EN | AM
All A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

CACM / Central American Common Market 
ԿԱԸՇ / Կենտրոնական Ամերիկայի ընդհանուր շուկա 

CAEU / Council of Arab Economic Unity 
ԱՏՄԽ / Արաբական տնտեսական միության խորհուրդ 

CAH / child and adolescent health 
երեխաների և դեռահասների առողջություն 

The official biennial calendar of conferences and meetings of the United Nations as recommended by the Committee on Conferences to the General Assembly for approval, contained in the report of the Committee to the Assembly and issued as an official document.

A meeting or session that is listed in the official United Nations calendar of conferences and meetings and that, therefore, has the right to request and receive conference services according to its entitlement.

Cameroon-Nigeria Mixed Commission 
Կամերուն-Նիգերիա խառը հանձնաժողով 

Camp David Accords 
Քեմփ Դևիդի համաձայնագիր 

CAN / Andean Community of Nations 
Պետությունների անդյան համայնք 

The number of cases and deaths due to all types and specific types of cancer during the most recent year for which valid statistics are available.

A programming process through which national, regional and international relief systems are able to mobilize and respond to selective major or complex emergencies that require a system-wide response to humanitarian crisis.

The skills, knowledge and resources needed to perform a function.

• Capacity building differs from capacity development in that the latter builds on a pre-existing capacity base.                                                                    

• Capacity development: the process by which individuals, groups, organizations, institutions and countries develop their abilities, individually and collectively, to perform functions, solve problems
and achieve objectives.

• Capacity strengthening

A work through a series of partnerships to build capacities at the local level to realize MDGs. A UNDP initiative that follows up on its Capacity 21 programme. The stated goal of Capacity 2015 is to develop the capacities needed by developing countries and countries in transition to meet their sustainable development goals under Capacity 21 and the Millennium Development Goals (MDGs). The name Capacity 2015 reflects this link with the MDGs and the global commitment to achieve results by 2015, as contained in these goals.

Launched at the 1992 United Nations Conference on Environment & Development (UNCED), Capacity 21 works with developing countries and countries in transition throughout the world to find the best ways to achieve sustainable development and meet the goals of Agenda 21. Working with Governments, civil society and the private sector, Capacity 21 programmes support the development of integrated, participatory and decentralized strategies for sustainable development. Followed up by a Capacity 2015 programme.

Differs from capacity development in that the latter builds on a pre‐existing capacity base.

A process by which individuals, institutions and societies develop abilities, individually and collectively, to perform functions, solve problems and set and achieve their goals.

Պետական մարմինների և քաղաքացիական հասարակության կարողությունների զարգացում՝ նրանց գիտելիքների ավելացման և հմտությունների կատարելագործման միջոցով։ Կարողությունների զարգացումը կարող է լինել անմիջականորեն գործընկեր պետական մարմնի հետ առանձին ծրագրերի նախագծման և իրականացման ձևով կամ, այլ հանգամանքներում, շահագրգիռ մարմինների կողմից երկխոսության մշակման համար երկկողմ կամ բազմակողմ համագործակցության ծրագրի դյուրացման ձևով։ Բոլոր դեպքերում, կարողությունների զարգացման նպատակը կառավարման գործելակերպերի՝ համընդհանուր ճանաչում ստացած չափորոշիչներին համապատասխանելն է։ 

Cost of inputs whose useful life is usually longer than one year. In terms of health investments, refers to expenditure on physical assets such as hospitals, beds, health centres, medical and diagnostic plant and equipment, etc.

Equipment (either stationary or portable) used to determine whether carbon dioxide is present in a closed container, such as a railway car or the back of a truck. Such sensors are used to determine whether persons are being moved clandestinely across a border.

Սարքավորում (ստացիոնար կամ շարժական), որն օգտագործվում է փակ կոնտեյներներում, ինչպես օրինակ՝ երկաթուղային վագոնում կամ բեռնատարի թափքում ածխաթթու գազի առկայությունը որոշելու համար։ Այդ սենսորներն օգտագործվում են՝ մարդկանց կողմից սահմանը լատենտային կերպով անցնելու հանգամանքը ստուգելու համար։

caretaker/transitional government 
անցումային կառավարություն 

CARICOM / Caribbean Community and Common Market 
ԿՀԸՇ / Կարիբյան համայնք և ընդհանուր շուկա 

“Carrier” in relation to conveyance means the owner or charterer of the conveyance. A carrier usually refers to an airline, bus or rail company, or cruise line. Under the laws of some States, the term includes any owner of a means of conveyance, which carries a person onto its territory.

«Փոխադրողը»՝ փոխադրամիջոցի առնչությամբ նշանակում է փոխադրամիջոցի սեփականատեր կամ վարձակալ։ «Փոխադրող» հասկացությունը սովորաբար վերաբերում է ավիաընկերությանը, ավտոբուսային կամ երկաթուղային ընկերությանը կամ ծովային ճանապարհորդություններ իրականացնող ընկերությանը։ Որոշ պետությունների օրենքների համաձայն՝ այս տերմինը նշանակում է նաև փոխադրամիջոցի ցանկացած սեփականատեր, որն ուղևորներ է փոխադրում իր տարածքում։ 

A law imposing fines upon carriers who bring in to the territory of a State persons who do not have valid entry documents.

Միգրացիայի համատեքստում՝ մի շարք վարչական կամ քրեական պատասխանատվության միջոցների, այդ թվում տուգանքների կամ այլ պատժամիջոցների նշանակում այն փոխադրողների նկատմամբ, որոնք պետության տարածք են բերում մուտքի վավեր փաստաթղթեր չունեցող անձանց։ 

 

Cartagena Protocol on Biosafety (2004) 
Կենսաբանական անվտանգության մասին կարթագենյան արձանագրություն 

(1) The law as established by the outcome of former cases.
(2) The collection of reported cases that form the body of law within a given jurisdiction.

case study 
դեպքի ուսումնասիրություն 

case variation 
դեպքերի փոփոխականություն 

case-mix adjustment 
ճշտում ըստ դեպքերի տարբերության 

cash crop 
ապրանքային բերք 

CBSS / Council of the Baltic Sea States 
ԲԾԵԽ / Բալթիկ ծովի երկրների խորհուրդ 

The common instrument of the United Nations to analyze the development situation and identify key national development issues with a focus on the Millennium Development Goals and the other commitments, goals and targets of the Millennium Declaration and international conferences, summits, conventions and human rights instruments.

CCAC / Climate and Clean air coalition 
Կլիմայի եւ մաքուր օդի պահպանման կոալիցիա 

CCFF / Compensatory and Contingency Financing Facility (IMF) 
փոխհատուցման և չնախատեսված հանգամանքներում ֆինանսավորման մեխանիզմ (ԱՄՀ) 

CCM / Convention on Cluster Munitions 
ԿԶԿ / Կլաստերային զինամթերքի մասին կոնվենցիա 

See Convention on Prohibitions or Restrictions on the Use of Certain Conventional Weapons Which May Be Deemed to Be Excessively Injurious or to Have Indiscriminate Effects

CD / Conference on Disarmament 
Զինաթափման հարցերով խորհրդաժողով 

CD4 cells 
CD4 բջիջներ 

CDB / Caribbean Development Bank 
ԶԿԲ / Զարգացման կարիբյան բանկ 

CDC / Center for Disease Control and Prevention 
Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոն 

Gives control of decisions and resources to community groups. These groups often work in partnership with demand-responsive support organizations and service providers including elected local governments, the private sector, NGOs, and central government agencies. CDD is a way to provide social and infrastructure services, to organize economic activity and resource management, to empower poor people, improving governance, and enhance security of the poorest.

Encompasses a set of principles to guide development and poverty reduction, including the provision of external assistance. Poverty Reduction Strategies (PRS) underpinned by the CDF are the way forward to enhance country ownership and the achievement of the Millennium Development Goals. 

 

Provision in the 1997 Kyoto Protocol to the United Nations Framework Convention on Climate Change (article 12) that promotes projects in the developing world that both promote clean development and reduce greenhouse gas - e.g., renewable energy and energy efficiency projects. As an incentive, investors receive certified credits for the amount of greenhouse gas emissions reduced by the project.

CE / Council of Europe 
Եվրոպայի խորհուրդ 

CEAO / West African Economic Community 
ԱԱՏՀ / Արևմտյան Աֆրիկայի տնտեսական համայնք 

ceasefire 
հրադադար 

ceasefire accord 
հրադադարի համաձայնագիր 

CEB / UN System Chief Executives' Board for Coordination 
ՄԱԿ-ի համակարգի գործադիր ղեկավարների համակարգող խորհուրդ 

The Committee on Enforced Disappearances (CED) is the body of independent experts which monitors implementation of the Convention by the States Parties.

http://www.ohchr.org/EN/HRBodies/CED/Pages/CEDIntro.aspx

CEDAW / Committee on the Elimination of Discrimination against Women 
Կանանց նկատմամբ խտրականության վերացման հարցերով կոմիտե 

CEEAC / Economic Community of Central Africa States 
ԿԱՊՏՀ / Կենտրոնական Աֆրիկայի պետությունների տնտեսական համայնք 

CEI / Central European Initiative 
ԿԵՆ / Կենտրոնաեվրոպական նախաձեռնություն 

CEMAC / Central African Monetary and Economic Community 
ԿԱԱՏՀ / Կենտրոնական Աֆրիկայի արժութային և տնտեսական համայնք 

Central African Convention for the Control of Small Arms and Light Weapons (Kinshasha Convention) 
Փոքր տրամաչափի զինատեսակների և թեթև զենքերի վերահսկման Կենտրոնական Աֆրիկայի կոնվենցիա (Կինշասայի կոնվենցիա) 

Central Asia Nuclear-Weapon-Free Zone Treaty 
Կենտրոնական Ասիան միջուկազերծ գոտի հայտարարելու մասին պայմանագիր 

CEPGL / Economic Community of the Great Lakes Countries 
ՄԼՏՀ / Մեծ լճերի երկրների տնտեսական համայնք 

The Central Emergency Response Fund (CERF) is a trust fund with a grant element of up to US$ 450 million and loan facility of US$ 50 million. It was officially launched in New York on 9 March 2006 by the United Nations Secretary-General. In December 2005 the General Assembly decided to upgrade the Central Emergency Revolving Fund (a loan facility of US$50 million established by the General Assembly of the United Nations in 1991 under resolution 46/182) by adding the grant element thereby establishing the current CERF. The Under-Secretary-General for Humanitarian Affairs and Emergency Relief Coordinator manages up to US$ 500 million, including a loan facility of US$50 million and the newly created grant facility of up to US$ 450 million. The grant facility of CERF has two components:
- Rapid response grants to promote early action and response to reduce loss of life and to enhance response to time-critical requirements; and
- Underfunded emergency grants to strengthen core elements of humanitarian response
in underfunded crises.

 

CERN / European Organization for Nuclear Research 
ՄՀԵԿ / Միջուկային հետազոտությունների եվրոպական կազմակերպություն 

A document (other than a passport) issued by a government to an individual in order to facilitate his/her entry into or exit from the country.

Պետության կողմից անձին տրված փաստաթուղթ (բացառությամբ անձնագրի) նրա՝ երկիր մուտք գործելը կամ երկրից դուրս գալը դյուրացնելու նպատակով։

certification 
վկայագրություն, հավաստագրում 

Փաստաթղթային գործիքում պարունակվող իրավական դրույթներ, որոնցով սահմանվում են այն հանգամանքները, որոնց առկայության դեպքում փախստականի կարգավիճակը դադարում է դրա՝ այլևս անհրաժեշտ չլինելու հիմքով, ինչպես օրինակ՝ նախատեսված է «Փախստականների կարգավիճակի մասին» 1951 թ. կոնվենցիայի 1(գ) հոդվածում և «Աֆրիկայում փախստականների հիմնախնդիրների առանձնահատուկ հայեցակետերը կարգավորող» Աֆրիկյան միասնության կազմակերպության (ԱՄԿ) 1969 թ. կոնվենցիայի I(4)հոդվածում։

CFCs / chlorofluorocarbons 
քլորֆտորային ածխաջրածիններ 

CG / Contadora Group 
ԿԽ / Կոնտադորա խումբ 

chairman (chairperson) 
նախագահ, նախագահող 

Chamber of Environmental Matters 
Շրջակա միջավայրի հարցերի պալատ 

Chamber of Summary Procedure (ICJ) 
Պարզեցված դատավարության պալատ (ԱՄԴ) 

Procedure whereby an alien lawfully present in a State may seek a different immigration status. For example, provision may be made by law by which a nonnational on a student visa, on completion of studies, is able to seek a change of status so that his/her student visa is replaced by a work visa.

Ընթացակարգ, որով պետությունում գտնվող՝ քաղաքացի չհանդիսացող անձը կարող է հայցել իմիգրացիոն (ներգաղթային) այլ կարգավիճակ։ Օրինակ՝ օրենքով կարող է նախատեսվել դրույթ, որով ուսանողական վիզա ունեցող՝ քաղաքացի չհանդիսացող անձը, ուսուցման ավարտից հետո կարող է հայցել կարգավիճակի փոփոխություն այնպես, որ իր ուսանողական վիզան փոխարինվի աշխատանքային վիզայով։

charter 
կանոնադրություն, խարտիա 

Charter of Economic Rights and Duties of States 
Պետությունների տնտեսական իրավունքների և պարտականությունների խարտիա 

Signed on 26 June 1945 in San Francisco, at the United Nations Conference on International Organization (San Francisco Conference). The constituting instrument of the Organization, setting out the rights and obligations of Member States, and establishing the United Nations organs and procedures. The Statute of the International Court of Justice is an integral part of the Charter.

Variants:

(1) United Nations Charter and Statute of the International Court of Justice;

(2) the Charter

A location (on the land border or at an airport or seaport) where persons are stopped by border officials for inspection and clearance, in order to enter the State.

Վայր (ցամաքային սահմանի վրա կամ օդանավակայանում կամ նավահանգստում), որտեղ սահմանապահ ծառայությունների պաշտոնատար անձանց կողմից անհատները կանգնեցվում են՝ պետություն մուտք գործելու նպատակով ստուգման և մաքսային ձևակերպումների համար։

Accidental release occurring during the production, transportation or handling of hazardous chemical substances.

An individual being below the age of eighteen years unless, under the law applicable to the child, majority is attained earlier (Art. 1, UN Convention on the Rights of the Child, 1989).

Տասնութ տարին չլրացած ցանկացած անհատ, եթե երեխայի նկատմամբ կիրառվող օրենքով չափահասության տարիքը չի լրանում ավելի վաղ («Երեխայի իրավունքների մասին» ՄԱԿ–ի 1989 թ. կոնվենցիայի 1–ին հոդված)։

child abandonment 
երեխային ծնողական խնամքից զրկելը 

Adoption of a child from a foreign country.

Երեխայի որդեգրում օտար երկրից, ինչը ենթադրում է իր ծագման երկրից երեխայի տեղափոխումը որդեգրող ընտանիքի երկիր։ 

According to the Convention on the Rights of the Child, 1989 and the Convention Concerning the Prohibition and Immediate Action for the Elimination of the Worst Forms of Child Labour, 1999, child exploitation includes: economic exploitation (any work that is likely to be hazardous or to interfere with the child’s education, or to be harmful to the child’s health or physical, mental, spiritual, moral or social development), sexual exploitation (sexual abuse, prostitution, child’s pornography) and abduction of, sale of or trafficking in children, or any other forms of child exploitation.

«Երեխայի իրավունքների մասին» 1989 թ. կոնվենցիայի և «Երեխայի աշխատանքի վատթարագույն ձևերի արգելման ու վերացման ուղղությամբ անհետաձգելի միջոցառումների մասին» 1999 թ. կոնվենցիայի համաձայն, երեխաների շահագործումն ընդգրկում է հետևյալը՝ տնտեսական շահագործում (ցանկացած աշխատանք, որը կարող է վտանգավոր լինել կամ խոչընդոտել երեխայի կրթությունը, կամ վնասակար լինել երեխայի առողջության կամ ֆիզիկական, մտավոր, հոգևոր, բարոյական կամ սոցիալական զարգացման համար, սեռական շահագործում (սեռական ոտնձգություն, մարմնավաճառություն, մանկական պոռնոգրաֆիա), և երեխաների առևանգում, վաճառք ու թրաֆիքինգ կամ երեխայի շահագործման ցանկացած այլ ձև։

Child labour 
մանկական աշխատանք 

Any work performed by a child which is detrimental to his/her health, education, physical, mental, spiritual, moral or social development.

Երեխայի կողմից կատարվող ցանկացած աշխատանք, որը զրկում է նրան իր մանկությունից, ներուժից և արժանապատվությունից, վնասակար է նրա առողջության, կրթության, ֆիզիկական, մտավոր, հոգևոր, բարոյական կամ սոցիալական զարգացման համար։ (Տե՛ս «Երեխայի իրավունքների մասին» 1989 թ. կոնվենցիան)։

Any representation, by whatever means, of a child engaged in real or simulated explicit sexual activities or any representation of the sexual parts of a child for primarily sexual purposes.

(Optional Protocol on the sale of children, child prostitution and child pornography )

Որևէ միջոցով երեխայի ցանկացած ցուցադրում, որը կատարում է իրական կամ մոդելավորված բացահայտ սեռական գործողություններ, կամ երեխաների սեռական օրգանների ցանկացած ցուցադրում` գլխավորապես սեռական նպատակներով։

(Երեխայի իրավունքների մասին ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի` Մանկավաճառության, երեխաների մարմնավաճառության և մանկական պոռնոգրաֆիայի մասին թիվ 2 կամընտիր արձանագրություն, հոդ.2, «գ» ենթակետ)

The use of a child in sexual activities for remuneration or any other form of consideration.

(Optional Protocol on the sale of children, child prostitution and child pornography) 

Երեխայի օգտագործումը սեռական բնույթի գործունեության մեջ` վարձատրության կամ ցանկացած այլ տեսակի հատուցման դիմաց։ (Երեխայի իրավունքների մասին ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի` Մանկավաճառության, երեխաների մարմնավաճառության և մանկական պոռնոգրաֆիայի մասին թիվ 2 կամընտիր արձանագրություն, հոդ.2, «բ» ենթակետ)

child soldier 
մանուկ զինվոր 

child survival 
երեխաների կյանքի պահպանում 

child-sensitive procedures 
երեխային առնչվող նրբությունները հաշվի առնող ընթացակարգեր 

Երկրների միջև մարդկանց սահուն՝ ներառյալ ժամանակավոր կամ երկարաժամկետ տեղաշարժը, որը կարող է շահավետ լինել բոլոր ներգրավվածների համար, եթե այն կամավոր է և կապված է ծագման ու նպատակակետ երկրների աշխատանքային կարիքների հետ։ 

circulatory system diseases 
սիրտ-անոթային համակարգի հիվանդություններ 

circumvention 
շրջանցում 

CIS / Commonwealth of Independent States 
ԱՊՀ / Անկախ պետությունների համագործակցություն 

A person, who, either by birth or naturalization, is a member of a political community, owing allegiance to the community and being entitled to enjoy all its civil and political rights and protection; a member of the State, entitled to all its privileges. A person enjoying a nationality of a given State.

Անձ, որը ծնունդով կամ հպատակագրմամբ, քաղաքական համայնքի անդամ է, ունի այդ համայնքի հպատակություն և բոլոր քաղաքացիական ու քաղաքական իրավունքներից և պաշտպանությունից օգտվելու իրավունք. այդ պետության անդամ է՝ օժտված դրա բոլոր արտոնություններից օգտվելու իրավունքով։Տվյալ պետության քաղաքացիությամբ օժտված անձ։ 

Legal bond between an individual and a State. The International Court of Justice defined nationality in the Nottebohm case, 1955, as “...a legal bond having as its basis a social fact of attachment, a genuine connection of existence, interests and sentiments, together with the existence of reciprocal rights and duties...the individual upon whom it is conferred, either directly by law or as a result of the act of the authorities, is in fact more closely connected with the population of the State conferring the nationality than with any other State.” According to Art. 1, Hague Convention on Certain Questions Relating to the Conflict of Nationality Laws, 1930, “it is for each State to determine under its own laws who are its nationals. This law shall be recognized by other States insofar as it is consistent with international conventions, international custom, and the principles of law generally recognized with regard to nationality.”

Իրավական կապ անձի և պետության միջև։ Արդարադատության միջազգային դատարանի կողմից 1955 թ. Նոթեբոհմի գործում քաղաքացիությունը սահմանվել է որպես «...իրավական կապ, որի հիմքում ընկած են կապվածության սոցիալական փաստը, գոյության, շահերի ու զգացմունքների իրական կապը՝ փոխադարձ իրավունքների ու պարտականությունների առկայության հետ մեկտեղ։ Այն անձը, ում օրենքի ուժով կամ համապատասխան մարմինների գործողությունների արդյունքում շնորհվում է քաղաքացիություն, փաստացի առավել սերտորեն է կապված քաղաքացիություն շնորհող պետության բնակչության հետ, քան որևէ այլ պետության հետ»: «Քաղաքացիության մասին օրենքներում առկա հակասություններին վերաբերող որոշ հարցերի մասին» Հաագայի կոնվենցիայի (1930 թ.) 1-ին հոդվածին համապատասխան՝ «յուրաքանչյուր պետության հայեցողությանն է թողնված իր սեփական օրենքների համաձայն որոշելու, թե ովքեր են իր քաղաքացիները։ Սույն օրենքը ճանաչվում է այլ պետությունների կողմից` այնքանով, որքանով այն համապատասխանում է միջազգային կոնվենցիաներին, միջազգային սովորույթին և քաղաքացիության առնչությամբ՝ համընդհանուր ճանաչում գտած իրավունքի սկզբունքներին»: Քաղաքացիության կապը վերապահում է այնպիսի անհատական իրավունքներ և այնպիսի պարտականություններ է դնում, որոնք յուրաքանչյուր պետություն նախատեսում է իր բնակչության համար։ Պետության՝ անձի նկատմամբ իրավազորության սկզբունքի համաձայն քաղաքացիությունը առաջ է բերում մի շարք հետևանքներ՝ կապված միգրացիայի հետ, ինչպես օրինակ՝ պետության կողմից իր քաղաքացիներին՝ իրենց անհատական իրավունքները օտարերկրյա իշխանությունների կողմից խախտվելու դեպքերից պաշտպանելու իրավունքը (մասնավորապես, դիվանագիտական պաշտպանության միջոցներով), սեփական քաղաքացիներին իր տարածք ընդունելու պարտականությունը և նրանց վտարելու արգելքը։ 

civic education 
քաղաքացիական կրթություն 

Commonly used to describe the various rights contained in the International Covenant on Civil and Political Rights, 1966 (e.g. right of self-determination; of free disposition of natural wealth and resources; of non-discrimination; of equal rights of men and women; right to life; freedom from torture, cruel, inhuman or degrading treatment or punishment; of freedom from slavery and servitude; of freedom from arbitrary arrest or detention; of freedom of movement within a State; right to liberty and security of the person; equality before the courts; right to a fair and public hearing by an impartial tribunal in respect of criminal charges; prohibition of retroactive criminal liability; right of privacy of the family, the home or correspondence; freedom of thought, conscience and religion; freedom of expression; right to peaceful assembly; freedom of association and of participation in public affairs).

Սովորաբար գործածվում է «Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» 1966 թ. միջազգային դաշնագրում պարունակվող տարբեր իրավունքների նկարագրության համար (օրինակ՝ ինքնորոշման իրավունքը, բնական հարստությունների և ռեսուրսների ազատ տնօրինման իրավունքը, խտրականության բացառումը, տղամարդկանց ու կանանց հավասար իրավունքները, կյանքի իրավունքը, խոշտանգումների, դաժան, անմարդկային կամ նվաստացնող վերաբերմունքի կամ պատժի չենթարկվելու ազատությունը, ստրկության կամ անազատ վիճակի մեջ չլինելու ազատությունը, կամայական ձերբակալման կամ կալանավորման չենթարկվելու ազատությունը, պետության տարածքում ազատ տեղա- շարժվելու ազատությունը, անձի ազատության և անվտանգության իրավունքը, դատարանների առջև հավասարությունը, քրեական մեղադրանքների մասով անկողմնակալ տրիբունալի կողմից արդարացի ու հրապարակային լսումների իրավունքը, հետադարձ քրեական պատասխանատվության արգելքը, ընտանեկան կյանքի, բնակարանի կամ նամակագրության անձեռնմխելիության իրավունքը, մտքի, խղճի և կրոնի ազատությունը, արտահայտվելու ազատությունը, խաղաղ հավաքների իրավունքը, միավորումներ կազմելու և պետական գործերին մասնակցելու իրավունքը)։ 

civil conflict 
քաղաքացիական հակամարտություն 

The system of measures, usually run by a governmental agency, to protect the civilian population in wartime, to respond to disasters, and to prevent and mitigate theconsequences of major emergencies in peacetime. The term "civil defence" is now used increasingly.

Միջազգային բնույթի զինված ընդհարումների ժամանակ գործող իրավունքում՝ պաշտպանության տակ գտնվող անձինք կամ, երբեմն, չեզոք քաղաքացիական անձինք, որոնք, անվտանգության առաջնային անհրաժեշտության նկատառումներով, կալանքի տակ են պահվում հակամարտության կողմ հանդիսացող պետության կողմից։ 

civil law 
քաղաքացիական իրավունք 

civil servant 
քաղաքացիական ծառայող 

Individuals and groups, organized or unorganized, who interact in the social, political and economic domains and who are regulated by formal and informal rules and laws. Civil society offers a dynamic, multilayered wealth of perspectives and values, seeking expression in the public sphere.

civil society organization 
քաղաքացիական հասարակություն կազմակերպություն 

civil tribunal 
քաղաքացիական տրիբունալ 

civil unrest 
քաղաքացիական խռովություն 

Large-scale armed conflict within one country fought either between the regime in power and challengers or, in failing states with no recognized authority, between warlords or communal groups (Weiss & Collins, 1996:217; Licklider, 1993:9). There are two basic variants of civil wars: i) when the control of the state is the source of contest; ii) when one part of the population wants to form a new state or join a neighbouring state.

civilian component 
զինված ուժերի քաղաքացիական ստորաբաժանում/ ծառայողներ 

UN non-military staff members who form part of a peacekeeping operation and perform duties, among other things, relating to the human rights, humanitarian or political situation on the ground, and the financial and administrative management of a mission.

Groups of unarmed people, including women, children, the sick and elderly, refugees and internally displaced persons, who are not directly engaged in the armed conflict.

civilian rule 
քաղաքացիական կառավարում 

Civilian security component of the Department of Peacekeeping Operations 
Խաղաղապահ գործողությունների վարչության քաղաքացիական բնակչության անվտանգության հարցերի բաժին 

An assertion made to a government agency or court seeking an action or determination of a right or benefit, such as refugee status or the right to compensation or legal redress in civil proceedings.

Պետական մարմին կամ դատարան ներկայացվող պնդում, որով հայցվում է որոշակի գործողությունների իրականացում կամ որոշակի իրավունքի կամ արտոնության, ինչպես օրինակ՝ փախստականի կարգավիճակի կամ քաղաքացիական վարույթում փոխհատուցման կամ իրավական պաշտպանության իրավունքի որոշում։

Secret or concealed migration in breach of immigration requirements. It can occur when a non-national breaches the entry regulations of a country; or having entered a country legally overstays in breach of immigration regulations.

Գաղտնի կամ թաքնված միգրացիա՝ իմիգրացիայի (ներգաղթի) համար սահմանված պահանջների խախտմամբ։ Այն կարող է տեղի ունենալ, երբ քաղաքացի չհանդիսացող անձը խախտում է երկիր մուտք գործելու կանոնակարգերը կամ, օրինական ճանապարհով մուտք գործելով երկիր, թույլատրված ժամկետից ավելի երկար է գտնվում այնտեղ՝ խախտելով իմիգրացիոն (ներգաղթային) կանոնակարգերը։ Նախընտրելի է գործածել «անկանոն միգրացիա» ընդհանրացված տերմինը։

cleaner production 
էկոլոգիապես ավելի մաքուր արտադրանք 

Alternative term for voluntary counselling and testing (VCT). All HIV testing must be carried out under conditions of the “three Cs”: i.e. that it be confidential, accompanied by counselling and conducted only with informed consent.

Համարժեք է «կամավոր խորհրդատվություն և հետազոտություն» (ԿԽՀ) արտահայտությանը: ՄԻԱՎ-ի վերաբերյալ հետազոտությունը պետք է լինի գաղտնի, ուղեկցվի խորհրդատվությամբ և անցկացվի միմիայն այցելուի տեղեկացված համաձայնությամբ:

(a) The Inter-governmental Panel on Climate Change (IPCC) defines climate change as “a change in the state of the climate that can be identified (e.g., by using statistical tests) by changes in the mean and/or the variability of its properties, and that persists for an extended period, typically decades or longer. Climate change may be due to natural internal processes or external forcings, or to persistent anthropogenic changes in the composition of the atmosphere or in land use”.
(b) The United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC) defines climate change as “a change of climate which is attributed directly or indirectly to human activity that alters the composition of the global atmosphere and which is in addition to natural climate variability observed over comparable time periods”.

Տե՛ս նաև էկոլոգիական հիմքերով միգրանտ, էկոլոգիական պատճառներով տեղահանված անձ 

clinical audit 
կլինիկական աուդիտ/ ստուգում 

clinician 
կլինիցիստ 

A camp, which is no longer receiving new refugees.

CLOUT / Case Law on UNCITRAL Texts 
ՄԱՄԱԻՀ տեքստերի վերաբերյալ նախադեպային իրավունք 

A “cluster” is essentially a “sectoral group” and there should be no differentiation between the two in terms of their objectives and activities; the aim of filling gaps and ensuring adequate preparedness and response should be the same.

The Cluster Approach aims to strengthen humanitarian response capacity and effectiveness in five key ways: i) ensuring sufficient global capacity is built up and maintained in key gap sectors/areas of response; ii) identifying predictable leadership in the gap sectors/areas of response; iii) facilitating partnerships and improved inter-agency complementarity by maximizing resources; iv) strengthening accountability; and 5) improving strategic field-level coordination and prioritization in specific sectors/areas of response by placing responsibility for leadership and coordination of these issues with the competent operational agency.

Canisters containing numerous small explosive devices or submunitions (bomblets, grenades, anti-personnel or anti-vehicle mines) that open in mid-air, scattering tiny shards of steel over a wide area. The explosives may be delivered by aircraft, rocket, or by artillery projectiles. The failure rate for cluster munitions has been placed between 5%-30%. Failed munitions remain on the ground and may explode with the slightest touch, when picked up, stepped on or kicked. These munitions become less stable and therefore more dangerous with each passing year.
 

CMYP / Comprehensive Multi-Year Plan for Immunization 
Իմունիզացիայի բազմամյա համապարփակ ծրագիր 

CO / Country Office 
երկրի գրասենյակ (oր.՝ Armenia Country Office - հայաստանյան գրասենյակ) 

co-chair 
համանախագահ 

co-design 
համատեղ նախագծում 

co-financing 
համաֆինանսավորում 

A fixed amount of payment, which must be paid by a beneficiary for each service at time of service use.

A common set of principles or standards that a group of agencies or organizations have agreed to abide by while providing assistance in response to Complex Emergencies or Natural Disasters. For example, the Principles of Conduct for the International Red Cross and Red Crescent Movement and Non-Governmental Organisations in Disaster Response Programmes, and the IASC Core Principles of a Code of Conduct for Protection from Sexual Abuse and Exploitation. (OCHA)

Codex Alimentarius (Food Code) Commission 
Կոդեքս Ալիմենտարիուս հանձնաժողով 

Իրավունքի տարբեր բնագավառների օրենքների միավորումը՝ մեկ միասնական ամբողջականության՝ կոդեքսի վերածումը:

coding 
կոդավորում 

Compulsion by physical force or threat of physical force.

Պարտադրում՝ ֆիզիկական ուժ գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով՝ անկախ դրա՝ իրավաչափ լինելու կամ չլինելու հանգամանքից։ Հարկադրանքն իր բնույթով կարող է լինել տնտեսական, եթե որևէ մեկն օգտագործում է կոնկրետ ռեսուրսի նկատմամբ ունեցած իր հսկողությունը՝ մյուսի վարքագծի վրա ազդեցություն ունենալու համար։

cohort trajectory monitoring 
խմբի հետագծային մոնիտորինգ 

Cold War 
սառը պատերազմ 

collaboration 
համագործակցություն 

collective bargaining 
կոլեկտիվ պայմանագիր 

The sudden movement of large number of persons.

Մեծ թվով անձանց անսպասելի տեղաշարժ։

combat aircraft 
ռազմական ինքնաթիռ 

A person who takes an active part in hostilities, who can kill, and who, in turn, is a lawful military target. S/he can be a member of the armed forces, other than medical personnel and chaplains, or of an organized group. Under international humanitarian law, armed forces are subject to an internal disciplinary system, which, inter alia, must enforce compliance with the rules of international law applicable to armed conflict.

Usually an intergovernmental body with a standing mandate and entitlement established by an organ of the United Nations within a specific sphere of competence. In the economic, social and related fields, commissions are established by and report to the Economic and Social Council; they are called functional commissions and include the following:

  • Statistical Commission (secretariat located at Headquarters)
  • Commission on Population and Development (Headquarters)
  • Commission for Social Development (Headquarters)
  • Commission on Human Rights (Geneva)
  • Commission on the Status of Women (Headquarters)
  • Commission on Narcotic Drugs (Vienna)
  • Commission on Crime Prevention and Criminal Justice (Vienna)
  • Commission on Sustainable Development (Headquarters)

These are not to be confused with the regional commissions, which are United Nations offices covering specific geographic areas, i.e. Economic Commission for Africa (ECA), Economic Commission for Latin America and the Caribbean (ECLAC), Economic Commission for Europe (ECE), Economic and Social Commission for Asia and the Pacific (ESCAP), and Economic and Social Commission for Western Asia (ESCWA).

Commission for Social Development 
Սոցիալական զարգացման հարցերով հանձնաժողով 

commission of inquiry 
հետաքննող հանձնաժողով 

Commission on Crime Prevention and Criminal Justice 
Հանցավորության կանխարգելման և քրեական արդարադատության հարցերի հանձնաժողով 

Commission on Narcotic Drugs 
Թմրամիջոցների հարցերով հանձնաժողով 

Commission on Population and Development 
Բնակչության և զարգացման հարցերով հանձնաժողով 

Commission on Sustainable Development 
Կայուն զարգացման հարցերով հանձնաժողով 

Commission on the Limits of the Continental Shelf 
Մայրցամաքային շելֆի սահմանների հարցերի հանձնաժողով 

commitment 
հանձնառություն, պարտավորություն 

committee 
կոմիտե 

Committee against Torture 
Խոշտանգումների դեմ կոմիտե 

Committee for Development Policy 
Զարգացման քաղաքականության հարցերի կոմիտե 

Committee for Programme and Coordination 
Ծրագրման և համակարգման կոմիտե 

Committee of 24 (Special Committee on Decolonization) 
Ապագաղութացման հարցերով հատուկ կոմիտե («24-ի կոմիտե») 

Committee of Cosponsoring Organizations 
Համահովանավոր կազմակերպությունների կոմիտե 

A subsidiary organ of the General Assembly that is responsible for overseeing the complete United Nations conference services programme, and reports thereon to the Assembly on an annual basis (see also Calendar).

Committee on Economic, Social and Cultural rights 
Տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների կոմիտե 

Committee on Migrant Workers 
Աշխատող միգրանտների հարցերով կոմիտե 

Committee on Negotiations with Intergovernmental Agencies 
Միջկառավարական գործակալությունների հետ բանակցությունների կոմիտե 

Committee on Non-governmental Organizations 
Հասարակական կազմակերպությունների հարցերով կոմիտե 

Committee on the Elimination of Racial Discrimination 
Ռասայական խտրականության վերացման հարցերով կոմիտե 

Committee on the Exercise of the Inalienable Rights of the Palestinian People 
Պաղեստինի ժողովրդի անօտարելի իրավունքների իրականացման հարցերի կոմիտե 

commodity 
լայն սպառման ապրանք 

commodity agreement 
ապրանքային համաձայնագիր 

common-case variation 
առօրեական բնույթի տատանում 

Commonwealth of Nations 
Ազգերի (բրիտանական) համագործակցություն 

communication 
հաղորդակցություն 

Communications Officer 
հաղորդակցության գծով պատասխանատու 

communittee-based project 
համայնքահեն նախագիծ 

community center 
համայնքային կենտրոն 

community development 
համայնքային զարգացում 

The principles of equal pay to men and women for equal work, including the comparable levels of expertise.

Կանանց և տղամարդկանց հավասար աշխատանքի դիմաց հավասար վարձատրության սկզբունքները, ներառյալ մասնագիտական պատրաստվածության համեմատելի մակարդակները։

A group of individuals who are not exposed to an operation, but who share characteristics similar to those of the target group.

Ազգային իրավունքի կամ պրակտիկայի համաձայն՝ որևէ երկրում բնակվելու համար տրամադրվող պաշտոնական թույլտվություն, որն այդ երկիրը տարածում է այն անձանց վրա, որոնք միջազգային պաշտպանության կարիք ունեն, նույնիսկ եթե չեն բավարարում 1951 թ. կոնվենցիայով նախատեսվող՝ փախստականի կարգավիճակի համար սահմանված պահանջները։

complex emergency situation 
համալիր արտակարգ իրավիճակ 

complex programme 
համալիր ծրագիր 

compliance (with performance criteria) 
համապատասխանություն (կատարողականի չափանիշներին) 

comprehensive mandate 
համապարփակ մանդատ, համապարփակ լիազորություններ 

Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty 
Միջուկային փորձարկումների համապարփակ արգելման պայմանագիր 

Comprehensive Peace Agreement 
խաղաղության համապարփակ համաձայնագիր 

compulsory social security contribution 
պարտադիր սոցիալական ապահովության վճար 

conciliator 
հաշտարար 

A conclusion draws on data collected and analyses undertaken, through a transparent chain of arguments. Conclusions point out the factors of success and failure of an operation, with special attention paid to the intended and unintended results, and more generally with regard to any other strength or weakness.

In United Nations terms,

(a) a standing body, usually established by the General Assembly, devoted to the study of a particular topic, with a permanent secretariat unit linked to it, e.g. the Conference on Disarmament, the United Nations Conference on Trade and Development; 

(b) a formal time-limited gathering - often called a special conference - of Governments and observers established by the General Assembly (A/CONF) or the Economic and Social Council (E/CONF) to examine a particular topic and to report thereon, e.g. the International Conference on Population and Development, the United Nations Conference on Environment and Development; 

(c) a session, usually annual or biennial, of States parties to a Convention, e.g. the Conference of the Parties to the United Nations Framework Convention on Climate Change or the United Nations Convention to Combat Desertification in Those Countries Experiencing Serious Drought and/or Desertification, Particularly in Africa.

Meetings planning, scheduling and coordination, use of conference rooms, presence of meeting-room support (attendants, conference room officers, meeting services assistants, sound operators), documentation services (pre-, in- and post-session), including documentation management, editing, translation, text-processing, reproduction and distribution, and interpretation services in any or all of the six official languages of the United Nations; also the provision of any or all of those services to intergovernmental and other bodies.

confidence building 
վստահության մթնոլորտի ստեղծում 

conflict zone 
հակամարտության գոտի 

congress 
կոնգրես, համագումար 

Ensuring that activities of a short-term emergency nature are carried out in a context which takes longer-term interconnected problems into account.

consensus 
փոխհամաձայնություն 

A reference document on the humanitarian strategy, programme and funding requirements in response to a major or complex emergency.

consolidation of peace 
խաղաղության ամրապնդում 

constituting instrument 
հիմնադիր փաստաթուղթ 

The fundamental and organic law of a State, establish- ing the conception, character, and organization of its government, as well as prescribing the extent of its sovereign power and the manner of its exercise. Treaty establishing an international organization and defining its mandate and functioning.

Պետության հիմնարար և ելակետային օրենքը, որով ամրագրվում են դրա հասկացությունը, բնույթը, դրա կառավարման կազմակերպումը, ինչպես նաև սահմանվում են պետության ինքնիշխանության սահմանները և դրա իրականացման ձևերը։ Միջազգային հանրային իրավունքում այն նշանակում է միջազգային կազմակերպություն հիմնադրող և նրա իրավասության ու գործունեության շրջանակները սահմանող պայմանագիր։

constitutional norm 
սահմանադրական նորմ 

constitutional order of succession 
իրավահաջորդության սահմանադրական կարգ 

constitutive instrument of the UN 
ՄԱԿ-ի հիմնադիր փաստաթուղթ 

Consist of the protection of the interests of the sending State and of its nationals in the receiving State; furthering the development of commercial, economic, cultural and scientific relations between the sending State and the receiving State (Art. 5, Vienna Convention on Consular Relations, 1963).

Ներառում է ուղարկող պետության և իր՝ ընդունող պետությունում գտնվող քաղաքացիների շահերի պաշտպանությունը, ուղարկող և ընդունող պետությունների միջև առևտրային, տնտեսական, մշակութային ու գիտական կապերի զարգացումը։ (Տե՛ս «Հյուպատոսական հարաբերությունների մասին» Վիեննայի 1963 թ. կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածը)։

Government officials representing the State abroad in visa and residency issues. Art. 1(d), Vienna Convention on Consular Relations, 1963 provides that a consular officer is “any person, including the head of a consular post, entrusted in that capacity with the exercise of consular functions”.

Վիզաների և բնակության հետ կապված հարցերով տվյալ պետությունը արտերկրում ներկայացնող պետական պաշտոնատար անձինք։ «Հյուպատոսական հարաբերությունների մասին» Վիեննայի 1963 թ. կոնվենցիայի 1(դ) հոդվածով սահմանվում է, որ հյուպատոսական պաշտոնատար անձ նշանակում է «ցանկացած անձ՝ ներառյալ հյուպատոսական հիմնարկի ղեկավարը, որին հանձնարարված է այդ պաշտոնում հյուպատոսական գործառույթների կատարումը»։

Consular functions aiming at helping nationals abroad, assisting in the protection of their rights and interests before local courts. In particular, protection extended to migrants arrested or committed to prison or custody pending trial or detained in any other manner; such migrants must be informed without delay of the right to communicate with consular authorities.

Հյուպատոսական գործառույթներ, որոնց նպատակն է արտերկրում քաղաքացիներին օգնություն ցույց տալը, այդ թվում՝ տեղական դատարաններում նրանց իրավունքների և շահերի պաշտպանության հարցում աջակցելը։ Մասնավորապես, ձերբակալված կամ բանտ ուղարկված, կամ մինչև դատական քննություն իրականացնելը արգելանքի տակ գտնվող, կամ այլ կերպ ազատությունից զրկված միգրանտների պաշտպանությունը. նման միգրանտները պետք է անհապաղ տեղեկացվեն հյուպատոսական մարմինների հետ հաղորդակցվելու իրենց իրավունքի մասին։

Այդ պետության քաղաքացու հիմնական տվյալների (ինքնության, ընտանեկան դրության, բնակության վայրի և այլնի) վերաբերյալ գրառում հյուպատոսական գրանցամատյանում։ Հյուպատոսական գրանցման նպատակն է դյուրացնել հյուպատոսական առաքելության իրականացումը, հատկապես՝ հյուպատոսական պաշտպանության տրամադրումը։

consultant 
խորհրդատու 

consultative status 
խորհրդատվական կարգավիճակ 

consumer education 
սպառողների կրթություն 

 The consumption aggregate comprises the following: a) the value of consumed food and non-food goods, including own production goods, the assistance received from humanitarian organizations and other sources, and b) the estimated value of durable goods.

Սպառման ագրեգացված ցուցանիշը ներառում է հետևյալ բաղկացուցիչները. (ա) սպառված պարենային և ոչ պարենային ապրանքների արժեքը, ներառյալ սեփական արտադրության ապրանքները, մարդասիրական կազմակերպություններից և այլ աղբյուրներից ստացված օգնությունը և (բ) երկարատև օգտագործման ապրանքների հաշվարկային արժեքը:

contesting the elections 
ընտրությունների արդյունքների վիճարկում 

context 
համատեքստ, իրավիճակ 

contextual factor 
իրավիճակային գործոն 

Ափամերձ պետության տարածքային ջրերին հարող ծովային տարածք։ Իր հարակից գոտում ափամերձ պետությունը կարող է իրականացնել անհրաժեշտ հսկողություն՝ ա) իր տարածքում կամ տարածքային ջրերում մաքսային, ֆիսկալ, իմիգրացիոն [ներգաղթային] կամ սանիտարական օրենքների ու կանոնակարգերի խախտումները կանխելու, և բ) իր տարածքում կամ տարածքային ջրերում վերը նշված օրենքների ու կանոնակարգերի խախտումների համար պատժելու նպատակով: («Ծովային իրավունքի մասին» ՄԱԿ-ի 1982 թ. կոնվենցիայի 33-րդ հոդված)

continental shelf 
մայրցամաքային շելֆ 

contingency plan 
արտակարգ իրավիճակներում գործելու պլան, պահուստային պլան 

Պայմանադիր կողմի միջոցով` ամրագրված ժամանակահատվածում կոնկրետ նպատակի համար տրամադրվող աշխատանք։

contribution 
աջակցություն, ներդրում 

convalescent home 
վերականգնողական հաստատություն 

See treaty

Տե՛ս պայմանագիր

convention 
կոնվենցիա 

Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment 
Խոշտանգումների և այլ դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի կամ պատժի դեմ կոնվենցիա 

Convention Concerning the Abolition of Forced Labour 
Հարկադիր աշխատանքի վերացման մասին կոնվենցիա 

Convention for the Pacific Settlement of International Disputes 
Միջազգային վեճերի խաղաղ կարգավորման մասին կոնվենցիա 

Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage 
Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պաշտպանության մասին կոնվենցիա 

Convention for the Suppression of Unlawful Seizure of Aircraft 
Օդանավերի անօրինական զավթումների դեմ պայքարի մասին կոնվենցիա 

Convention for the Suppression of Unlawful Acts Against the Safety of Maritime Navigation 
Ծովային նավարկության անվտանգությունը խաթարող անօրինական գործողությունների դեմ պայքարի մասին կոնվենցիա 

Convention on Assistance in the Case of a Nuclear Accident or Radiological Emergency 
Միջուկային վթարի կամ ռադիացիոն վթարային իրադրության դեպքում օգնության մասին կոնվենցիա 

Convention on Biological Diversity 
Կենսաբանական բազմազանության մասին կոնվենցիա 

Convention on Diplomatic Relations 
Դիվանագիտական հարաբերությունների մասին կոնվենցիա 

Convention on International Liability for Damage Caused by Space Objects (Liability Convention) 
Տիեզերական օբյեկտների կողմից հասցված վնասի համար միջազգային պատասխանատվության մասին կոնվենցիա (Պատասխանատվության մասին կոնվենցիա) 

Convention on Long-range Transboundary Air Pollution (Acid Rain Convention) 
Մեծ հեռավորությունների վրա օդի անդրսահմանային աղտոտվածության մասին կոնվենցիա 

Convention on Offences and Certain Other Acts Committed on Board Aircraft 
Օդանավերում կատարվող հանցագործությունների և մի շարք այլ ակտերի մասին կոնվենցիա 

Concluded at Geneva, Switzerland, on 10 October 1980; opened for signature at New York on 10 April 1981; entered into force on 2 December 1983 together with its three Protocols. It is distinct from the convention banning anti-personnel mines (or "Ottawa Convention")
This Convention serves as an umbrella for protocols dealing with specific weapons. The Convention and its annexed Protocols apply in the situations common to the Geneva Conventions of 12 August 1949 for the Protection of War Victims, including any situation described in Additional Protocol I to these Conventions.

Variants: Convention on Conventional Weapons; Inhumane Weapons Convention; Convention on Inhumane Weapons

Convention on Psychotropic Substances 
Հոգեմետ նյութերի մասին կոնվենցիա 

Convention on Registration of Objects Launched into Outer Space (Registration Convention) 
Տիեզերական տարածություն արձակված օբյեկտների գրանցման մասին կոնվենցիա (Գրանցման մասին կոնվենցիա) 

Convention on the Law of the Non-navigational Uses of the International Watercourses 
Միջազգային ջրային հուները ոչ նավագնացային նպատակներով օգտագործման իրավունքի մասին կոնվենցիա 

Convention on the Law of Treaties between States and International Organizations 
Պետությունների և միջազգային կազմակերպությունների միջև պայմանագրերի իրավունքի մասին կոնվենցիա 

Convention on the Non-Applicability of Statutory Limitations to War Crimes and Crimes Against Humanity 
Պատերազմական հանցագործությունների և մարդկության դեմ ուղղված հանցագործությունների նկատմամբ վաղեմության ժամկետի չկիրառելիության մասին կոնվենցիա 

Convention on the Prevention and Punishment of Crimes against Internationally Protected Persons, including Diplomatic Agents 
Միջազգային պաշտպանությունից օգտվող անձանց, այդ թվում դիվանագիտական գործակալների դեմ կատարվող հանցագործությունները կանխելու ու պատժելու մասին կոնվենցիա 

Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide 
Ցեղասպանության հանցագործությունը կանխարգելելու և պատժելու մասին կոնվենցիա 

Convention on the Privileges and Immunities of the United Nations 
ՄԱԿ-ի արտոնությունների և անձեռմխելիության մասին կոնվենցիա 

Convention on the Prohibition of the Development, Production, Stockpiling and Use of Chemical Weapons and on their Destruction 
Քիմիական զենքի մշակման, արտադրության, կուտակման, կիրառման արգելման և դրա ոչնչացման մասին կոնվենցիա 

Convention on the Prohibition of the Use, Stockpiling, Production and Transfer of Anti-personnel Mines and on Their Destruction (Mine-Ban Convention) 
Հակահետևակային ականների օգտագործման, կուտակման, արտադրության, փոխանցման արգելման և դրանց ոչնչացման մասին կոնվենցիա (Ականների արգելման կոնվենցիա) 

Convention on the Protection and Promotion of the Diversity of Cultural Expressions 
Մշակութային ինքնարտահայտման ձևերի բազմազանության պաշտպանության և խրախուսման մասին կոնվենցիա 

Convention on the Rights of the Child 
Երեխայի իրավունքների մասին կոնվենցիա 

Convention on the Safety of United Nations and Associated Personnel 
ՄԱԿ-ի և հարակից անձնակազմի անվտանգության մասին կոնվենցիա 

Convention on the Succession of States in Respect of State Property, Archives and Debts 
Պետական սեփականության, արխիվների ու պարտքերի առնչությամբ պետությունների իրավահաջորդության մասին կոնվենցիա 

Convention on Wetlands of International Importance Especially as Waterfowl Habitat 
Միջազգային կարևորության ջրաճահճային տարածքների, հատկապես որպես ջրլող թռչունների բնադրավայր, կոնվենցիա 

Convention to Combat Desertification (1997) 
Անապատացման դեմ պայքարի կոնվենցիա 

Any form of aircraft, ship, train, automobile or other vehicle or vessel capable of being used to transport a person to or from a State.

Օդանավի, նավի, գնացքի, ավտոմեքենայի կամ այլ ավտոտրանսպորտային միջոցի կամ ջրային փոխադրամիջոցի ցանկացած տեսակ, որը կարող է օգտագործվել անձանց՝ դեպի պետություններ կամ պետություններից հետ փոխադրելու համար։ 

coordination 
համակարգում 

coordination committee 
համակարգող կոմիտե 

Aim to provide a clear and concise summary of UNHCR's programme goals, objectives and priorities for each of its country operations. A COP consists of four parts։ Overview, Comprehensive needs and partnership, Beneficiary Populations and/or Themes, Management. 

Copenhagen Declaration for Social Development and Programme of Action 
Սոցիալական զարգացման մասին Կոպենհագենի հռչակագիր և գործողությունների ծրագիր 

coppice forest 
կոճղաշիվային անտառ 

Core Commitment for Children in Humanitarian Action 
մարդասիրական գործողությունների իրականացման ընթացքում երեխաներին վերաբերող հիմնական պարտավորություններ 

core functions 
հիմնական գործառույթներ 

core resources 
հիմնական միջոցներ 

corridor of peace 
խաղաղության միջանցք 

Resources in monetary terms expended in carrying out activities.

A set of measures to control or reduce waste of resources in allocation, to stop costs from rising, to reduce the cost in real terms, to prevent costs from rising faster the national resources, e.g. GDP. Cost containment policy measures may differ:                                                                                         -

  • budget ceilings or use of fixed budget;
  • control on staff numbers;
  • control on prices of goods and services;
  • control on quantity of goods;
  • control on financial incentives e.g. restrictions on sale or
  • promotion of drugs by doctors;
  • control on construction and extension of hospitals;
  • control on over;
  • utilization of expensive medical equipment;
  • control on medical school admission and specialist training.

Term refers to any direct payment made by users of services to providers of those goods and services. Commonly used method on demand side.

A form of economic evaluation where all costs and consequences are expressed in money terms. It enables to assess whether a particular objective is worth achieving.

cost-effective 
ծախսարդյունավետ, շահութաբեր 

A form of economic evaluation where costs are expressed in money terms but consequences are expresed in physical units. It is used to compare different ways of achieving the same objective.

cost-sharing agreement 
համաֆինանսավորման համաձայնագիր 

Council of the Entente (West Africa) 
Համաձայնության խորհուրդ (Արևմտյան Աֆրիկա) 

Counter-Terrorism Committee 
Ահաբեկչության դեմ պայքարի կոմիտե 

Counter-Terrorism Implementation Task Force 
Ահաբեկչության դեմ պայքարի իրականացման աշխատանքային խումբ 

counterclaim 
հակընդդեմ հայց 

counteroffensive 
հակահարձակում 

Country Coordinating Mechanisms are central to the Global Fund's commitment to local ownership and participatory decision-making. These country-level multi-stakeholder partnerships develop and submit grant proposals to the Global Fund based on priority needs at the national level. After grant approval, they oversee progress during implementation.

The country that is a destination for migratory flows (legal or illegal).

Երկիր, որը միգրացիոն հոսքերի (կանոնավոր կամ անկանոն) վերջնակետն է։

The country in which a person lives, that is to say, the country in which s/he has a place to live where s/he normally spends the daily period of rest. Temporary travel abroad for purposes of recreation, holiday, visits to friends and relatives, business, medical treatment or religious pilgrimage does not change a person’s country of usual residence.

Երկիր, որտեղ անձն ապրում է, այլ կերպ ասած՝ այն երկիրը, որտեղ նա ունի ապրելավայր, որտեղ սովորաբար անցկացնում է ամենօրյա հանգստի ժամանակը։ Հանգստի, արձակուրդի, ընկերներին ու հարազատներին այցելելու, գործնական, բուժման կամ կրոնական ուխտագնացության նպատակներով դեպի արտերկիր կատարվող ժամանակավոր ճանապարհորդություններով չի փոխվում անձի սովորական բնակության վայրի երկիրը։ 

The country that is a source of migratory flows (legal or illegal). 

Միգրացիոն հոսքերի (կանոնավոր կամ անկանոն) սկզբնաղբյուր հանդիսացող երկիր։

The country through which migratory flows (legal or illegal) move.

Երկիր, որի միջով տեղի են ունենում միգրացիոն հոսքերը (կանոնավոր կամ անկանոն):

Country Review Report 
երկրի դիտարկման զեկույց 

coup d’état 
պետական հեղաշրջում 

See treaty

Տե՛ս պայմանագիր

CPA / Coalition Provisional Authority 
Կոալիցիոն ուժերի ժամանակավոր վարչակազմ 

The global refugee regime has often been characterised by “collective action failure”, with limited international cooperation between North and South. However, the two comprehensive plans of action agreed in 1989 represent exceptions to this general trend, highlighting how successful multilateral cooperation can take place to tackle specific refugee situations. The Comprehensive Plan of Action for Indochinese Refugees (CPA) and the 
International Conference on Central American Refugees (CIREFCA) represent clear case studies that illustrate that significant global burden- and responsibility-sharing is possible and can lead to durable solutions for refugees in situations of mass influx or protracted refugee situations.

 

CPF / Collaborative Partnership on Forests 
Անտառային հարցերով գործընկերություն 

Also known as the cost‐of‐living index, it measures changes in the price of typical consumer goods. Collected by Governments.

CPLP / Community of Portuguese Language Countries 
ՊԽԵՀ / Պորտուգալերեն խոսող երկրների համայնք 

Is an informal network of senior managers of bilateral donor countries and multilateral agencies dealing with the complex issues of conflict management and response. The CPR Network meets approximately every six months, and consists of donors and UN agencies with operational response capabilities in conflict prevention and mitigation.

CRC / Committee on the Rights of the Child 
ԵԻԿ / Երեխայի իրավունքների հարցերով կոմիտե 

Step taken in adjudicating an application for a visa, or other immigration status, in order to determine whether the information presented by the applicant is consistent and believable.

Վիզա կամ իմիգրացիոն [ներգաղթային] այլ կարգավիճակ ստանալու համար ներկայացվող դիմումի վերաբերյալ որոշում կայացնելու ընթացքում ձեռնարկվող միջոց` նպատակ ունենալով որոշելու դիմողի ներկայացրած տեղեկությունների համապատասխանությունն ու վստահելիությունը: 

creditworthy country 
վարկունակ երկիր 

creditworthy low-income country 
ցածր եկամուտ ունեցող վարկունակ երկիր 

crime of genocide 
ցեղասպանության հանցագործություն 

crime prevention 
հանցավորության կանխարգելում 

Under international law, crimes against peace, war crimes, crimes against humanity, piracy, genocide, apartheid and terrorism are considered as international crimes. Every State has a duty to prosecute or extradite individuals responsible for the commission of those crimes; individual responsibility for those crimes is also enforceable at the international level (International Criminal Tribunals for Former Yugoslavia and Rwanda, International Criminal Court).

Արարք, որը միջազգային իրավունքի նորմերով որակվում է որպես քրեորեն պատժելի իրավախախտում: Միջազգային հանցագործությունների համար որևէ կոնկրետ սահմանում գոյություն չունի, սակայն միջազգային իրավունքում, ընդհանուր առմամբ, ստորև նշվածները որակվում են որպես միջազգային հանցագործություններ. մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություններ, պատերազմական հանցագործություններ, ցեղասպանություն, ապարտեիդի հանցագործություն, ահաբեկչություն, ստրկություն և դաժան, անմարդկային ու արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի այլ ձևեր, թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառություն, ծովահենություն, մարդկանց թրաֆիքինգ կամ մաքսանենգ ճանապարհով մարդկանց տեղափոխում, պատանդ վերցնելը և այլն։ Յուրաքանչյուր պետություն պարտավոր է հետապնդել կամ էքստրադիցիայի ենթարկել այն անձանց, ովքեր պատասխանատվություն են կրում այդ հանցագործությունների կատարման համար. միջազգային հարթությունում անհատական պատասխանատվություն է նաև սահմանվում նման հանցագործությունների համար (Միջազգային քրեական դատարան, նախկին Հարավսլավիայի և Ռուանդայի հարցերով միջազգային քրեական տրիբունալներ)։

The Rome Statute for the International Criminal Court holds that acts including, murder, rape, torture, enslavement, enforced disappearances and other inhumane acts of a similar character intentionally causing great suffering, or serious injury to body or to mental or physical health, when committed as part of a widespread or systemic attack directed against any civilian population. These crimes are reinforced by treaties and customary international law. 

Հռոմի միջազգային քրեական դատարանի կանոնադրության 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություններն այն հանցագործություններն են, որոնք «կատարվում են որպես ցանկացած քաղաքացիական բնակչության դեմ ուղղված լայնածավալ կամ կանոնավոր հարձակում, եթե նման հարձակումը տեղի է ունենում գիտակցված»։ Այս սահմանման ներքո ենթադրվող հանցագործությունները ներառում են՝ սպանությունը, բնաջնջումը, ստրկացումը, վտարումը կամ բռնի տեղահանումը, ազատությունից զրկումը կամ ֆիզիկական ազատությունից զրկելու այլ խիստ միջոցներ՝ միջազգային իրավունքի հիմնարար նորմերի խախտմամբ, խոշտանգումը, բռնաբարությունը, սեռական ստրկությունը, մարմնավաճառությամբ զբաղվելուն հարկադրելը, հարկադիր հղիությունը, հարկադիր ամլացումը կամ համեմատելի ծանրության սեռական բռնության ցանկացած այլ տեսակ, նույնականացված ցանկացած խմբի կամ հանրույթի հետապնդումը քաղաքական, ռասայական, ազգային, էթնիկական, մշակութային, կրոնական, գենդերային (ինչպես սահմանված է 7-րդ հոդվածի 3-րդ պարբերությունում) կամ այլ հիմքերով, որոնք միջազգային իրավունքում համընդհանուր կերպով ճանաչվել են անընդունելի՝ սույն պարբերությամբ նախատեսված ցանկացած արարքի կամ Դատարանին ընդդատյա ցանկացած հանցագործության կապակցությամբ, մարդկանց բռնի անհետացումը, ապարտեիդի հանցագործությունը, մեծ տառապանք, մարմնական լուրջ վնասվածքներ պատճառող կամ հոգեկան կամ ֆիզիկական առողջությունը վնասող՝ նմանաբնույթ այլ անմարդկային միտումնավոր արարքները։ 

Գործողություններ, որոնք ներառում են ագրեսիվ պատերազմ, կամ միջազգային պայմանագրերի, համաձայնագրերի կամ հավաստիացումների խախտմամբ պատերազմ ծրագրելը, նախապատրաստելը, նախաձեռնելը կամ վարելը։

criminal justice 
քրեական արդարադատություն 

criminology 
քրեագիտություն 

Developed by UNAIDS, CRIS provides partners in the global response to HIV with a user-friendly system consisting of an indicator database, a
programmatic database, a research inventory database and other important information. The indicator database provides countries with a tool for reporting on national follow-up to the United Nations General Assembly Special Session on HIV/AIDS (June 2001) Declaration of Commitment on HIV/AIDS.

 

Centers where psychological and legal assistance is provided for women.

Կենտրոններ, որոնք հոգեբանական և իրավական օգնություն են ցույց տալիս ընտանեկան բռնության ենթարկված կանանց:

crisis-ridden states 
ճգնաժամի մեջ գտնվող երկրներ 

criteria 
չափանիշներ 

Միջազգային սահմաններով իրականացվող մարդկանց տեղաշարժի գործընթացը։ 

cross-sectoral policy 
միջճյուղային քաղաքականություն, զարգացման միջճյուղային ծրագիր 

cross‐cutting objectives 
տրամախաչվող նպատակներ 

crowdfunding 
քրաուդֆանդինգ 

The number of live births for every 1000 population in a given year or period of time.

The number of deaths for every 1000 population in a given year or period of time.

Corn Soya Blend is the main blended food distributed by WFP.

Conference Services Division of the United Nations Office at Geneva; its constituent parts are the Central Planning and Coordination Service, the Languages Service, the Publishing Service and the Interpretation Service.

CSTO / Collective Security Treaty Organization 
ՀԱՊԿ / Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպություն 

CSW / Commission on the Status of Women 
Կանանց դրության հարցերով հանձնաժողով 

CTBTO / Preparatory Commission for the Comprehensive Nuclear-Test-Ban-Treaty Organization 
ՄՓԱՀՊԿ / Միջուկային փորձարկումների արգելման համապարփակ պայմանագրի կազմակերպության նախապատրաստական հանձնաժողով 

cultural heritage 
մշակութային ժառանգություն 

Training courses provided to migrants that seek to impart knowledge of the host country.

Միգրանտներին տրամադրվող ուսումնական դասընթացներ, որոնց նպատակը հյուրընկալող երկրի վերաբերյալ տեղեկություններ տրամադրելն է, որոնք էլ կարող են վերաբերել այդ երկրի պատմությանը, աշխարհագրությանը, լեզվին։ 

cultural property 
մշակութային սեփականություն 

cultural rights 
մշակութային իրավունքներ 

Այս տերմինն օգտագործվում է որևէ սոցիալական խմբի կազմակերպման առանձնահատկությունների, այլ խմբերի հետ իր հարաբերություններում տվյալ խմբի կողմից ընտրվող արժեքների նկարագրության համար։ Այն կարող է վերաբերել նաև սովորույթների, համոզմունքների, լեզվի, գաղափարների, գեղագիտական ընկալումների, տեխնիկական գիտելիքների, արժեքային համակարգի և ապրելակերպի ամբողջությանը։ 

Responsibility for the care and control of an individual. A court might assign custody of a minor to a relative or other guardian. 

Անձին խնամելու և նրա նկատմամբ հսկողություն իրականացնելու պարտականություն։ Դատարանը կարող է խնամակալություն նշանակել անչափահասի նկատմամբ, որն իրականացվում է ազգականի կամ այլ խնամակալի կողմից։

A source of international law. The two criteria for a norm to be recognized as “customary law” are state practice and opinio juris (a conception that the practice is required by or consistent with the prevailing law).

Միջազգային իրավունքի աղբյուր։ Նորմը՝ որպես «սովորութային իրավունք» ճանաչվելու համար անհրաժեշտ է երկու չափորոշիչների առկայությունը՝ պետությունների պրակտիկայի և «opinio juris»–ի (հասկացություն, ըստ որի պրակտիկան պահանջվում է գերակա ուժ ունեցող իրավունքով կամ համահունչ է դրան): 

A chemical weapon is a device that uses chemicals formulated to inflict death or harm on human beings. According to theOrganization for the Prohibition of Chemical Weapons (OPCW) “The term chemical weapon may also be applied to any toxic chemical or its precursor that can cause death, injury, temporary incapacitation or sensory irritation through its chemical action. Munitions or other delivery devices designed to deliver chemical weapons, whether filled or unfilled, are also considered weapons themselves.”

CWC / Chemical Weapons Convention 
ՔԶԿ / Քիմիական զենքի մասին կոնվենցիա 

cyberspace 
կիբերտարածություն 

cycle 
շրջափուլ