EN | AM
All A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

DAC / Development Assistance Committee 
ԶԱԿ / Զարգացման աջակցության կոմիտե 

A programming approach which aims to place refugee concerns and host communities in development agendas, mobilize additional refugee concerns and host communities in development agendas, mobilize additional populations. It seeks to promote a better quality of life and self-reliance for refugees and prepare them for durable solutions, and to contribute to poverty eradication in refugee-hosting areas.

Ինստիտուցիոնալ, տեխնիկական և ֆիզիկական բնույթի մի շարք երաշխիքների կանոնավոր կիրառումը, որոնք ուղղված են գաղտնիության իրավունքի պահպանմանը՝ անհատական տվյալների հավաքման, պահման, օգտագործման և հրապարակման առնչությամբ։ 

Անհատներ, որոնց ինքնությունը կարելի է ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն հաստատել որոշակի հատկանիշի կամ հատկանիշների մատնանշմամբ։ Նման հատկանիշները կարող են ներառել անուն, նույնականացման համար, նյութական հանգամանքներ և ֆիզիկական, հոգևոր, մշակութային, ինչպես նաև սոցիալ–տնտեսական բնութագրիչներ։

Programmes to disarm, demobilize and reintegrate ex-combatants in a peacekeeping context as part of a peace process, which usually include the followingcomponents:

1) The collection, control and disposal of small arms, ammunition, explosives and light and heavy weapons of combatants and often also of the civilian
population. (disarmament)

2) The process by which armed forces (government and/or opposition or factional forces) either downsize or completely disband, as part of a broader
transformation from war to peace. Typically, demobilization involves the assembly, quartering, disarmament, administration and discharge of former combatants, who may receive some form of compensation and other assistance to encourage their transition to civilian life. (demobilization)

3) Assistance measures provided to former combatants that would increase the potential for their and their families’, economic and social reintegration into civil society. (reintegration)

4) The return of ex-combatants to their country of origin. (repatriation)

Existing as a matter of fact.

Որպես փաստ գոյություն ունեցող. իրավական ուժ ունեցող՝ նույնիսկ առանց ֆորմալ կամ իրավական ճանաչում ստանալու։

de facto partition 
փաստացի մասնատում 

A growing number of States recognize not only spouses, but also certain relationships between unmarried adults, for purposes of granting permanent residence or other immigration status.

Որպես փաստ գոյություն ունեցող միություն։ Աստիճանաբար ավելացող պետություններ մշտական բնակության (կացության) թույլտվություն կամ իմիգրացիոն [ներգաղթային] այլ կարգավիճակ տրամադրելու նպատակներով ճանաչում են ոչ միայն ամուսնությունը, այլ նաև չամուսնացած չափահասների միջև որոշակի հարաբերությունները։ «Դե ֆակտո զուգընկերների» օրինակները ներառում են տարասեռ կամ նույնասեռ հարաբերություններում գտնվող այն զուգընկերներին, որոնք որոշակի ժամանակահատվածում ապրել են միասին՝ իրական և կայուն հարաբերությունների պահպանմամբ։

Protection granted as a consequence or effect of the implementation of the purpose of an organization.

Կազմակերպության նպատակների իրականացման արդյունքում կամ դրա ուժով շնորհված պաշտպանություն։

Persons not recognized as refugees within the meaning of the UN Convention Relating to the Status of Refugees, 1951 and Protocol relating to the Status of Refugees, 1967, and who are unable or, for reasons recognized as valid, unwilling to return to the country of their nationality or, if they have no nationality, to the country of their habitual residence.

Անձինք, որոնք չեն ճանաչվում որպես փախստականներ «Փախստականների կարգավիճակի մասին» ՄԱԿ-ի 1951 թ. կոնվենցիայի և «Փախստականների կարգավիճակի մասին» 1967 թ. արձանագրության իմաստով, և որոնք չեն կարող, կամ հիմնավոր ճանաչված պատճառներով չեն ցանկանում վերադառնալ իրենց քաղաքացիության երկիրը կամ, քաղաքացիություն չունենալու դեպքում, իրենց՝ սովորաբար բնակվելու վայրի երկիրը։

Situation of individuals who possess the nationality of a State but, having left the State, enjoy no protection by it, either because they decline to claim such protection or because the State refuses to protect them. De facto statelessness is a term often connected with refugees.

Այն անձանց դրությունը, ովքեր ունեն մի պետության քաղաքացիություն, սակայն մեկնել են այդ երկրից, դրանից տրամադրվող որևէ պաշտպանությունից չեն օգտվում կա՛մ այն պատճառով, որ հրաժարվում են դիմել նման պաշտպանություն ստանալու համար, կա՛մ էլ պետությունն է հրաժարվում նրանց պաշտպանություն տրամադրել։ Դե ֆակտո քաղաքացիություն չունենալը մի տերմին է, որը հաճախ կապված է ապաստան հայցողների և որպես փախստականներ ճանաչված անձանց հետ։

Existing by right or as a matter of law.

Իրավունքի կամ օրենքի ուժով գոյություն ունեցող։

death sentence 
մահապատիժ 

The status or condition arising from a pledge by a debtor of his/her personal service or those of a person under his/her control as security for a debt, if the value of those services as reasonably assessed is not applied toward the liquidation of the debt or the length and nature of those services are not respectively limited and defined (UN Supplementary Convention on the Abolition of Slavery, 1956).

Կարգավիճակ կամ դրություն, որն առաջանում է պարտապանի կողմից իր անձնական ծառայությունը կամ իր հսկողության տակ գտնվող անձի ծառայությունը՝ որպես պարտքի մարման երաշխիք գրավադրելուց, եթե այդ ծառայությունների արժեքը, ողջամտորեն գնահատվելով, չի օգտագործվում պարտքը մարելու համար, կամ այդ ծառայությունների սահմանները և բնույթը, համապատասխանաբար, չեն սահմանափակվում և որոշված չեն («Ստրկության, ստրկավաճառության և ստրկությանը համանման սովորույթների և ինստիտուտների վերացման մասին» ՄԱԿ-ի 1956 թ. լրացուցիչ կոնվենցիայի 1(ա) հոդված։ ) 

debt burden 
պարտքի բեռ, արտաքին պարտք 

debt management 
պարտքի կառավարում 

Transfer of administrative power from a central to a local authority. Also referred as “devolution of power”.

In the migration context, this term not only refers to false or wrong information, but also to the intentional abuse of capitalizing on the lack of information avail- able to the migrant.

Միգրացիայի համատեքստում այս տերմինը վերաբերում է ոչ միայն կեղծ կամ սխալ տեղեկություններին, այլ նաեւ, միգրանտների համար հասանելի տեղեկությունների բացակայությունից օգտվելով, դիտավորյալ չարաշահման դեպքերին։

Declaration and Plan of Action on World Food Security 
Պարենի համաշխարհային անվտանգության մասին հռչակագիր և գործողությունների ծրագիր 

Declaration of Commitment on HIV/AIDS “Global Crisis - Global Actions” 
ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի հանձնառությունների հռչակագիր «Համաշխարհային ճգնաժամ՝ համաշխարհային գործողություններ» 

Declaration of Principles 
Սկզբունքների մասին հռչակագիր 

Declaration of Principles on Interim Self-Government Arrangements 
Ինքնակառավարման միջանկյալ մեխանիզմների մասին հռչակագիր 

Declaration on Decolonization 
Ապագաղութացման մասին հռչակագիր 

Declaration on Fact-finding by the United Nations in the Field of the Maintenance of International Peace and Security 
Միջազգային խաղաղության ու անվտանգության պահպանման ոլորտում ՄԱԿ-ի փաստահավաքման մասին հռչակագիր 

Declaration on Fundamental Principles and Rights at Work 
Հռչակագիր աշխատանքի բնագավառի հիմնարար սկզբունքների և իրավունքների մասին 

Declaration on International Cooperation in the Exploration and Use of Outer Space for the Benefit and in the Interest of All States, Taking into Particular Account the Needs of Developing Countries 
Հռչակագիր տիեզերական տարածության հետազոտման և օգտագործման հարցում միջազգային համագործակցության մասին` ի շահ բոլոր պետությունների, մասնավորապես հաշվի առնելով զարգացող երկրների կարիքները 

Declaration on the Enhancement of Cooperation between the United Nations and Regional Arrangements or Agencies in the Maintenance of the International Peace and Security 
Միջազգային խաղաղության ու անվտանգության պահպանման հարցում ՄԱԿ-ի և տարածաշրջանային կառույցների կամ գործակալությունների համագործակցության բարելավման մասին հռչակագիր 

Declaration on the Enhancement of the Effectiveness of the Principle of Refraining from the Threat or Use of Force in International Relations 
Միջազգային հարաբերություններում ուժի կիրառումից կամ դրա սպառնալիքից զերծ մնալու սկզբունքի արդյունավետության բարձրացման մասին հռչակագիր 

Declaration on the Granting of Independence to Colonial Countries and Peoples 
Գաղութային երկրներին ու ժողովուրդներին անկախություն շնորհելու մասին հռչակագիր 

Declaration on the Peaceful Settlement of the International Disputes 
Միջազգային վեճերի խաղաղ կարգավորման մասին հռչակագիր 

Declaration regarding Non-Self-Governing Territories 
Չինքնակառավարվող տարածքների մասին հռչակագիր 

decolonization 
ապագաղութացում 

A person sued in a civil proceeding or accused in a criminal proceeding.

Անձ, որը քաղաքացիական դատավարությունում հանդես է գալիս որպես պատասխանող, իսկ քրեական դատավարությունում՝ որպես մեղադրյալ։ 

In general, the human destruction of a forest or wood. 
In FAO Global Forest Resources Assessment Programme, it means change of forest with depletion of tree crown cover to less than 20 per cent.

degrading treatment 
նվաստացնող վերաբերմունք 

deliberative organ 
խորհրդակցական մարմին 

Delphi method 
Դելֆիի մեթոդ 

demilitarized zone 
ապառազմականացված գոտի 

demining 
ականազերծում 

demobilization of combatants 
մարտիկների զորացրում 

Democracy Fund 
Ժողովրդավարության հիմնադրամ 

demographic transition 
ժողովրդագրական անցում, ժողովրդագրական տեղաշարժ 

Demographic Yearbook 
Ժողովրդագրական տարեգիրք 

The study of human populations, especially with reference to size and density, distribution and vital statistics.

Բնակչության վերաբերյալ ուսումնասիրություն, մասնավորապես՝ թվի ու խտության, բաշխվածության և կարևոր նշանակություն ունեցող վիճակագրական այլ տվյալների վերաբերյալ։

demography and population policy 
ժողովրդագրական և բնակչության հարցերով քաղաքականություն 

See loss of nationality

Տես՛ քաղաքացիությունը կորցնելը

Department of Disarmament Affairs 
Զինաթափման գործերի վարչություն 

Department of Economic and Soial Affairs 
Տնտեսական և սոցիալական գործերի վարչություն 

Department of Field Support 
Տեղերում օժանդակության հարցերի վարչություն 

In general use, one who relies on another for support. In the migration context, a spouse and minor children are generally considered “dependants”, even if the spouse is not financially dependent.

Ընդհանուր գործածության շրջանակներում նշանակում է անձ, որն օժանդակություն ստանալու համար ապավինում է մեկ ուրիշի օգնությանը։ Միգրացիայի համատեքստում՝ ամուսիններից մեկը և անչափահաս երեխաները համարվում են «խնամքի տակ գտնվող անձինք», նույնիսկ եթե այդ ամուսինը ֆինանսական կախվածություն չունի։

The total dependency ratio is the ratio of the sum of the population aged 0-14 and that aged 65+ to the population aged 15-64. The child dependency ratio is the ratio of the population aged 0-14 to the population aged 15-64. The old-age dependency ratio is the ratio of the population aged 65 years or over to the population aged 15-64. All ratios are presented as number of dependants per 100 persons of working age (15-64).

deployment of peacekeepers 
Խաղաղապահների տեղակայում 

The act of a State in the exercise of its sovereignty in removing an alien from its territory to a certain place after refusal of admission or termination of permission to remain.

Պետության կողմից՝ իր ինքնիշխանության իրականացմանն ուղղված գործողություն, որը կատարվում է քաղաքացի չհանդիսացող անձին այդ պետության տարածքից դեպի նրա ծագման երկիր կամ երրորդ երկիր հեռացնելով՝ նրան իր երկրում ընդունելը մերժելուց կամ մնալու թույլտվությունը դադարեցնելուց հետո։ 

Հեռացման մասին հրաման պարունակող վարչական կամ դատական որոշում կամ ակտ։

After a treaty has been concluded, the written instruments, which provide formal evidence of consent to be bound, and also reservations and declarations, are placed in the custody of a depositary. Unless the treaty provides otherwise, the deposit of the instruments of ratification, acceptance, approval or accession establishes the consent of a state to be bound by the treaty. For treaties with a small number of parties, the depositary will usually be the government of the state on whose territory the treaty was signed. Sometimes various states are chosen as depositaries. Multilateral treaties usually designate an international organization or the Secretary-General of the United Nations as depositaries. The depositary must accept all notifications and documents related to the treaty, examine whether all formal requirements are met, deposit them, register the treaty and notify all relevant acts to the parties concerned.

[Arts.16, 76 and 77, Vienna Convention on the Law of Treaties 1969]

depository 
պահոց 

depository library 
ավանդապահ գրադարան 

deprivation rate as % of all children 
չքավորության գործակից՝ որպես բոլոր երեխաների % 

Deputy High Commissioner 
գերագույն հանձնակատարի տեղակալ 

Deputy Secretary-General 
Գլխավոր քարտուղարի առաջին տեղակալ 

A person, typically a spouse or minor child, who might receive immigration status on the basis of another’s application. Contrast “principal applicant.”

Restriction or suspension of rights in certain defined situations. (For example International Covenant on Civil and Political Rights, 1966 permits a State to derogate from its obligations under the Covenant “in time of public emergency which threatens the life of the nation.”)
The partial repeal or abrogation of a law by a later act that limits its scope or impairs its utility and force.

Որոշակի իրավիճակներում իրավունքների սահմանափակում կամ կասեցում։ Օրինակ՝ «Քաղաքացիական եւ քաղաքական իրավունքների մասին» 1966 թվականի միջազգային դաշնագրով պետությանը թույլատրվում է շեղում կատարել դաշնագրով ստանձնած որոշակի պարտավորություններից «արտակարգ դրության ժամանակ, որի դեպքում վտանգված է ժողովրդի կյանքը, եւ որը հայտարարված է պաշտոնապես»։ Դաշնագրի մասնակից պետությունները «կարող են ձեռնարկել միջոցներ` շեղում կատարելով սույն Դաշնագրով ստանձնած իրենց պարտավորություններից այնքանով, որքանով դա պահանջում է իրավիճակի լրջությունը՝ պայմանով, որ այդ միջոցները չեն հակասում միջազգային իրավունքով սահմանված իրենց մյուս պարտավորություններին եւ չեն առաջացնում խտրականություն բացառա- պես ռասայի, մաշկի գույնի, սեռի, լեզվի, կրոնի կամ սոցիալական ծագման հիմքով»։ Շեղումը վերաբերում է նաեւ օրենքը հետագա իրավական ակտով մասնակիորեն ուժը կորցրած ճանաչելու կամ չեղյալ հայտարարելու դեպքերին, որով սահմանափակվում է դրա կարգավորման ոլորտը կամ նվազեցվում է արդյունավետությունն ու գործողությունը։

DESA / Department of Economic and Social Affairs 
ՏՍԳՎ / Տնտեսական և սոցիալական գործերի վարչություն 

desertification 
անապատացում 

Designated Official 
լիազոր պաշտոնատար անձ 

Designated Representative 
լիազոր ներկայացուցիչ 

Կալանքի տակ պահվող անձ։

detectable 
հայտնաբերելի 

Restriction on freedom of movement, usually through enforced confinement, of an individual by government authorities. There are two types of detention. Criminal detention, having as a purpose punishment for the committed crime; and administrative detention, guaranteeing that another administrative measure (such as deportation or expulsion) can be implemented. In the majority of the countries, irregular migrants are subject to administrative detention, as they have violated immigration laws and regulations, which is not considered to be a crime. In many States, an alien may also be detained pending a decision on refugee status or on admission to or removal from the State. 

Ազատությունից զրկելու միջոցով տեղաշարժվելու ազատության սահմանափակում՝ վարչական կամ դատական մարմնի հրամանով։ Առկա է կալանքի երկու ձև՝ քրեական գործով կալանք՝ կատարված հանցագործության համար պատժի կիրառման նպատակով, և վարչական կալանք, որով երաշխավորվում է մեկ այլ վարչական միջոցի (օրինակ՝ վտարման կամ արտաքսման) կիրառումը։ Երկրների մեծամասնությունում անկանոն կարգավիճակով միգրանտները ենթակա են վարչական կալանքի իմիգրացիոն [ներգաղթային] օրենքների ու կանոնակարգերի խախտման համար, որոնք չեն համարվում հանցագործություններ։ Շատ պետություններում վարչական կալանք կարող է կիրառվել քաղաքացի չհանդիսացող անձանց նկատմամբ նաև այն դեպքերում, երբ ընթացքի մեջ է իմիգրացիոն [ներգաղթային] կարգավիճակի կամ ընդունումը թույլ տալու կամ պետությունից հեռացնելու վերաբերյալ որոշման ընդունումը։

developing state 
զարգացող երկիր 

Միավորված ազգերի կազմակերպության Զարգացման ծրագիրը (ՄԱԶԾ) զարգացումը սահմանում է որպես գործընթաց, որով «ստեղծվում է այնպիսի միջավայր, որտեղ մարդիկ կարող են իրենց կարիքներին ու շահերին համահունչ զարգացնել իրենց ներուժն ամբողջ ծավալով և ապրել արգասաբեր ու ստեղծարար կյանքով՝ իրենց կարիքներին ու շահերին համապատասխան...[ինչպես նաև] որով ընդլայնում են մարդկանց՝ արժանապատիվ կյանք վարելու հնարավորությունները»։ Այս սահմանման մեջ շեղում է կատարվում տնտեսական զարգացման վրա կատարվող խիստ շեշտադրումից, որը չափվում է տնտեսական աճով կամ եկամտի ցուցանիշներով՝ ներառելով գործընթացի մարդկային գործոնը։

development assistance 
զարգացմանն ուղղված օգնություն 

development consultant 
զարգացման հարցերով զբաղվող խորհրդատու 

An instrument for partner (donor and non-donor) support aimed to promote development.

DGACM / Department for General Assembly and Conference Management 
ԸՎԽԿՎ / Ընդհանուր վեհաժողովի և խորհրդաժողովների կառավարման վարչություն 

The Demographic and Health Surveys Program is responsible for collecting and disseminating accurate, nationally representative data on health and population in developing countries. The project is implemented by ICF International and is funded by the United States Agency for International Development (USAID) with contributions from other donors such as UNICEF, UNFPA, WHO, and UNAIDS. http://www.dhsprogram.com/

 

 

The number of existing cases and deaths due to diabetes mellitus during the most recent year for which valid statistics are available.

diagnostic outcomes 
ախտորոշման արդյունքներ 

The number of cases of and/or recorded or estimated deaths from all types of diarrhoeal diseases during the most recent year for which valid statistics are available.

Refers to any people or ethnic population that leave their traditional ethnic homelands, being dispersed throughout other parts of the world.

Սփյուռքը լայն առումով բնորոշվում է որպես անհատներ և անդամներ կամ խմբեր, միություններ ու համայնքներ, որոնք մեկնել են իրենց ծագման երկրից, սակայն պահպանում են կապերը հայրենիքի հետ։ Այս հասկացությունը տարածվում է արտաբնակ և առավել բնակեցված համայնքների, արտերկրում ժամանակավոր հաստատված միգրանտ աշխատողների, հյուրընկալող երկրի քաղաքացիությունն ունեցող արտաբնակների, երկքաղաքացիություն ունեցող անձանց և երկրորդ/երրորդ սերնդի միգրանտների վրա։

digital divide 
թվային անհավասարություն 

Refers to the gap between those who can effectively use new information and communication tools, such as the Internet, and those who cannot. The divide has been said to threaten to impede the health of communities, development of a skilled workforce and the economic welfare of nations.

diplomatic immunity 
դիվանագիտական անձեռնմխելիություն 

An elementary principle of international law that a State is entitled to protect its subjects, when injured by acts contrary to international law committed by another State, from whom they have been unable to obtain satisfaction through the ordinary channels. By taking up the case of one of its subjects and by resorting to diplomatic action or international judicial
proceedings on his behalf, a State is in reality asserting its own rights- its right to ensure, in the person of its subjects, respect for the rules of international law (Mavrommatis Palestine Concession Case (Jurisdiction), P.C.I.J.1924).

«Միջազգային իրավունքի տարրական սկզբունք, որի համաձայն պետությունն իրավասու է պաշտպանելու իր սուբյեկտներին, որոնք տուժել են մեկ այլ պետության՝ միջազգային իրավունքին հակասող գործողություններից, որից նրանք չեն կարողացել բավարար փոխհատուցում ստանալ սովորական ուղիներով: Նախաձեռնելով իր սուբյեկտներից մեկի գործը և նրա անունից դիմելով դիվանագիտական գործողությունների կամ միջազգային դատական ընթացակարգերի՝ պետությունն իրականում հա-վաստում է իր սեփական իրավունքների, այն է՝ իր սուբյեկտների անունից՝ միջազգային իրավունքի նորմերի նկատմամբ հարգանքի ապահովման իրավունքի» առկայությունը (Mavrommatis Palestine Concession Case (Jurisdiction) P.C.I.J.1924 at I։) (Մավրոմատիս – Պաղեստինի կոնցեսիաները (իրավազորություն) P.C.I.J. 1924 at I)։

DIPS / Division of International Protection Services 
Միջազգային պաշտպանության ծառայությունների բաժանմունք 

A cost, which is related directly to a particular activity or product.

direct intervention 
ուղղակի միջամտություն 

direct observation 
ուղղակի դիտարկում 

directive 
հրահանգ, շրջաբերական 

Director-General 
գլխավոր տնօրեն 

disability 
հաշմանդամություն, անկարողություն 

disadvantaged group 
սոցիալապես անապահով խումբ, խոցելի խումբ 

Information broken down by sex, age or other relevant variables to reveal the different needs, priorities, activities and interests of distinct groups, and their access to and control over resources, services and activities. Disaggregated data are essential for monitoring interventions and outputs in order to establish who is participating in an operations and who is benefiting from them.

Disarmament and International Security Committee 
Զինաթափման և միջազգային անվտանգության կոմիտե 

Disarmament Commission 
Զինաթափման հանձնաժողով 

disarmament machinery 
զինաթափման մեխանիզմներ 

Disaster Management Training Programme 
Աղետների կառավարման ուսուցման ծրագիր 

A set of measures to reduce or neutralize the impact of natural hazards by reducing social, functional, or physical vulnerability.

disaster prone area 
աղետների ենթակա տարածք 

Disaster Risk Reduction National Platform 
Աղետների ռիսկի նվազեցման ազգային պլատֆորմ 

disaster-management cycle 
աղետների կառավարման շրջափուլ 

disaster-prone country 
աղետների ենթակա երկիր 

disbursement 
վճարում 

disclaimer 
հրաժարագիր 

Որոշակի հանգամանքներում սեփական դատողությամբ և խղճով գործելու՝ պետական պաշտոնյայի լիազորությունը կամ իրավունքը՝ հաճախ պաշտոնեական կամ ներկայացուցչական լիազորությունների շրջանակներում։

A failure to treat all persons equally where no reasonable distinction can be found between those favoured and those not favoured. Discrimination is prohibited in respect of “race, sex, language or religion” (Art. 1(3), UN Charter, 1945) or “of any kind, such as race, colour, sex, language, religion, political or other opinion, national or social origin, property, birth or other status” (Art. 2, Universal Declaration of Human Rights, 1948).

Բոլոր անձանց նկատմամբ հավասար վերաբերմունք չցուցաբերելը, երբ որևէ օբյեկտիվ և ողջամիտ տարանջատում հնարավոր չէ գտնել առավել նպաստավոր վերաբերմունքի արժանացած և չարժանացած անձանց միջև։ Խտրականությունը «ռասայի, սեռի, լեզվի կամ կրոնի» հիմքերով (ՄԱԿ-ի Կանոնադրության (1945 թ.) 1(3) հոդված) կամ «ռասայի, մաշկի գույնի, սեռի, լեզվի, կրոնի, քաղաքական կամ այլ համոզմունքների, ազգային կամ սոցիալական ծագման, գույքային դրության, ծննդյան կամ այլ կարգավիճակի» հիմքերով արգելվում է (Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի (1948 թ.) 2-րդ հոդված):

discriminatory practice 
խտրական գործելակերպ 

disparity 
անհավասարություն, անհամամասնություն 

A person who flees his/her State or community due to fear or dangers other than those which would make him/her a refugee. A displaced person is often forced to flee because of internal conflict or natural or man- made disasters.

Անձ, որը փախուստի է դիմում իր պետությունից կամ համայնքից՝ այնպիսի երկյուղի կամ վտանգի առկայությունից դրդված, որոնց հիմքում ընկած են փախստական դառնալու պատճառներից տարբեր այլ պատճառներ։ Տեղահանված անձը հաճախ հարկադրված է լինում փախուստի դիմել ներքին հակամարտությունների, բնական կամ մարդածին աղետների պատճառով։ 

A forced removal of a person from his/her home or country, often due to of armed conflict or natural disasters.

Անձի հարկադիր տեղափոխումն իր տնից կամ երկրից՝ հաճախ զինված ընդհարումների կամ բնական աղետների պատճառով։

Division for Social Policy and Development 
Սոցիալական քաղաքականության և զարգացման բաժանմունք 

Division for Sustainable Development 
Կայուն զարգացման բաժանմունք 

Division for the Advancement of Women 
Կանանց առաջխաղացման բաժանմունք 

A programming approach applied in protracted refugee situations where the state opts to provide opportunities for the gradual integration of refugees.
It is based on the understanding that those refugees who are unable to repatriate and are willing to integrate locally will find a solution to their plight in their country of asylum. DLI is achieved through additional development assistance.

 

DM / Department of Management 
ԿՎ / Կառավարման վարչություն 

UNRC led in country inter-agency forum of humanitarian agencies aimed at the establishment and maintenance of emergency response preparedness and response capacities and procedures ensuring coordinated support the national response activities in major emergencies.

A migrant who entered a country legally and remains in the country in accordance with his/her admission criteria.

Միգրանտ, որը մուտք է գործել երկիր օրինական ճանապարհով և երկրում մնում է ընդունման համար հիմք հանդիսացող չափորոշիչներին համապատասխան։ 

A migrant worker or members of his/her family authorized to enter, to stay and to engage in a remunerated activity in the State of employment pursuant to the law of that State and to international agreements to which that State is a party (International Convention on the Protection of the Rights of All Migrant Workers and Members of Their Families, 1990).

Աշխատող միգրանտ կամ նրա ընտանիքի անդամները, որոնք իրավասու են մուտք գործելու, գտնվելու և աշխատանք տրամադրող պետությունում կատարելու վարձատրվող աշխատանք՝ այդ պետության օրենսդրությանը և այն միջազգային պայմանագրերին համապատասխան, որոնց այդ պետությունը կողմ է («Աշխատող միգրանտների և նրանց ընտանիքների անդամների իրավունքների պաշտպանության վերաբերյալ» 1990 թ. միջազգային կոնվենցիայի 5(ա) հոդված)։

Doha Declaration 
Դոհայի հռչակագիր 

The place at which a person is physically present and that the person regards as home; a person’s true, fixed, principal, and permanent home, to which that person intends to return and remain even though currently residing elsewhere.

Այն վայրը, որտեղ անձը ներկա է ֆիզիկապես և որը նա համարում է իր տունը, այսինքն՝ մարդու իրական, հաստատուն, գլխավոր և մշտական տունը, ուր անձը մտադիր է վերադառնալ և մնալ, նույնիսկ եթե ներկայումս բնակվում է այլ վայրում։

donation 
նվիրաբերություն, նվիրատվություն 

donor contribution 
նվիրատվություն 

donor country 
նվիրատու (դոնոր) երկիր 

DOT / directly observed treatment 
ուղղակի հսկվող բուժում 

Directly observed treatment, short-course (DOTS) is the recommended strategy for tuberculosis control. It comprises:
(1) government commitment to ensuring sustained, comprehensive tuberculosis control activities;

(2) case detection by sputum-smear microscopy among symptomatic patients self-reporting to health services; 

(3) standardized short-course chemotherapy using regimens of six to eight months, for at least all confirmed smear-positive cases; 

(4) a regular, uninterrupted drug supply of all essential antituberculosis drugs; and

(5) a standardized recording and reporting system that allows assessment of casefinding and treatment results for each patient and of the tuberculosis control programme’s performance overall.

DPA / Department of Political Affairs 
ՔԳՎ / Քաղաքական գործերի վարչություն 

DPCA / Development Program Common Account 
Զարգացման ծրագրի ընդհանուր հաշիվ 

DPI / Department of Public Information 
ՀՏՎ / Հանրային տեղեկատվության վարչություն 

DPKO / Department of Peacekeeping Operations 
ԽԳՎ / Խաղաղապահ գործողությունների վարչություն 

DPR / disaster preparedness and response 
աղետների պատրաստվածություն և արձագանքում 

drainage 
դրենաժային համակարգ 

drought 
երաշտ 

Disaster risk reduction is a systematic approach to identifying, assessing and reducing the risks of disaster. It aims to reduce socio-economic vulnerabilities to disaster as well as dealing with the environmental and other hazards that trigger them. http://www.arnap.am/?lang=en

Աղետների ռիսկի նվազեցումը տարրերի հայեցակարգային կառուցվածք է, որը դիտարկվում է ամբողջ հասարակության մեջ աղետների ռիսկն ու խոցելիությունը նվազագույնին հասցնելու հանարավորություններով հանդերձ եւ այն նպատակով, որպեսզի խուսափեն (կանխում) կամ սահմանափակեն (նվազեցում եւ պատրաստվածություն) սպառնալիքների անբարենպաստ հետեւանքները` կայուն զարգացման առավել լայն համատեքստի շրջանակներում: http://www.arnap.am/?lang=en
 

drug addict 
թմրամիջոցներից կախվածության մեջ գտնվող անձ 

drug cartel 
թմրակարտել, թմրասինդիկատ 

drug control 
թմրամիջոցների վերահասկում 

drug trafficking 
թմրամիջոցների թրաֆիքինգ 

drug-abuse control 
թմրադեղերի չարաշահման վերահսկում 

Drylands Development Centre 
Չորային տարածքների զարգացման կենտրոն 

Daily subsistence allowance comprises the organization’s total contribution towards such charges as lodging, meals, gratuities, transport cost from place of lodging to the first place of official business, and vice versa, and other payments made for personal services rendered.
 

 

DSM / dried skimmed milk 
չոր յուղազրկված կաթ 

DSS / Department of Safety and Security 
ԱԱՎ / Պահպանության և անվտանգության վարչություն 

DTP / Diphtheria Tetanus Pertussis (vaccine) 
ԱԿԴՓ / դիֆթերիա, փայտացում, կապույտ հազ (պատվաստանյութ) 

Երկու կամ ավելի երկրների քաղաքացիության միաժամանակյա տիրապետում միևնույն անձի կողմից:

Անդամ պետություններից մեկում երրորդ երկրի քաղաքացու կողմից ներկայացված՝ ապաստան ստանալու համար դիմումի քննության համար պատասխանատու ան- դամ պետությունը որոշելու չափորոշիչները և մեխանիզմները սահմանող՝ Խորհրդի 2003 թ. փետրվարի 18-ի թիվ 343/2003 (ԵՀ) կանոնակարգ (ՊՏ 2003 թ. L 50/1)՝ «Դուբլինի II» վերտառությամբ, որով փոխարինվում են Դուբլինի կոնվենցիայի դրույթները (Եվրոպական համայնքների անդամ պետություններից մեկում ներկայացված՝ ապաստան ստանալու համար դիմումների քննության համար պատասխանատու անդամ պետությունը որոշող կոնվենցիա, ստորագրվել է Դուբլինում, 1990 թ. հունիսի 15-ին)։ Ըստ Դուբլինի II կանոնակարգի՝ անդամ պետությունները պետք է օբյեկտիվ և աստիճանակարգային չափորոշիչների հիման վրա գնահատեն, թե որ անդամ պետությունն է պատասխանատու իր տարածքում ներկայացված՝ ապաստան ստանալու համար դիմումի քննության համար։ Այս համակարգը նախատեսված է «ապաստանի գնումների» պրակտիկան կանխարգելելու համար (երբ ապաստան հայցողը ապաստանի համար մի քանի դիմումներ է ներկայացնում տարբեր պետություններում) և միևնույն ժամանակ ապահովելու համար, որ ապաստան հայցողներից յուրաքանչյուրի գործին ընթացք տրվի միայն մեկ անդամ պետությունում։

The conduct of legal proceedings according to generally accepted rules and principles providing for the protection and enforcement of private rights, including notice and the right to a fair hearing before the court or administrative agency with the power to decide the case.

Իրավական ընթացակարգերի իրականացումը համընդհանուր ճանաչում գտած կանոններով և մասնավոր իրավունքների, այդ թվում՝ ծանուցման իրավունքի և դատարանում կամ գործը լուծելու լիազորություն ունեցող վարչական մարմնում արդար քննության իրավունքի պաշտպանությունն ու իրականացումն ապահովող սկզբունքներով։

Ցանկացած միջոց, որով փախստականների դրության հետ կապված հարցը կարող է բավարար և մշտական լուծում ստանալ՝ նրանց հնարավորություն ընձեռելով ապրելու բնականոն կյանքով։ Ավանդաբար, որպես այդպիսին դա կարող է լինել կամավոր հայրենադարձությունը, տեղական ինտեգրումը կամ վերաբնակեցումը։ 

DWM / dried whole milk 
չոր անարատ կաթ 

dynamics 
շարժընթաց, դինամիկա