and the economy; Women in power and decision-making; Institutional mechanisms for the advancement of women; Human rights of women; Women and the media; Women and the environment; The girl child. The Platform for Action sets out strategic objectives and explains the measures that should be adopted by Governments, the international community, non-governmental organizations and the private sector.

Պեկինի 1995 թ. Կանանց դրությանը նվիրված համաշխարհային չորրորդ խորհրդաժողովը բեկումնային եղավ: Խորհրդաժողովի աշխատանքներին մասնակցում էր 17000 պատգամավոր 189 երկրից: Խորհրդաժողովը միաձայն ընդունեց «Պեկինյան հռչակագիրը» և «Գործողությունների ծրագիրը»: «Գործողությունների ծրագրում» նշվեցին 12 կարևորագույն հիմնախնդրային ուղղություններ` կանայք և աղքատությունը, կանանց կրթություն և մասնագիտական պատրաստություն, կանայք և առողջապահությունը, բռնություն կանանց նկատմամբ, կանայք զինված հակամարտության շրջանում, կանայք և տնտեսությունը, կանանց մասնակցությունը որոշումների ընդունման մեջ, կանանց դրության բարելավման ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներ, կանայք և մարդու իրավունքները, կանայք և ԶԼՄ-ները, կանայք և շրջակա միջավայրը, աղջիկները: Դրվեց հավասար հնարավորությունների խնդիրը: Կառավարությունները պարտավորություններ ստանձնեցին` համալիր մոտեցում ցուցաբերելու գենդերային խնդիրների լուծման համար: Խնդիր դրվեց ոչ թե բարելավել կանանց դրությունը, այլ վերակառուցել քաղաքական ու տնտեսական որոշումների գործընթացը և քաղաքական ինստիտուտները: Մեծ նշանակություն ունեցավ նաև այն, որ ազգային կառավարությունները պետք է պարբերաբար հաշվետվություններ ներկայացնեին «Պեկինյան գործողությունների ծրագրի» կատարման մասին:

FPI / Front populaire ivoirien 
Իվուարյան ժողովրդական ճակատ 

A misrepresentation of the truth or concealment of a material fact in order to obtain some benefit.

Ճշմարտության խեղաթյուրում կամ նյութական փաստի քողարկում որոշակի օգուտ քաղելու նպատակով։

Any travel or identity document that has been falsely made or altered in some material way by anyone other than a person or agency lawfully authorized to make or issue the travel or identity document on behalf of a State; or that has been improperly issued or obtained through misrepresentation, corruption or duress or in any other unlawful manner; or that is being used by a person other than the rightful holder (Art. 3(c), UN Protocol Against the Smuggling of Migrants by Land, Sea and Air, supplementing the United Nations Convention against Transnational Organized Crime, 2000).

Ճամփորդական կամ ինքնությունը հաստատող փաստաթուղթ, որը կեղծ եղանակով պատրաստվել կամ որևէ նյութական եղանակով փոփոխության է ենթարկվել՝ պետության անունից ճամփորդական կամ ինքնությունը հաստատող փաստաթուղթ պատրաստելու կամ տալու համար օրենքով չլիազորված անձի կամ մարմնի կողմից, կամ որը ոչ պատշաճ կերպով տրվել կամ ձեռք է բերվել խեղաթյուրման, կոռուպցիայի կամ բռնության կամ որևէ այլ անօրինական եղանակով, կամ որն օգտագործվում է օրինական իրավատիրոջից տարբեր այլ անձի կողմից («Անդրազգային կազմակերպված հանցավորության դեմ» Միավորված ազգերի կազմակերպության կոնվենցիան լրացնող` «Ցամաքով, ծովով և օդով միգրանտներին մաքսանենգ ճանապարհով տեղափոխման դեմ» ՄԱԿ-ի 2000 թ. արձանագրության 3(գ) հոդված)։ Միգրացիայի ավելի լայն համատեքստում այդպիսի փաստաթղթերը կարող են ներառել նաև կեղծ կրթական վկայականներ՝ կապված դիպլոմների և որակավորումների ճանաչման հետ, ինչպես նաև աշխատանքային կեղծ փաստաթղթեր, ինչպիսիք են՝ ինքնակենսագրականները և գործատուների կողմից տրված երաշխավորագիր-նամակները։

Any travel or identity document: (i) That has been falsely made or altered in some material way by anyone other than a person or agency lawfully authorized to make or issue the travel or identity document on behalf of a State; or - 3 - (ii) That has been improperly issued or obtained through misrepresentation, corruption or duress or in any other unlawful manner; or (iii) That is being used by a person other than the rightful holder.

(Protocol against the Smuggling of Migrants by Land, Sea and Air, supplementing the United Nations Convention against Transnational Organized Crime)

Մուտքի / ելքի կամ անձը հաստատող ցանկացած փաստաթուղթ, որը` ա) կեղծվել կամ որևէ նյութական ձևով փոփոխվել է ցանկացած անձի կամ հիմնարկի կողմից, բացի նրանցից, որոնք օրինական կարգով լիազորված են պետության անունից պատրաստել կամ տալ մուտքի/ելքի կամ անձը հաստատող փաստաթուղթ, կամ բ) տրվել է ոչ պատշաճ ձևով կամ ստացվել է ոչ ճիշտ տվյալներ ներկայացնելու, կաշառակերության կամ հարկադրանքի օգնությամբ կամ որևէ այլ անօրինական ձևով, կամ գ) օգտագործվում է ոչ թե օրինական տիրոջ, այլ ուրիշ անձի կողմից։ (ՄԱԿ-ի Անդրազգային կազմակերպված հանցավորության դեմ կոնվենցիան լրացնող Ցամաքով, ծովով և օդով միգրանտների անօրինական ներս բերելու դեմ 2000 թ. թիվ 1 արձանագրություն, հոդվ. 3, «գ» ենթակետ)

freedom from arbitrary arrest 
կամայական ձերբակալման չենթարկվելու իրավունք 

freedom of association 
միավորումներ կազմելու ազատություն 

This right is made up of three basic elements: freedom of movement within the territory of a country (Art. 13(1), Universal Declaration of Human Rights, 1948: “Everyone has the right to freedom of movement and residence within the borders of each state.”), right to leave any country and the right to return to his or her own country (Art. 13 (2), Universal Declaration of Human Rights, 1948: “Everyone has the right to leave any country, including his own, and to return to his country.”).

Երեք հիմնական տարրերից բաղկացած մարդու իրավունք՝ երկրի տարածքում տեղաշարժվելու ազատություն (Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի (1948 թ.) 13(1) հոդված. «Յուրաքանչյուր ոք ունի տեղաշարժվելու ազատության և բնակության վայր ընտրելու իրավունք յուրաքանչյուր պետության սահմաններում։»), ցանկացած երկրից դուրս գալու իրավունք և իր երկիր վերադառնալու իրավունք (Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի (1948 թ.) 13(2) հոդված. «Յուրաքանչյուր ոք ունի ցանկացած երկրից, այդ թվում՝ իր երկրից դուրս գալու և իր երկիր վերադառնալու իրավունք։»): Տե՛ս նաև «Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 12-րդ հոդված։ Տեղաշարժվելու ազատությունը վերաբերում է նաև տեղաշարժվելու ազատության համատեքստում պետությունների միջև տարածաշրջանային մակարդակում ձեռք բերված պայմանավորվածություններին (օրինակ՝ Եվրոպական միություն)։ 

freedom of opinion 
կարծիքի ազատություն 

freedom of thought, conscience and religion 
մտքի, խղճի և կրոնի ազատություն 

A migrant worker who retains his or her habitual residence in a neighbouring State to which he or she normally returns every day or at least once a week (Art. 2(2) (a), International Convention on the Protection of the Rights of All Migrant Workers and Members of Their Families, 1990).

Միգրանտ աշխատող, ով պահպանում է իր սովորաբար բնակվելու վայրը հարևան երկրում, ուր նա սովորաբար վերադառնում է ամեն օր կամ առնվազն շաբաթը մեկ անգամ («Բոլոր միգրանտ աշխատողների և նրանց ընտանիքների անդամների իրավունքների պաշտպանության վերաբերյալ» 1990 թ. միջազգային կոնվենցիայի 2(2)(ա) հոդված)։

full-scale war 
լիածավալ պատերազմ 

fundamental freedom 
հիմնարար ազատություն 

Within the large scope of human rights, some human rights are claimed to be of particular significance. Support for this view comes from the non-derogability of some rights. Thus, Art. 4(1), International Covenant on Civil and Political Rights, 1966, permits derogation “in time of public emergency threatening the life of the nation” but prohibits any derogation from Arts. 6 (right to life), 7 (torture), 8(1) and (2) (slavery and servitude), 11 (imprisonment for breach of contractual obligation), 15 (retroactive criminal liability), 16 (recognition as a person in law) and 18 (freedom of thought, conscience and religion). This notwithstanding, the trend is to regard all human rights as universal, indivisible, interdependent and interrelated, to be treated in fair and equal manner, on the same footing and with the same emphasis.

Տեսանկյուն, որն արտացոլում է այն հասկացությունը, որ մարդու իրավունքների լայն շրջանակներում մարդու որոշ իրավունքներ ունեն բացառիկ կարևորություն, երբ հաշվի են առնվում մարդու արժանապատվությունն ու արժեքը, տղամարդկանց ու կանանց հավասար իրավունքները և սոցիալական առաջընթացի խթանումն ու առավել բարձր կենսամակարդակի ապահովումը։ Այդ տեսակի պաշտպանությունը ծագում է որոշակի իրավունքների անքակտելի բնույթից։ Ուստի, «Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի (1966 թ.) 4(1) հոդվածով թույլատրվում է շեղում կատարել միայն «արտակարգ դրության ժամանակ, որի դեպքում վտանգված է ժողովրդի կյանքը», սակայն դրանով արգելվում է որևէ շեղում կատարել 6-րդ (կյանքի իրավունք), 7-րդ (խոշտանգում), 8(1) և (2) (ստրկություն և անազատ վիճակ), 11-րդ (ազատազրկում պայմանագրային պարտավորությունները խախտելու համար), 15-րդ (հետադարձ ուժ ունեցող քրեական պատասխանատվություն), 16-րդ (ամենուրեք իրավասուբյեկտության ճանաչման իրավունք) և 18-րդ (մտքի, խղճի և կրոնի ազատություն) հոդվածներից։ Չնայած դրան՝ կա միտում, որ մարդու բոլոր իրավունքները համարվեն համընդհանուր, անբաժանելի, փոխպայմանավորված և փոխկապակցված, որոնց դեպքում պետք է ցուցաբերել արդար և հավասար վերաբերմունք հավասար հիմունքներով և կարևորությամբ։